Μέσα σε μια «εκρηκτική» τριετία, τα chatbots Τεχνητής Νοημοσύνης δεν κατέκτησαν μόνο τα boardrooms των μεγάλων επιχειρήσεων, αλλά εισέβαλαν δυναμικά και στα παιδικά δωμάτια. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της εταιρείας ψηφιακής ασφάλειας ESET, τα οποία βασίζονται σε βρετανική μελέτη, η υιοθέτηση της τεχνολογίας από τους ανήλικους είναι καθολική, δεδομένου ότι σχεδόν τα δύο τρίτα (64%) των παιδιών χρησιμοποιούν πλέον εργαλεία Παραγωγική Τεχνητής Νοημοσύνης (GenAI) στην καθημερινότητά τους.
Από τον «ψηφιακό βοηθό» στον «ψηφιακό φίλο»
Όπως επισημαίνει ο Φιλ Μάνκαστερ της ESET, η χρήση του GenAI από τα παιδιά έχει διττό χαρακτήρα. Ενώ για μια μερίδα μαθητών αποτελεί ένα εξελιγμένο εργαλείο υποστήριξης για τις σχολικές εργασίες, για πολλούς άλλους η σχέση με την τεχνολογία παίρνει μια πιο προσωπική τροπή. Τα chatbots μετατρέπονται σε «μόνιμους συνομιλητές», με τα παιδιά να αναζητούν συμβουλές και να αναπτύσσουν συναισθηματικούς δεσμούς με εφαρμογές, αποδίδοντάς τους χαρακτηριστικά «ψηφιακού φίλου».
Ο κίνδυνος της κοινωνικής απομόνωσης
Αυτή η τάση, ωστόσο, συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους που απασχολούν πλέον ειδικούς ψυχικής υγείας και αναλυτές της τεχνολογίας. Ο μεγαλύτερος φόβος εστιάζεται στην ψυχολογική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών κατά την κρίσιμη φάση διαμόρφωσης της ταυτότητάς τους.
Η υπερβολική προσκόλληση σε AI συστήματα μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά, δημιουργώντας μια γενιά που:
- Προτιμά την «ασφάλεια» του αλγορίθμου αντί για τις απρόβλεπτες πραγματικές φιλίες.
- Αδυνατεί να διαχειριστεί συγκρούσεις και να αναπτύξει ενσυναίσθηση.
- Απομονώνεται κοινωνικά, χάνοντας την επαφή με τη δυναμική των διαπροσωπικών δεσμών.
- Ρωτούν την Τεχνητή Νοημοσύνη για σοβαρά ζητήματα, όπως θέματα ψυχικής υγείας (κάτι που ανακαλύπτουν οι γονείς μέσω του ιστορικού συνομιλιών)
- Έχουν πρόσβαση σε περιεχόμενο για ενήλικες ή άλλο ακατάλληλο υλικό που παρέχεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη
Ήδη σε πολλές χώρες υπάρχει περιορισμός χρήσης των ΑΙ chatbots άνω των 13 ετών. Ωστόσο, το μεγάλο στοίχημα είναι δημιουργηθούν οι σωστοί κανονισμοί που μπορούν να διασφαλίσουν ότι θα παραμείνει εργαλείο προόδου και μόνο σε συνδυασμό με την εκπαίδευση και καθοδήγηση των γονιών.
Ακόμα υπάρχει η πιθανότητα για να αποθηκευτούν ευαίσθητες πληροφορίες σε κάποιο μοντέλο LLM που ίσως θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση μη εξουσιοδοτημένοι άνθρωποι ή και να γίνει κάποια παράβαση από κυβερνοεγκληματίες.
Τέλος, δε γίνεται να αποκλειστεί το φαινόμενο των «παραισθήσεων», δηλαδή η παραγωγή ανακριβών ή εντελώς ψευδών πληροφοριών που παρουσιάζονται με πειστικό τρόπο. Το ζήτημα αυτό ενέχει μεγαλύτερο κίνδυνο για τα παιδιά καθώς συχνά δυσκολεύονται να αξιολογήσουν την αξιοπιστία μιας απάντησης. Η υιοθέτηση λανθασμένων πληροφοριών ιδιαίτερα σε θέματα υγείας, σώματος ή προσωπικών σχέσεων, μπορεί να οδηγήσει σε λάθος αποφάσεις.
