Η Ελλάδα γυρίζει σελίδα στην εκπαιδευτική διαδικασία, θέτοντας για πρώτη φορά επίσημους κανόνες για την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στις σχολικές αίθουσες.
Η νέα κοινή πρωτοβουλία της υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, βάζει τις βάσεις ώστε η τεχνολογία να λειτουργήσει ως εργαλείο μάθησης και όχι ως υποκατάστατο της κριτικής σκέψης.
Βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι η διασφάλιση της διαφάνειας και της ασφάλειας, με τον εκπαιδευτικό να διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο της διαδικασίας.
Ο προαιρετικός χαρακτήρας και η εποπτεία
Η ενσωμάτωση των αλγορίθμων στη σχολική ρουτίνα δεν θα γίνει βίαια. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η χρήση συστημάτων ΤΝ διέπεται από τις εξής βασικές αρχές:
- Εφαρμόζεται σε αυστηρά εθελοντική βάση για μαθητές και εκπαιδευτικούς.
- Τελεί πάντοτε υπό την άμεση εποπτεία εκπαιδευτικού.
- Στοχεύει αποκλειστικά στην υποστήριξη της μάθησης και όχι στην υποκατάσταση της προσωπικής προσπάθειας.
- Δεν συνδέεται και δεν επηρεάζει σε καμία περίπτωση την αξιολόγηση ή τη μαθητική και υπηρεσιακή κατάσταση.
Οι αυστηρές απαγορεύσεις και οι «κόκκινες γραμμές»
Το υπουργείο θεσπίζει ισχυρές δικλείδες ασφαλείας απέναντι στην παραπληροφόρηση και την καταχρηστική χρήση της τεχνολογίας. Για πρώτη φορά εισάγονται ρητές απαγορεύσεις που βάζουν «φρένο» σε επικίνδυνες πρακτικές. Συγκεκριμένα απαγορεύονται:
- Η δημιουργία και διάδοση deepfake περιεχομένου χωρίς συναίνεση.
- Η παραγωγή ψευδών βιβλιογραφικών αναφορών ή ανύπαρκτων πηγών (hallucinations).
- Η μη εξουσιοδοτημένη ανάπτυξη ή χρήση εφαρμογών ΤΝ.
- Η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση μαθητών ή εκπαιδευτικών από αλγόριθμους.
Όσον αφορά τις εξετάσεις και τα διαγωνίσματα, η χρήση εργαλείων ΤΝ απαγορεύεται αυστηρά, εκτός εάν ο εκπαιδευτικός έχει προβλέψει ρητά την ελεγχόμενη χρήση τους. Αντίστοιχα, μπαίνει τέλος στις μαθητικές εργασίες που παράγονται εξ ολοκλήρου ή σε σημαντικό βαθμό από προγράμματα όπως το ChatGPT.
Ασπίδα προστασίας για τα προσωπικά δεδομένα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία της ιδιωτικότητας των ανηλίκων. Απαγορεύεται ρητά η δημιουργία προφίλ μαθητών και εκπαιδευτικών, καθώς και η επεξεργασία στοιχείων συμπεριφοράς.
Σε κανένα σύστημα ΤΝ δεν επιτρέπεται η καταχώριση ονοματεπωνύμων και φωτογραφιών, φωνητικών δειγμάτων, βαθμολογιών και δεδομένων υγείας αλλά και οποιουδήποτε άλλου στοιχείου μπορεί να οδηγήσει σε ταυτοποίηση.
Επιπλέον, η πρόσβαση στα συστήματα (όπου υποστηρίζεται) θα γίνεται με ασφαλή αυθεντικοποίηση μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου. Πριν από την εφαρμογή οποιουδήποτε συστήματος, θα διενεργείται υποχρεωτικά Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων (DPIA), με βάση τον ευρωπαϊκό κανονισμό (ΓΚΠΔ).
Ο νέος θεσμός του «Συντονιστή ΤΝ»
Μια από τις πιο σημαντικές καινοτομίες της πρωτοβουλίας είναι η θεσμοθέτηση του ρόλου του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολική μονάδα. Ο συγκεκριμένος εκπαιδευτικός θα είναι υπεύθυνος για την ορθή εφαρμογή των εργαλείων, θα συντονίζει τους μαθητές και θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ζητήματα ασφαλείας.
Τέλος, το σχέδιο προβλέπει συνεχή εκπαίδευση. Κάθε σχολείο θα οργανώνει τουλάχιστον μία ετήσια δράση ενημέρωσης για γονείς και μαθητές. Παράλληλα, με την έγκριση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), θα υλοποιούνται επιμορφώσεις εκπαιδευτικών πάνω στις βασικές αρχές της ΤΝ, τους κινδύνους των αλγοριθμικών μεροληψιών, τις τεχνικές επικοινωνίας (prompting) και τη διαχείριση περιστατικών.
