Σε μια ιστορική συμφωνία που συνδυάζει την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων με την ανάγκη για επιχειρηματική ευελιξία, κατέληξαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη για την απαγόρευση στην ΕΕ των υπηρεσιών Τεχνητής Νοημοσύνης «ξεγυμνώματος» προσώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους.
Το μέτρο αυτό υιοθετήθηκε στο πλαίσιο μιας αναθεώρησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act), ενός πρωτοποριακού νόμου που υιοθετήθηκε επισήμως πριν από δύο χρόνια.
Η συμφωνία, η οποία εντάσσεται στο νομοθετικό πακέτο «Omnibus VII», φέρνει στο προσκήνιο την απόλυτη απαγόρευση συστημάτων AI που παράγουν υλικό deepfake χωρίς συγκατάθεση, ενώ ταυτόχρονα μεταθέτει χρονικά την εφαρμογή των αυστηρών κανόνων για τα συστήματα AI υψηλού κινδύνου (high-risk AI), δίνοντας χρόνο προσαρμογής στις επιχειρήσεις.
Οριστικό «μπλόκο» στα σεξουαλικά deepfakes
Η πιο ηχηρή παρέμβαση των συννομοθετών αφορά την ρητή απαγόρευση των πρακτικών Τεχνητής Νοημοσύνης που στοχεύουν στη δημιουργία μη συναινετικού σεξουαλικού και προσωπικού περιεχομένου, καθώς και υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM).
Η νέα ευρωπαϊκή απαγόρευση αφορά εργαλεία και συστήματα που επιτρέπουν να «ξεγυμνώνονται» πρόσωπα ψηφιακά ή να δημιουργούνται εικόνες, βίντεο και ήχοι όπου τα υποκείμενα εμφανίζονται σε σεξουαλικές δραστηριότητες χωρίς την άδειά τους. Ο νέος αυτός κανονισμός θα τεθεί σε εφαρμογή από τις 2 Δεκεμβρίου 2026. Μέχρι τότε, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης οφείλουν να έχουν ενσωματώσει μέτρα ασφαλείας (guardrails) που θα μπλοκάρουν την παραγωγή τέτοιου περιεχομένου.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί άμεση αντίδραση της Ευρώπης στο πρόσφατο κύμα κακόβουλης χρήσης εργαλείων GenAI. Χαρακτηριστικό ήταν το παράδειγμα του Grok, του βοηθού τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας xAI του Elon Musk, η χαλαρή πολιτική του οποίου προκάλεσε σάλο και έρευνες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και η πρόσφατη καταγγελία της Ιταλίδας πρωθυπουργού, Giorgia Meloni, η οποία χαρακτήρισε τα deepfakes «επικίνδυνο εργαλείο», πέφτοντας και η ίδια θύμα τέτοιων εικόνων.
Παράταση για την AI υψηλού κινδύνου
Παράλληλα με τους περιορισμούς, η συμφωνία έρχεται να στηρίξει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μειώνοντας το διοικητικό βάρος. Οι 27 και οι ευρωβουλευτές αποδέχθηκαν την πρόταση της Κομισιόν να αναβληθεί η έναρξη ισχύος των αυστηρών κανόνων για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου (όπως αυτά που αφορούν την υγεία, την ασφάλεια και τις προσλήψεις).
Ενώ αρχικά οι κανόνες αναμενόταν να τεθούν σε ισχύ τον Αύγουστο του 2026, τα μέλη συμφώνησαν σε ένα νέο, σαφές χρονοδιάγραμμα:
- 2 Δεκεμβρίου 2027: Έναρξη ισχύος για τα «αυτόνομα» (stand-alone) συστήματα AI υψηλού κινδύνου.
- 2 Αυγούστου 2028: Έναρξη ισχύος για τα συστήματα AI υψηλού κινδύνου που είναι ενσωματωμένα σε άλλα προϊόντα.
Επιπλέον, η συμφωνία παρατείνει την προθεσμία για τη δημιουργία ρυθμιστικών δοκιμαστηρίων (regulatory sandboxes) σε εθνικό επίπεδο έως τις 2 Αυγούστου 2027, ενώ μειώνει την περίοδο χάριτος για την εφαρμογή λύσεων διαφάνειας για περιεχόμενο που παράγεται από AI από 6 σε 3 μήνες (με νέα προθεσμία τις 2 Δεκεμβρίου 2026).
Η Μαριλένα Ραουνά, Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου (στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας), σχολίασε σχετικά: «Η συμφωνία στηρίζει σημαντικά τις εταιρείες μας μειώνοντας το επαναλαμβανόμενο διοικητικό κόστος και εξασφαλίζοντας νομική βεβαιότητα. Παράλληλα, ενισχύουμε την προστασία των παιδιών στοχεύοντας στους κινδύνους που συνδέονται με τα συστήματα AI».
