Ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ (ΙΗΔΛ) του ΙΤΕ, Μανώλης Στρατάκης, μιλά στο Startupper MAG. Αναλύει πώς η “deeptech” έρευνα στα λέιζερ και τα προηγμένα υλικά μετατρέπονται σε καινοτόμες spin-off εταιρείες και εξηγεί τον στρατηγικό ρόλο της SMARTEC. Πρόκειται για την πρώτη πιλοτική γραμμή παραγωγής ημιαγωγών στην Ελλάδα,
που στοχεύει να συνδέσει τον εγχώριο σχεδιασμό με την παραγωγή μικροκυκλωμάτων υψηλής αξίας.
S.M.: Μπορείτε να μας πείτε μερικά βασικά στοιχεία για το Ινστιτούτο;
M. Στρατάκης: Το Ινστιτούτο Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ (ΙΗΔΛ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), με έδρα το Ηράκλειο Κρήτης, ιδρύθηκε το 1983. Σκοπός του είναι η διεξαγωγή έρευνας αιχμής και η ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών σε πεδία όπως τα λέιζερ, η φωτονική, η μικροηλεκτρονική και η νανοηλεκτρονική, καθώς και τα προηγμένα υλικά. Το ΙΗΔΛ απασχολεί πάνω από 200 Ερευνητές και εξειδικευμένο προσωπικό. Συνολικά, το ΙΗΔΛ έχει καθιερωθεί διεθνώς για τις επιδόσεις του, έχοντας συμβάλει σε περισσότερα από 1.500 έργα την
τελευταία δεκαετία, και συνεχίζει να πρωτοπορεί σε τομείς αιχμής των επιστημών και της τεχνολογίας.
S.M.: Το αντικείμενό σας είναι υψηλής εξειδίκευσης και deeptech, πείτε μας τα μεγαλύτερα επιτεύγματά σας σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
M. Στρατάκης: Το αντικείμενο του Ινστιτούτου είναι ιδιαίτερα υψηλής εξειδίκευσης – πραγματικά “deep tech” – και οι ερευνητές του βρίσκονται στην παγκόσμια πρωτοπορία σε πολλούς τομείς.
Ένα από τα μεγαλύτερα είναι η δημιουργία σειράς καινοτόμων spin-off εταιρειών που γεννήθηκαν από την έρευνά μας. Ενδεικτικά, ιδρύσαμε την PCN Nanomaterials, η οποία παράγει προηγμένα υλικά για την αποδόμηση ρύπων, και την Biomimetic, που αναπτύσσει αντιανακλαστικά γυαλιά με εφαρμογές σε συσκευές ευρείας κατανάλωσης. Αμφότερες αυτές οι εταιρείες κατάφεραν να προσελκύσουν χρηματοδότηση από κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών μέσω του προγράμματος EquiFund, αναδεικνύοντας την αξία της τεχνογνωσίας που αναπτύσσουμε στο Ινστιτούτο μας.
Παράλληλα, δίνουμε μεγάλη έμφαση στην επιχειρηματικότητα που προκύπτει από την έρευνα. Έχουμε ήδη δημιουργήσει αρκετές spin-off εταιρείες με στόχο την αξιοποίηση και εμπορική εκμετάλλευση της καινοτομίας μας. Για παράδειγμα, πρόσφατα ιδρύσαμε την Kymatonics, μια startup στον χώρο της φωτονικής που κατασκευάζει προηγμένες διατάξεις ελέγχου του φωτός. Το Εργαστήριο Φωτονικών Υλικών και Διατάξεων του ΙΗΔΛ έχει κατοχυρώσει σημαντικές τεχνολογίες αισθητήρων οπτικών ινών με εφαρμογές στον τομέα της Υγείας και του Περιβάλλοντος.
Παράλληλα, οι ερευνητικές μας ομάδες και υποδομές έχουν αποκτήσει διεθνή αναγνώριση, με αποτέλεσμα να συνάπτουμε στρατηγικές συνεργασίες με κολοσσούς της τεχνολογίας, όπως η Apple, η Huawei και η Tesla. Μέσα από αυτές τις προσπάθειες, το Ινστιτούτο μας μετατρέπει τη γνώση σε καινοτομία: οι ερευνητικές ιδέες γίνονται προϊόντα, δημιουργούνται θέσεις εργασίας υψηλής τεχνολογίας και ενισχύεται το οικοσύστημα των startup στη χώρα.
S.M.: Η Ελλάδα αποφάσισε να επενδύσει στρατηγικά στο τομέα των ημιαγωγών σε συντονισμό με την ΕΕ, με το Κέντρο Ικανοτήτων Ημιαγωγών. Το ινστιτούτο σας έχει πιλοτική γραμμή παραγωγής ημιαγωγών. Μπορείτε να μας πείτε την ιστορία πίσω από αυτό και τι αφορά ακριβώς;
M. Στρατάκης: Το ΙΗΔΛ διαθέτει την πρώτη ελληνική πιλοτική γραμμή παραγωγής ημιαγωγών, με την ονομασία SMARTEC. Πρόκειται για μια υποδομή νανοηλεκτρονικής που δημιουργήθηκε από πολυετή ανάπτυξη σε συνεργασία με τον γαλλικό όμιλο Thales στο πλαίσιο ευρωπαϊκών έργων. Η τεχνολογία της είναι αμιγώς ελληνική και διεθνώς ανταγωνιστική, συνδυάζοντας ημια-
γωγούς νιτριδίου του γαλλίου (GaN) με μικροηλεκτρομηχανικούς διακόπτες ραδιοσυχνοτήτων.
Η τεχνολογία της SMARTEC προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα που την καθιστούν ιδανική
για εφαρμογές σε προηγμένα ραντάρ (όπως AESA και SAR) και σε σύγχρονα συστήματα ασύρματης συνδεσιμότητας. Τα μελλοντικά της chips μπορούν να αποτελέσουν τον τεχνολογικό πυρήνα λύσεων υψηλής απόδοσης, όπως ραντάρ για αεροσκάφη, πλοία και δορυφόρους, αλλά και σταθμούς βάσης κινητής τηλεφωνίας επόμενης γενιάς (beyond 5G & 6G).
Η πιλοτική αυτή γραμμή λειτουργεί με το μοντέλο “pure-play foundry”, προσφέροντας υπηρεσίες κατασκευής πρωτοτύπων σε εταιρείες σχεδιασμού κυκλωμάτων (fabless). Ελληνικές ή διεθνείς ομάδες μηχανικών μπορούν να σχεδιάσουν ραδιοσυχνοτικά κυκλώματα βασισμένα στην τεχνολογία του ΙΗΔΛ και να τα υλοποιήσουν πιλοτικά μέσω του SMARTEC. Ήδη, σε συνεργασία με ελληνική εταιρεία σχεδίασης, παράχθηκε το πρώτο ολοκληρωμένο κύκλωμα GaN (ενισχυτής ισχύος ζώνης X). Στόχος είναι η σύζευξη της τοπικής πρωτοπορίας στη σχεδίαση με μια αξιόπιστη εγχώρια δυνατότητα παραγωγής εξειδικευμένων μικροκυκλωμάτων.
S.M.: Πώς σκοπεύετε να επεκτείνετε την παραγωγή αυτή και ποια τα μελλοντικά σας σχέδια ειδικά σε αυτόν τον τομέα αλλά και γενικά.
M. Στρατάκης: Η τεχνική επάρκεια της πιλοτικής γραμμής είναι μόνο το πρώτο βήμα. Για να εξελιχθεί σε έναν λειτουργικό κόμβο παραγωγής chips, απαιτείται χρόνος και συνέργειες με ελληνικές
και διεθνείς fabless εταιρείες που σχεδιάζουν κυκλώματα υψηλής εξειδίκευσης, με στόχευση σε εξειδικευμένες διεθνείς αγορές.
Παράλληλα, αναπτύσσουμε υπηρεσίες πωλήσεων και υποστήριξης, με στόχο να προσφέρουμε αξιόπιστες υπηρεσίες πρωτοτυποποίησης chips. Η γραμμή σύντομα θα ενισχυθεί με την πρώτη ελληνική υποδομή packaging για την ολοκλήρωση και εγκιβωτισμό κυκλωμάτων, μέσω χρηματοδότησης του ΕΛΙΔΕΚ. Επιπλέον, η συμμετοχή μας στο Ελληνικό Κέντρο Ικανοτήτων Ημιαγωγών (HCCC) και στην Ευρωπαϊκή πιλοτική γραμμή APECS ενισχύει τη δικτύωσή μας με το ευρωπαϊκό οικοσύστημα και ενδυναμώνει τον επιχειρησιακό χαρακτήρα της προσπάθειας. Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου περιβάλλοντος σχεδιασμού και κατασκευής κυκλωμάτων στην Ελλάδα.
S.M.: Τι άλλο πρέπει να γίνει για να έχουμε κάποιο επίπεδο παραγωγής ημιαγωγών στη χώρα μας, πέρα από τον σχεδιασμό ημιαγωγών, όπου έχουμε μεγάλη παράδοση και παγκόσμιες εταιρείες;
M. Στρατάκης: Για να αποκτήσει η Ελλάδα ουσιαστική παραγωγική ικανότητα στους ημιαγωγούς, χρειάζονται επιπλέον ενέργειες πέρα από τον τομέα του σχεδιασμού, όπου ήδη έχουμε σημαντική διεθνή παρουσία. Η χώρα οφείλει να επενδύσει στρατηγικά σε συγκεκριμένες εξειδικευμένες τεχνολογίες ημιαγωγών και να αναβαθμίσει τις υποδομές νανοηλεκτρονικής. Ο στόχος δεν είναι να ανταγωνιστούμε σε φθηνή μαζική παραγωγή, αλλά να γίνουμε καινοτόμοι σε ειδικές κατηγορίες μικροτσίπ υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Μια τέτοια στοχευμένη ανάπτυξη υποδομών – όπως πιλοτικές γραμμές παραγωγής και εγκαταστάσεις συσκευασίας μικροκυκλωμάτων – θα ωφελήσει άμεσα και τις ελληνικές εταιρείες σχεδιασμού ολοκληρωμένων κυκλωμάτων. Με το μοντέλο “pure play”, ο εγχώριος σχεδιασμός και η παραγωγή πρωτοτύπων μπορούν να συνδυαστούν, δημιουργώντας ένα ισχυρό οικοσύστημα. Συνολικά, απαιτείται συγκέντρωση πόρων σε καινοτόμες τεχνολογίες και ανάπτυξη υποστηρικτικών υπηρεσιών (από το πρωτότυπο ως το τελικό προϊόν), ώστε η Ελλάδα να αποκτήσει παρουσία στη βιομηχανική παραγωγή ημιαγωγών.
