Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε σημαντική αναθεώρηση και απλοποίηση των νομοθετικών κανόνων της για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) και την προστασία των προσωπικών δεδομένων (GDPR), ανταποκρινόμενη στις πιέσεις που δέχεται από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και την αμερικανική κυβέρνηση. Η επιτροπή της ΕΕ σχεδιάζει να εισαγάγει αλλαγές οι οποίες θα επιτρέπουν στις επιχειρήσεις την αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων για την εκπαίδευση μοντέλων AI, βασιζόμενες στο έννομο συμφέρον, χωρίς να απαιτείται άμεση συγκατάθεση από τους χρήστες.
Ένα από τα πιο καθοριστικά μέτρα που προωθούνται είναι η αναβολή εφαρμογής των αυστηρών κανόνων που αφορούν τα «υψηλού κινδύνου» συστήματα AI μέχρι το 2027. Η αναβολή αυτή κρίθηκε ως αναγκαία λόγω των έντονων αντιδράσεων από μεγάλες εταιρείες όπως η Google, η Meta, η OpenAI, η Siemens και η SAP, οι οποίες υποστήριξαν ότι οι ισχύοντες κανονισμοί περιορίζουν την καινοτομία και θέτουν σε μειονεκτική θέση τις ευρωπαϊκές εταιρείες σε σχέση με τις αμερικανικές και κινεζικές αντίστοιχες. Επιπλέον, η ΕΕ προτίθεται να απλοποιήσει τη γραφειοκρατία, συνενώνοντας τη νομοθεσία για την ιδιωτικότητα και το AI ώστε να μειωθούν οι αλληλεπικαλύψεις.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή δημιουργεί έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις που υπερασπίζονται τα ψηφιακά δικαιώματα και την ιδιωτικότητα. Μια συλλογικότητα 127 οργανώσεων πολιτών χαρακτήρισε τις προτεινόμενες αλλαγές ως «τη μεγαλύτερη υποβάθμιση των ψηφιακών θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ιστορία της ΕΕ». Ακτιβιστές και ευρωβουλευτές ζητούν από την πρόεδρο της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να αντισταθεί στις πιέσεις που προέρχονται από τα μεγαθήρια της τεχνολογίας και τις ΗΠΑ, προκειμένου να διατηρηθεί η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των ψηφιακών δικαιωμάτων των ευρωπαίων πολιτών, σύμφωνα με όσα αναφέρει και το Reuters.
Επιπρόσθετα, το σχέδιο περιλαμβάνει την εξαίρεση εταιρειών από την υποχρέωση καταχώρισης ορισμένων συστημάτων AI υψηλού κινδύνου σε ειδική βάση δεδομένων της ΕΕ, όταν αυτά χρησιμοποιούνται μόνο για περιορισμένες ή επαναλαμβανόμενες διαδικασίες, στοιχείο που στοχεύει στην ελαχιστοποίηση των εμποδίων για τις επιχειρήσεις.
Η επικεφαλής της αντιμονοπωλιακής αρχής της ΕΕ, Χένα Βιρκούνεν, και επαγγελματίες του χώρου τονίζουν την ανάγκη για ισορροπία μεταξύ απλοποίησης των κανόνων ώστε να προωθηθεί η καινοτομία, και ταυτόχρονα να διαφυλάσσονται οι νομικές και κοινωνικές αξίες που εκπροσωπεί η Ευρώπη. Το “Digital Omnibus” θα τεθεί υπό συζήτηση και ψηφοφορία από τις χώρες με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει την αναβολή των πιο αυστηρών κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και σε τομείς που είναι υψηλού κινδύνου μέχρι τον Δεκέμβριο του 2027 αντί του Αυγούστο του 2026.
Η κίνηση της ΕΕ αντανακλά την προσπάθεια να παραμείνει ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο, ειδικά απέναντι στις εξελίξεις στις ΗΠΑ και την Κίνα, ενώ παράλληλα να διασφαλίσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσεται υπό κανόνες που προστατεύουν τους πολίτες και το περιβάλλον. Ωστόσο, το μέλλον των κανονισμών AI στην Ευρώπη εξαρτάται πλέον από την ισορροπία ανάμεσα σε πολιτικές πιέσεις, επιχειρηματικά συμφέροντα και δικαιώματα των πολιτών.
