Του Παντελή Τζωρτζάκη*
Όταν οι ιδρυτές συζητούν για συνεργασία με τις Ένοπλες Δυνάμεις, η συζήτηση συχνά ξεκινά από τις ιδιαιτερότητες του περιβάλλοντος: σύνθετες διαδικασίες, αυστηρά πλαίσια, απαιτητικούς ρυθμούς λήψης αποφάσεων. Πρόκειται για μια εικόνα οικεία στο οικοσύστημα – και σε μεγάλο βαθμό εύλογη.
Ωστόσο, αυτή η περιγραφή από μόνη της δεν εξηγεί γιατί ομάδες με ώριμη τεχνολογία, αποδεδειγμένη τεχνική επάρκεια και σαφή επιχειρησιακή αξία δυσκολεύονται να περάσουν από το αρχικό ενδιαφέρον στη σταθερή επιχειρησιακή υιοθέτηση. Εκεί, συνήθως, αναδεικνύεται ένα βαθύτερο ζήτημα που δεν αφορά κουλτούρα, αλλά ευθυγράμμιση.
Η εμπειρία μου –από τη δημιουργία startup, τη συμμετοχή στη δημόσια διοίκηση και σήμερα από τη διοίκηση του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ)– με έχει οδηγήσει σε ένα βασικό συμπέρασμα: στον χώρο της άμυνας, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν μια τεχνολογία είναι καινοτόμος, αλλά αν έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να ενταχθεί με ασφάλεια και συνέπεια σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον υψηλής ευθύνης.
Στο πλαίσιο των δράσεων του ΕΛΚΑΚ για την ενίσχυση του οικοσυστήματος –από pitching events και showcases έως δοκιμές σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα– γίνεται σαφές ότι το δυναμικό είναι υψηλό. Υπάρχουν ομάδες με σοβαρή τεχνογνωσία, ώριμες λύσεις και πραγματική φιλοδοξία. Εκεί που το οικοσύστημα συνεχίζει να ωριμάζει είναι στο λειτουργικό μοντέλο που απαιτείται όταν ο τελικός χρήστης είναι οι Ένοπλες Δυνάμεις. Στον χώρο της άμυνας, το «λειτουργεί» δεν ταυτίζεται αυτόματα με το «μπορεί να υιοθετηθεί». Η διάκριση αυτή δεν είναι αξιολογική, αλλά θεσμική και επιχειρησιακή.
Το επιχειρησιακό περιβάλλον των Ενόπλων Δυνάμεων απαιτεί κάθε νέα λύση να μπορεί να ενσωματωθεί με ασφάλεια σε πραγματικές ροές, να λειτουργεί αξιόπιστα υπό πίεση και να υποστηρίζεται σε βάθος χρόνου. Σε τέτοια περιβάλλοντα, η αποτυχία αξιολογείται με όρους επιχειρησιακού ρίσκου και όχι ως μέρος μιας πειραματικής διαδικασίας. Αντίστοιχα, η επιτυχία ορίζεται μέσα από την αξιοπιστία, τη διαθεσιμότητα και την προβλεψιμότητα. Αυτές οι απαιτήσεις δεν αποτελούν εμπόδιο στην καινοτομία. Αποτελούν τα δεδομένα σχεδιασμού μέσα στα οποία καλείται να λειτουργήσει. Κάτι που θεωρώ είναι και ωραία πρόκληση για έναν entrepreneur με problem-solving μικρόβιο.
Ο ρόλος του ΕΛΚΑΚ: από την απόσταση στη σύγκλιση
Το ΕΛΚΑΚ δημιουργήθηκε ακριβώς για να καλύψει αυτό το κενό. Όχι ως φίλτρο, αλλά ως πλαίσιο ευθυγράμμισης ανάμεσα στο οικοσύστημα και τις Ένοπλες Δυνάμεις. Αναγνωρίζοντας ότι το ρίσκο δεν κατανέμεται συμμετρικά –
καθώς για τις Ένοπλες Δυνάμεις είναι άμεσο και μη μεταβιβάσιμο, ενώ για μια Startup κυρίως τεχνολογικό και επιχειρηματικό– το ΕΛΚΑΚ έχει σχεδιάσει τις διαδικασίες του ώστε να απορροφά μέρος της αβεβαιότητας σε πρώιμα στάδια.
Για παράδειγμα, με την ολοκλήρωση ενός έργου ανάπτυξης που έχει χρηματοδοτήσει, το ΕΛΚΑΚ μπορεί να προχωρήσει σε μικρής κλίμακας προμήθεια του προβιομηχανικού πρωτοτύπου, δίνοντας στον ανάδοχο το proof of sale που ανοίγει το δρόμο για τη διεθνή αγορά άμυνας, και ταυτόχρονα δίνει την δυνατότητα στον επιχειρησιακό κλάδο να ενσωματώσει σταδιακά μια νέα τεχνολογία στο δυναμικό του. Το ίδιο μπορεί να προκύψει μετά από τη δοκιμή μιας αρκετά ανεπτυγμένης λύσης στο πεδίο.
Μάλιστα, η αρχιτεκτονική αρκετών διαγωνιστικών διαδικασιών μας είναι τέτοια ώστε να ενθαρρύνει τη συμμετοχή νεοφυών επιχειρήσεων που μπορούν να καλύψουν μέρος της απαίτησης, πριμοδοτώντας κοινοπραξίες που συμπεριλαμβάνουν Startups.
Επιπλέον, μέσα από εργαστήρια και εκπαιδευτικές δράσεις που εστιάζουν στην υιοθέτηση, το ΕΛΚΑΚ βοηθά τις ομάδες να κατανοήσουν από νωρίς τα προαπαιτούμενα της «επιτυχίας» σε ένα αμυντικό περιβάλλον και να σχεδιάσουν αναλόγως.
Αυτή η μετατόπιση αλλάζει και τις προτεραιότητες. Φέρνει νωρίτερα στο τραπέζι ζητήματα όπως η αξιοπιστία στο χρόνο, η υποστήριξη στο πεδίο, η διαλειτουργικότητα με υπάρχοντα συστήματα , φέρνει στο τραπέζι θέματα ασφάλειας των data τόσο της διακίνησης τους όσο και της αποθήκευσης τους και – κυρίως– η μείωση του επιχειρησιακού ρίσκου για τον τελικό χρήστη.
Δεν πρόκειται για λεπτομέρειες που «θα λυθούν μετά», αλλά για στοιχεία που καθορίζουν αν μια λύση μπορεί πράγματι να υιοθετηθεί. Έτσι, η συζήτηση μετατοπίζεται σταδιακά από το proof-of-concept στο proof-of-adoption – και τελικά στο proof-of-sale για τις ίδιες τις Startups.
Η άμυνα είναι από τα πιο απαιτητικά περιβάλλοντα για την καινοτομία – και ακριβώς γι’ αυτό μπορεί να γίνει ένας ισχυρός καταλύτης ωρίμανσης για το οικοσύστημα. Γιατί το πραγματικό make or break για μια Startup με το βλέμμα στραμμένο στην άμυνα είναι αν η καινοτομία της μπορεί να λειτουργήσει σε ένα περιβάλλον διαρκώς μεταβαλλόμενο, αβέβαιο και επιχειρησιακά απαιτητικό.
Ο ρόλος του ΕΛΚΑΚ είναι να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε περισσότερες ομάδες να μπορέσουν να δοκιμάσουν, να
μάθουν και να εξελιχθούν μέσα σε αυτό το πλαίσιο – σε ένα πλαίσιο που λειτουργεί ως πεδίο εφαρμογής με σαφείς απαιτήσεις και πραγματικές συνθήκες δοκιμής, που συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας ισχυρής και βιώσιμης εγχώριας αλυσίδας αμυντικής καινοτομίας.
*O Παντελής Τζωρτζάκης είναι Διευθύνων Σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #69
