O Πάπας Λέων δημοσίευσε την πρώτη του εγκύκλιο, mε τίτλο «Magnifica Humanitas», με το κείμενο των 200 σελίδων να εστιάζει στη διασφάλιση του ανθρώπινου προσώπου στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Αν και η AI αποτελεί την αφορμή, τα πραγματικά προβλήματα στα οποία επικεντρώνεται ο Ποντίφικας είναι παλαιότερα και βαθύτερα: η ανισότητα, ο πόλεμος, η διάβρωση της δημοκρατίας και η συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια ανθρώπων που δεν ενδιαφέρονται απαραίτητα για το κοινό καλό της ανθρωπότητας.
Ενδεικτικό της σημασίας που δίνει το Βατικανό στις ίδιες τις εταιρείες ανάπτυξης AI, είναι το γεγονός ότι ο Πάπας παρουσίασε την εγκύκλιο έχοντας στο πλευρό του τον Chris Olah, συνιδρυτή της εταιρείας Τεχνητής Νοημοσύνης, Anthropic.
Ο κεντρικός άξονας του Λέοντα ΙΔ’ είναι σαφής: η τεχνολογία που κατασκευάζεται και ελέγχεται από μια μικρή ελίτ, εξ ορισμού δεν μπορεί να εξυπηρετήσει το κοινό καλό.
«Όταν τέτοια δύναμη συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων, τείνει να γίνεται αδιαφανής και να διαφεύγει της δημόσιας εποπτείας, αυξάνοντας τον κίνδυνο στρεβλών μορφών ανάπτυξης που γεννούν νέες εξαρτήσεις, αποκλεισμούς, χειραγώγηση και ανισότητες», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η εγκύκλιος υπογραμμίζει πως το AI τείνει να ενισχύει τη δύναμη εκείνων που ήδη διαθέτουν οικονομικούς πόρους, τεχνογνωσία και πρόσβαση σε δεδομένα. Εκφράζει την έντονη ανησυχία ότι αυτές οι ελίτ μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη δύναμή τους για να διαμορφώσουν μοτίβα πληροφόρησης και κατανάλωσης, να επηρεάσουν δημοκρατικές διαδικασίες και να κατευθύνουν την οικονομία προς όφελός τους.
Η δημοσίευση της εγκυκλίου έρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. Μόλις λίγες ημέρες πριν, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, καθυστέρησε την υπογραφή του εκτελεστικού του διατάγματος για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το εν λόγω διάταγμα θα έδινε στην κυβέρνηση τη δυνατότητα εποπτείας των νέων μοντέλων πριν την κυκλοφορία τους.
Ιστορικά, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ ακολουθεί τα χνάρια του Πάπα Λέοντα ΙΓ’, ο οποίος το 1891 με την εγκύκλιο Rerum Novarum είχε ασκήσει παρόμοια κριτική στη συγκέντρωση πλούτου και εξουσίας κατά τη Βιομηχανική Επανάσταση.
Ο Πάπας προτείνει ξεκάθαρες λύσεις, ζητώντας η AI να καθοδηγείται από «σαφή κριτήρια και αποτελεσματική εποπτεία», η οποία θα βασίζεται στη συμμετοχή των ίδιων των κοινοτήτων που επηρεάζονται από αυτό.
Επιπλέον, ζητά τον τερματισμό της “κούρσας εξοπλισμών” στο AI — δηλαδή της φρενίτιδας χωρών και εταιρειών να χτίσουν όλο και πιο ισχυρούς αλγόριθμους και μεγαλύτερα datasets για να εξασφαλίσουν γεωπολιτική ή εμπορική κυριαρχία.
Το συμπέρασμα του Πάπα βρίσκει σύμφωνους πολλούς ειδικούς, καθώς η δύναμη του σημερινού AI ανεβάζει κατακόρυφα το διακύβευμα.
