Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη επαναπροσδιορίζει τη δημιουργικότητα και το διαδίκτυο μεταμορφώνει τα κανάλια διάθεσης, η Lebee Publications φέρνει έναν νέο αέρα στον εκδοτικό κόσμο. Ο συγγραφέας και εκδότης Γιώργος Λεμπέσης, μιλά στο Startupper.gr για την πορεία της Lebee ως «εκδοτικής μπουτίκ», τις ευκαιρίες που προσφέρει στους νέους δημιουργούς και τις τεχνολογίες που ενσωματώνει, από τα e-books και audiobooks μέχρι το όραμα για διαδραστικά βιβλία με επαυξημένη πραγματικότητα. Παρά την επέλαση της ψηφιακής εποχής, ο Γιώργος Λεμπέσης υπερασπίζεται τη διαχρονική αξία του έντυπου βιβλίου, προτείνοντας ένα μοντέλο συνύπαρξης τεχνολογίας και παράδοσης. Και όλα αυτά, μέσα από τη ματιά ενός δημιουργού που ισορροπεί ανάμεσα στην καλλιτεχνική έκφραση και τη σύγχρονη επιχειρηματικότητα.
startupper.gr: Πώς βλέπετε το μέλλον του εκδοτικού κλάδου στην ψηφιακή εποχή και ποιο ρόλο παίζει το διαδίκτυο στις εκδόσεις σήμερα; Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι εκδότες, ειδικά εν μέσω ψηφιακής μεταμόρφωσης;
Γιώργος Λεμπέσης: Πιστεύω ότι η ψηφιακή εποχή έχει αλλάξει τον χάρτη της έκδοσης, όχι όμως προς το οριστικό τέλος του έντυπου βιβλίου. Οι τάσεις δείχνουν ότι η παραγωγή και πώληση έντυπων βιβλίων έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια αλλά όπως κι εγώ τονίζω συχνά, πολλές φωνές θεωρούν ότι το βιβλίο στο χαρτί δεν πρόκειται να εξαλειφθεί. Αντίθετα, πιστεύω πως οι αναγνώστες αγαπούν την απτική εμπειρία – το άγγιγμα και την αισθητική ενός ωραίου βιβλίου. Έτσι, βλέπω ένα μέλλον ισορροπίας: τα έντυπα και τα ψηφιακά θα συνυπάρχουν. Το Internet μπαίνει ως ένα εργαλείο που επεκτείνει ορίζοντες: προσφέρει στον συγγραφέα και στον εκδότη παγκόσμια προσβασιμότητα, ενώ στους αναγνώστες ανεβάζει τη βολικότητα της ανάγνωσης. Με απλό παράδειγμα, ένα βιβλίο που βγαίνει σε ηλεκτρονική έκδοση μπορεί να το διαβάσει κάποιος στην Αθήνα ή στην Αυστραλία χωρίς καθυστέρηση – καθένας βρίσκει τον τρόπο που του ταιριάζει.
startupper.gr: Πώς η Lebee Publications υποστηρίζει τους νέους συγγραφείς ώστε να ξεχωρίσουν σε ένα ανταγωνιστικό και συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον; Τι συμβουλές θα δίνατε σε έναν νέο συγγραφέα που θέλει να εκδώσει το πρώτο του βιβλίο σε αυτό το περιβάλλον;
Γιώργος Λεμπέσης: Στη Lebee publications είμαστε μια «εκδοτική μπουτίκ» που στέκεται πλάι στον συγγραφέα και στο έργο του. Από τότε που ιδρύσαμε την εταιρεία (Ιανουάριος 2024), φιλοδοξούμε να γίνουμε ένα δημιουργικό κέντρο για νέους – αλλά και καταξιωμένους – συγγραφείς. Προσφέρουμε ολοκληρωμένες υπηρεσίες έκδοσης: επιμέλεια κειμένου, σχεδιασμό βιβλίου με ιδιαίτερη αισθητική, και στοχευμένη προώθηση. Πρακτικά, εμείς “κρατάμε το χέρι” του συγγραφέα σε κάθε βήμα – από την πρώτη ορθογραφική διόρθωση μέχρι τη συνέντευξη για την παρουσίαση του βιβλίου και την διανομή του σε σημεία πώλησης.
Ως προς τη συμβουλή μου σε έναν νέο συγγραφέα, θα τονίσω δύο πράγματα. Πρώτον, να γράφει με αυθεντικότητα και υπομονή: η συγγραφή είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ. Να διαβάζει ακούραστα – όσο πιο πολύ διαβάζεις, τόσο πιο πλούσιο γίνεται το λεξιλόγιό σου και τόσο πιο κοφτερό το ύφος σου. Δεύτερον, να επιμείνει παρά τις δυσκολίες: κάθε απόρριψη ή αρνητική κριτική μπορεί να μετατραπεί σε οδηγό βελτίωσης. Ίσως ακόμη του πω κάτι χιουμοριστικά … να μην περιμένει κανείς τον δέκατο τόμο του Χάρι Πότερ ως έμπνευση, αλλά ας βρει τη δική του φωνή! (Και να θυμάται ότι στο τέλος αξίζει να λες: «Έκανα αυτό που αγάπησα».)
startupper.gr: Ποιο ρόλο παίζει η ψηφιακή τεχνολογία στην προώθηση και διάθεση των βιβλίων σας; Πώς συνδυάζεται με το παραδοσιακό βιβλίο;
Γιώργος Λεμπέσης: Η ψηφιακή τεχνολογία έχει δώσει νέα όπλα στους εκδότες και στους συγγραφείς για την προώθηση των βιβλίων. Στη Lebee χρησιμοποιούμε πολύ τα social media, τα blog, τα newsletter και τα βίντεο για να φέρουμε το βιβλίο μας κοντά στον αναγνώστη. Π.χ. ένα trailer βιβλίου στο YouTube ή ένα post στο Instagram μπορεί να κάνει κόσμο να αναζητήσει ένα βιβλίο στο οπισθόφυλλο. Παράλληλα, βγάζουμε και ηλεκτρονικές εκδόσεις (e-books) και ακουστικές εκδόσεις (audiobooks), ώστε το περιεχόμενο να ταξιδεύει παντού με κάθε δυνατό μέσο.
Πάντως, δεν θεωρώ ότι η τεχνολογία αντικαθιστά το παραδοσιακό βιβλίο· αντίθετα, το συμπληρώνει. Πολλοί αναγνώστες αναζητούν ακόμη τη χαρά του έντυπου βιβλίου: την αφή της σελίδας, το χαρτί, ακόμα και τη μυρωδιά του βιβλίου – στοιχεία που είναι δύσκολο να αναπαραχθούν ψηφιακά . Έτσι, στη Lebee φροντίζουμε το καλό design του έντυπου βιβλίου, ενώ παράλληλα αξιοποιούμε τα ψηφιακά μέσα για προώθηση. Με άλλα λόγια, το ψηφιακό και το έντυπο συνυπάρχουν: το ψηφιακό επιτρέπει διάδοση και βολή, το έντυπο προσφέρει την εμπειρία.
startupper.gr: Με ποιον τρόπο το διαδίκτυο απειλεί ή ίσως ενισχύει το παραδοσιακό μοντέλο εκδόσεων; Πιστεύετε πως η τεχνητή νοημοσύνη μελλοντικά θα αντικαταστήσει τους συγγραφείς και τα βιβλία θα είναι αποτέλεσμα AI;
Γιώργος Λεμπέσης: Προσωπικά βλέπω το διαδίκτυο περισσότερο ως σύμμαχο παρά ως απειλή για το παραδοσιακό εκδοτικό μοντέλο. Μας εξοπλίζει με νέες δυνατότητες διανομής και μάρκετινγκ: ένας συγγραφέας πια έχει τη δυνατότητα να εκδώσει ανεξάρτητα (self-publishing) ψηφιακά, φτάνοντας άμεσα σε χιλιάδες αναγνώστες. Φυσικά, υπάρχει και ο πειρατής – η ευκολία αντιγραφής και διαμοιρασμού – γι’ αυτό επιμένουμε πολύ στην προστασία πνευματικών δικαιωμάτων. Όπως έχω αναφέρει παλαιότερα, αυτό είναι «κλειδί» για τον κλάδο μας (να μην ξεχνάμε τον ουσιαστικό ρόλο της νομοθεσίας και της ευαισθητοποίησης).
Σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, θα πω ότι βρίσκεται ήδη στα παρασκήνια. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πρακτικά πράγματα – π.χ. αυτόματη διόρθωση κειμένου, γρήγορη αναζήτηση λαθών, ακόμα και στη δημιουργία πρωτότυπων ιδεών – αλλά δεν νομίζω ότι θα αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργία. Η καρδιά ενός βιβλίου, οι ιδέες και το προσωπικό ύφος, μένουν δικά μας. Ίσως να βελτιώσει κάποιες διεργασίες (να βοηθήσει στον σχεδιασμό του βιβλίου ή στη μετάφραση), αλλά η ουσία της λογοτεχνίας γίνεται με ανθρώπινα χέρια και μυαλά.
startupper.gr: Πιστεύετε ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες και τα κοινωνικά μέσα μπορούν να αλλάξουν την σχέση ανάμεσα στον συγγραφέα και τον αναγνώστη;
Γιώργος Λεμπέσης: Τα ψηφιακά μέσα έχουν σμικρύνει τις αποστάσεις συγγραφέα–αναγνώστη. Παλιά ο συγγραφέας ήταν μακρινός, τώρα μπορείς να συνομιλείς με τους αναγνώστες σου μέσω Facebook ή Instagram: διαβάζω πρωινό email από αναγνώστες μου στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη που σχολιάζουν το καινούργιο κεφάλαιο, απαντάω σε σχολιασμούς κάτω από άρθρα μου κ.λπ. Με λίγα λόγια, η ανάγνωση έχει γίνει πιο «κοινωνική». Για παράδειγμα, τώρα είναι εύκολο ο αναγνώστης να επιλέξει ένα απόσπασμα και να το μοιραστεί στα social media, κάνοντας την ανάγνωση μέρος μιας καθημερινής συζήτηση. Αυτό δίνει ενέργεια: ένα tweet ή ένα review από αναγνώστη μπορεί να φέρει νέους φίλους στην παρέα του βιβλίου. Ωστόσο, απαιτεί και συνέπεια από τον συγγραφέα – είμαι πλέον «εκτεθειμένος» ανά πάσα στιγμή, οπότε πρέπει να ανταποκρίνομαι.
startupper.gr: Ποια είναι η σημασία των βραβείων «Χρυσές Μέλισσες» που τρέχουν αυτή την περίοδο και πώς στηρίζουν την ανάδειξη νέων ταλέντων;
Γιώργος Λεμπέσης: Τα βραβεία συγγραφής «Χρυσές Μέλισσες» αποτελούν έναν νεοσύστατο θεσμό που στοχεύει ακριβώς στην αναζήτηση και ανάδειξη νέων φωνών. Φέτος πραγματοποιούμε τη 2η διοργάνωση, δίνοντας νέες ευκαιρίες έκφρασης στους δημιουργος. Οι συμμετέχοντες διαγωνίζονται σε λογοτεχνικές κατηγορίες (διήγημα, παραμύθι, ποίηση), και τα έργα τους κρίνονται από καταξιωμένη κριτική επιτροπή. Όπως περιγράφεται, οι «Χρυσές Μέλισσες» αποτελούν μια πλατφόρμα έκφρασης για τους συγγραφείς και τους δίνουν μια εξαιρετική ευκαιρία να αναδείξουν τη δημιουργικότητά τους. Το σημαντικότερο είναι ότι οι νικητές δεν κερδίζουν απλώς ένα βραβείο: παίρνουν και ουσιαστικά «εργαλεία» για να κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα. Συγκεκριμένα, θα λάβουν χρηματικά έπαθλα και θα δουν τα έργα τους να εκδίδονται – δηλαδή θα έχουν τη δυνατότητα να κάνουν το βιβλίο τους πραγματικότητα με τη σφραγίδα του επαγγελματία εκδότη. Με αυτόν τον τρόπο, οι «Χρυσές Μέλισσες» ενισχύουν τα νέα ταλέντα δίνοντας τους οικονομική και ουσιαστική βοήθεια να ξεκινήσουν την πορεία τους στον κόσμο της συγγραφής.
startupper.gr: Ως συγγραφέας με πλούσια καλλιτεχνική διαδρομή, πώς συνδυάζετε το δημιουργικό με το επιχειρηματικό κομμάτι στον χώρο των εκδόσεων;
Γιώργος Λεμπέσης: Για μένα η συγγραφική και η επιχειρηματική πλευρά συμβαδίζουν παράλληλα. Όταν γράφω μια ιστορία, κουβαλάω πάντα την αντίληψη του εκδότη: φροντίζω η ιστορία να έχει σαφή δομή και ενδιαφέρον να «πουλήσει». Και αντίστροφα, όταν διαπραγματεύομαι συμβόλαια ή στήνω μια παρουσίαση βιβλίου, η δημιουργικότητα με βοηθά να βρίσκω καινοτόμες ιδέες. Μπορεί να φαίνεται κουραστικό – ναι, μερικές φορές αργώ τα βράδια να ασχοληθώ με το επιγραφικό ή ένα excel φεύγει προς τα μέσα της νύχτας – αλλά δεν μπορώ να το διαχωρίσω. Στην καθημερινότητά μου κάνω πηδήματα: τη μια στιγμή γράφω σεναριακές σημειώσεις για ένα παραμύθι, την άλλη οπτικοποιώ ένα μάρκετινγκ πλάνο. Βοηθάει ότι είμαι άνθρωπος της τέχνης, αλλά και της δράσης. Ως συγγραφέας ενθουσιάζομαι με τις λέξεις και τις ιστορίες (έχουμε δει 25 βιβλία μου να κυκλοφορούν, με πολλά από αυτά να γίνονται μπεστ σέλερ), ως εκδότης πάλι με γεμίζει να βοηθάω και άλλους να ζήσουν τα όνειρά τους. Και παραδέχομαι ότι αυτή την εποχή υπάρχει μια δημιουργική τρέλα: πέρα από τα βιβλία, εργάζομαι ήδη πάνω σε ένα νέο θεατρικό έργο με τίτλο «Παραδοσιακώς Ακατάλληλο» (για το οποίο υπάρχουν πρόβες στο Κολλέγιο Αθηνών). Πιστεύω ότι αυτή η πολυδιάστατη δραστηριότητα με κρατά ζωντανό – δεν υπάρχει διαχωρισμός «επιχειρηματίας» και «συγγραφέας» μέσα μου, είμαι και τα δύο μαζί.
startupper.gr: Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια για τη Lebee Publications, ειδικά όσον αφορά την καινοτομία και την επέκταση, αλλά και τις νέες τεχνολογίες;
Γιώργος Λεμπέσης: Κοιτάζοντας μπροστά, στη Lebee σχεδιάζουμε να εξελίξουμε συνεχώς τις υπηρεσίες μας με όχημα την καινοτομία. Θέλουμε για παράδειγμα να εξερευνήσουμε διαδραστικές μορφές του βιβλίου – φαντάζομαι εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας που ζωντανεύουν τις σελίδες ενός παιδικού βιβλίου, ή εκπαιδευτικά ηλεκτρονικά παιχνίδια βασισμένα σε ιστορίες μας. Επίσης επενδύουμε στην ψηφιακή υποδομή: αναπτύσσουμε το eshop μας, σκεφτόμαστε webinars και online κοινότητες συγγραφέων/αναγνωστών. Ίσως ακόμα να χρησιμοποιήσουμε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για βελτιστοποίηση της επεξεργασίας κειμένου ή των εκδοτικών διαδικασιών μας, πάντα όμως με το ανθρώπινο μάτι καθοδηγητή.
Τέλος, δεν ξεχνάμε την boutique μας φιλοσοφία: παρόλο που θα αγκαλιάσουμε την τεχνολογία, θα συνεχίσουμε να προσφέρουμε εξατομικευμένη φροντίδα σε κάθε δημιουργό. Τα καινούργια εργαλεία θα συμπληρώσουν το ταξίδι μας, αλλά η καρδιά μας χτυπάει μέσα στο βιβλίο – έντυπο ή ψηφιακό – και στην προσωπική σχέση με τον δημιουργό και τον αναγνώστη.
