Τέλος στις διαρκείς μεταλλάξεις ιών: Το AI «υπερ-αντιγόνο» του Κέιμπριτζ αλλάζει τους κανόνες της βιοτεχνολογίας
Ο Ιδανικός Υπότιτλος (Standfirst)
Η σύγκλιση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) με τη βιοτεχνολογία δημιουργεί νέα, πρωτοφανή δεδομένα στην παγκόσμια αγορά υγείας. Σε μια εξέλιξη που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα οχυρώνεται απέναντι σε μελλοντικές υγειονομικές -και κατ’ επέκταση οικονομικές- κρίσεις, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ παρουσίασαν το πρώτο εμβόλιο στον κόσμο του οποίου το ενεργό συστατικό σχεδιάστηκε αποκλειστικά από AI.
Πίσω από αυτό το τεχνολογικό άλμα βρίσκεται η DIOSynVax (Digitally Immune Optimised Synthetic Vaccines), μια spin-out εταιρεία του Κέιμπριτζ που ιδρύθηκε το 2017, η οποία μόλις ολοκλήρωσε με επιτυχία την πρώτη φάση κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους. Αντί να κυνηγά τις μεταλλάξεις των ιών εκ των υστέρων, η νέα τεχνολογία δημιουργεί εμβόλια “future-proof”, ικανά να προσφέρουν ευρεία προστασία απέναντι σε ολόκληρες οικογένειες ιών (όπως οι κορονοϊοί ή ο Έμπολα), ακόμη και σε στελέχη που δεν έχουν κάνει ακόμη το «άλμα» στον άνθρωπο.
Το AI «Υπερ-Αντιγόνο» και το τέλος των διαρκών αναβαθμίσεων
Τα συμβατικά εμβόλια λειτουργούν αντιδραστικά: βασίζονται σε συγκεκριμένα στελέχη ιών που ήδη κυκλοφορούν. Καθώς οι ιοί μεταλλάσσονται, τα εμβόλια χάνουν σταδιακά την αποτελεσματικότητά τους, απαιτώντας διαρκείς και εξαιρετικά δαπανηρές ανανεώσεις στην παραγωγή και διανομή τους.
Η προσέγγιση της DIOSynVax ανατρέπει ριζικά αυτό το επιχειρηματικό και επιστημονικό μοντέλο. Αξιοποιώντας τη μηχανική μάθηση (machine learning) και αναλύοντας τεράστιους όγκους γενετικών δεδομένων από διεθνή προγράμματα επιτήρησης, οι αλγόριθμοι σχεδίασαν ένα συνθετικό «υπερ-αντιγόνο». Το αντιγόνο αυτό συγκεντρώνει τα κοινά, θεμελιώδη χαρακτηριστικά ολόκληρης της οικογένειας των ιών (π.χ. της ομάδας Sarbeco), εκπαιδεύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να εξουδετερώνει τις απειλές, ανεξάρτητα από τις μελλοντικές τους μεταλλάξεις.
«Μετατρέψαμε την ανάπτυξη εμβολίων από αντιδραστική σε θωρακισμένη για το μέλλον (future-proof)», τονίζει ο καθηγητής Τζόναθαν Χίνι (Jonathan Heeney), επικεφαλής της έρευνας και ιδρυτής της DIOSynVax. «Ξεπεράσαμε το πρόβλημα των παραδοσιακών εμβολίων. Δεν χρειάζεται πλέον να κυνηγάμε τις παραλλαγές του ιού προσπαθώντας να τις προλάβουμε, σαν τον σκύλο που κυνηγάει την ουρά του».
Kλινικές δοκιμές, “Needle-Free” χορήγηση και επόμενα βήματα
Η πρώτη κλινική δοκιμή (η οποία δημοσιεύτηκε στο Journal of Infection), διεξήχθη σε 39 υγιείς εθελοντές στο Ηνωμένο Βασίλειο και επιβεβαίωσε την πλήρη ασφάλεια του εμβολίου. Πυροδότησε μάλιστα ανοσολογική απόκριση όχι μόνο απέναντι στον SARS-CoV-2, αλλά και σε συγγενείς ιούς νυχτερίδων.
Επιπλέον, η τεχνολογία της DIOSynVax φέρνει μια σημαντική καινοτομία —με τεράστιο εμπορικό ενδιαφέρον— στον τρόπο χορήγησης. Το εμβόλιο δοκιμάστηκε ως εμβόλιο DNA μέσω συστήματος micro fluid jet, χωρίς τη χρήση βελόνας. Η μέθοδος αυτή καθιστά τους μαζικούς εμβολιασμούς ταχύτερους, ευκολότερους και πολύ πιο προσιτούς, ειδικά σε αναπτυσσόμενες αγορές όπου οι συμβατικές ενέσεις παρουσιάζουν εφοδιαστικές προκλήσεις.
Ήδη σχεδιάζεται μια ευρύτερη κλινική δοκιμή Φάσης 2. Παράλληλα, η εταιρεία (η οποία έχει αντλήσει κρίσιμη χρηματοδότηση από το Innovate UK) έχει αναπτύξει στο pipeline της αντίστοιχα υποψήφια εμβόλια για την εποχική γρίπη, τον Έμπολα και άλλους ιούς αιμορραγικού πυρετού.
Αν το R&D μοντέλο της DIOSynVax εδραιωθεί εμπορικά, η παγκόσμια βιομηχανία θα έχει στα χέρια της ένα πανίσχυρο όπλο. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο καθηγητής Saul Faust, επικεφαλής ερευνητής των δοκιμών: «Αν μπορούμε να αναπτύξουμε και να προωθήσουμε κλινικά αυτή τη νέα κατηγορία εμβολίων πριν ξεκινήσει μια επιδημία, θα σωθούν εκατομμύρια ζωές, θα αποφευχθούν τα lockdowns και θα προστατευθεί η παγκόσμια οικονομία».
