Της δρος Ιωάννας Αναστασοπούλου*
Όπως μας λέει ο θρύλος, η μάγισσα αδελφή του βασιλιά Αρθούρου, Morgan le Fay, είχε την ικανότητα να δημιουργεί οπτικές ψευδαισθήσεις με τη μορφή ιπτάμενων πλοίων ή κάστρων που αιωρούνταν επάνω από ακτές, παρασύροντας έτσι τους ναυτικούς σε ναυάγια. Στη σικελική παράδοση, η Fata Morgana (alias Morgan le Fay) υποδηλώνει ένα ιδιαίτερο είδος διπλού αντικατοπτρισμού κατά τον οποίο εμφανίζονται αντικείμενα ενωμένα-αντίστροφα κατά κορυφή. Τα αντικείμενα αυτά στην πραγματικότητα βρίσκονται έως και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά και εμφανίζονται παραμορφωμένα (υπερυψωμένα, ανεστραμμένα, μεγεθυμένα) επάνω στον ορίζοντα. Η εικόνα μεταβάλλεται κάθε λεπτό και εξαφανίζεται απρόσμενα όπως εμφανίστηκε.
Μήπως το νέο άρθρο 100Α του Μεταναστευτικού Κώδικα θα οδηγήσει σε ναυάγιο όχι μόνο όσους παρασυρθούν και πιστεύσουν ότι δεν είναι αντικατοπτρισμός, αλλά και όσους προσπαθήσουν να το εφαρμόσουν;
Σύμφωνα με τις δηλώσεις κυβερνητικών παραγόντων επιδίωξη με το νέο μέτρο είναι να αλλάξει το μοντέλο της Golden Visa και να στρέψει το ενδιαφέρον των ξένων επενδυτών από τα ακίνητα, όπου η αγορά φαίνεται κορεσμένη, σε πιο παραγωγικές επενδύσεις, όπως οι Startups.
«Η Golden Visa πέτυχε τον στόχο της στον τομέα των ακινήτων και με το παραπάνω. Πλέον δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις στις τιμές αγοράς και ενοικίων και ρίχνει νερό στον μύλο της στεγαστικής κρίσης», προσθέτουν. Και καταλήγουν, σχολιάζοντας: «Η επενδυτική οδός των 250.000 ευρώ θα μπορούσε να ανοίξει πόρτες για επενδυτές με γνώσεις τεχνολογίας, που θέλουν να εμπλακούν στο αναπτυσσόμενο Startup οικοσύστημα της Ελλάδας».
Μάλιστα σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο του Elevate Greece, Φραγκίσκο Θεοφύλακτο, αυτό το νέο εργαλείο θα προσφέρει νέες ευκαιρίες τόσο για εγχώριους όσο και για διεθνείς επενδυτές, ενισχύοντας τη ροή επενδύσεων στο ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας.
Και οι παράγοντες της εγχώριας αγοράς επιχειρηματικών κεφαλαίων εκτιμούν, ότι το μέτρο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, ως επιπλέον μοχλός κινητοποίησης διεθνών ιδιωτικών κεφαλαίων.
Συγκεκριμένα, με τις προϋποθέσεις του άρθρου 100Α του Μεταναστευτικού Κώδικα όπως ισχύει, από την 1η Ιανουαρίου 2025 χορηγείται άδεια διαμονής στην Ελλάδα σε πολίτες τρίτων χωρών, που εισφέρουν τουλάχιστον 250.000 ευρώ στο κεφάλαιο νεοφυών επιχειρήσεων εγγεγραμμένων στο Μητρώο του Elevate Greece για την απόκτηση μετοχών σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ή ομολόγων κατά την έκδοση ομολογιακού δανείου.
Όπως είναι γνωστό το Elevate Greece είναι το επίσημο μητρώο καταγραφής των νεοφυών επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή το Elevate Greece αριθμεί περίπου 900 Startups από διάφορους κλάδους, όπως AgriTech, FoodTech, FinTech, Real Estate, Life Sciences κ.ά., με την κεφαλαιοποίησή τους να ξεπερνά τα 8 δισ. ευρώ (σ.σ.: σύμφωνα με στοιχεία του 2022).
Είναι όμως πράγματι έτσι ή μήπως πρόκειται για επικίνδυνο αντικατοπτρισμό της μάγισσας Fata Morgana;
Μια απλή διαγώνια ανάγνωση του σχετικού άρθρου προβληματίζει σοβαρά τον νομικό που θα κληθεί βέβαια ως σύμβουλος του επίδοξου επενδυτή να το εφαρμόσει. Πολλά είναι τα σημεία που δείχνουν, ότι ο συντάκτης του δεν φαίνεται να γνώριζε από εταιρικό δίκαιο.
Με άλλα λόγια το κείμενο αυτό, όπως είναι διατυπωμένο, φαίνεται αρχικά να αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής του κάθε άλλη εταιρική μορφή εκτός από την ανώνυμη εταιρεία, αφού ρητά αναφέρεται σε απόκτηση μόνο μετοχών μετά από αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, και όπως όλοι γνωρίζουν, μετοχές και μετοχικό κεφάλαιο διαθέτει μόνο η Α.Ε. Αυτόματα αποκλείονται έτσι οι επιχειρήσεις του μητρώου του Elevate με τη μορφή της Ιδιωτικής Κεφαλαιουχικής Εταιρείας (Ι.Κ.Ε.) ή της Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης (Ε.Π.Ε.) που είναι και οι περισσότερες.
Αμέσως παρακάτω όμως εντείνεται η σύγχυση ως προς την αποδεκτή εταιρική μορφή, γιατί το άρθρο αναφέρεται μεν σε μετοχές, παραπέμποντας έτσι στην Α.Ε., αλλά και σε (εταιρικά για μια πιο δόκιμη διατύπωση) μερίδια και σε συμμετοχές, που σημειωτέον δεν υπάρχουν ως τίτλοι στο εταιρικό δίκαιο ούτε μπορεί κάποιος να επενδύσει σε αυτές. Μάλιστα παραλείπει να αναφερθεί στους τίτλους κτήσης μετοχών (τα warrants) που προβλέπονται στο δίκαιο της Α.Ε. ακριβώς για να καταστήσουν ελκυστική την επένδυση σε νεοφυείς επιχειρήσεις.
Η σύγχυση συνεχίζεται μια που παρακάτω το άρθρο αναφέρεται στο σύνολο των εταιρικών μεριδίων παραπέμποντας έτσι μόνο στην Ε.Π.Ε., και ορίζοντας ότι χορηγείται άδεια διαμονής στην Ελλάδα σε πολίτη τρίτης χώρας μόνο εφόσον κατέχει το σύνολο των εταιρικών μεριδίων (εννοείται της Ε.Π.Ε.). Τι θα γίνει όμως με εκείνον τον επενδυτή που κατέχει το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου μιας Α.Ε. ή το σύνολο του κεφαλαίου μιας Ι.Κ.Ε του μητρώου του Elevate; Ο νόμος παραμένει σιωπηλός…
Η άγνοια του συντάκτη του νομοθετήματος -και εδώ αρμόζει η φράση: «Δεν ήξερες, δεν ρώταγες;»- του εταιρικού δικαίου, δυστυχώς επιβεβαιώνεται στο σημείο που αναφέρεται στη πιστοποίηση της επένδυσης στη περίπτωση που οι αποκτώμενοι τίτλοι είναι ονομαστικοί, ζητώντας η πιστοποίηση για την πραγματοποίηση αλλά και την διακράτηση της επένδυσης (τι ακριβώς εννοεί εδώ;) να γίνεται με σχετική βεβαίωση της επιχείρησης στην οποία εισφέρεται το κεφάλαιο, αρμοδίως υπογεγραμμένη και επικυρωμένη! Μα ο κάθε απόφοιτος της νομικής σχολής γνωρίζει, ότι η πιστοποίηση της καταβολής του κεφαλαίου στην αύξηση γίνεται πολύ συγκεκριμένα, όπως αναλυτικά προβλέπει ο ν. 4548/2018 για την Α.Ε. Αντίστοιχα ο διακρατών τις μετοχές μέτοχος σε κάθε Α.Ε. προκύπτει από το Βιβλίο Μετόχων στο οποίο υποχρεωτικά καταχωρείται. Με άλλα λόγια αντί να παραπέμψει στις εφαρμοστέες διατάξεις του εταιρικού δικαίου, ο νομοθέτης εδώ εμπνεύστηκε ένα νέο τρόπο πιστοποίησης και διακράτησης της επένδυσης!
Και για να μας μπερδέψει ακόμη περισσότερο ο νομοθέτης ζητά παρακάτω «πρόσφατη πιστοποίηση της αρμόδιας υπηρεσίας για τη διακράτηση της επένδυσης». Και τι ακριβώς θα συμβεί στην περίπτωση των ονομαστικών τίτλων; Άγνωστον!
Είναι μάλιστα θαυμαστό, ότι η άδεια μπορεί να ανανεωθεί ακόμη και αν η εταιρεία έχει σταματήσει να υπάρχει ή ακόμη και αν έχει διαγραφεί από το Μητρώο του Elevate! Πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό; Μήπως ο νομοθέτης υποπτεύεται ότι η νεοφυής επιχείρηση έχει σύντομη ζωή; Μήπως πριμοδοτεί τις νεοφυείς επιχειρήσεις που είναι μόνον κατ’ όνομα τέτοιες;
Δυστυχώς μόλις επιβεβαιώσαμε τους φόβους μας, ότι το εν λόγω άρθρο, αν δεν τροποποιηθεί ουσιαστικά, αποτελεί ένα ελκυστικό αντικατοπτρισμό που μόνο αρνητικές εμπειρίες θα δημιουργήσει για τον επενδυτή και για τη χώρα γενικότερα.
*Η δρ Ιωάννα Αναστασοπούλου είναι Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος, Γεν. Γραμματέας Συνδέσμου Α.Ε. και Επιχειρηματικότητας
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #61
