Το Εθνικό Μητρώο Νεοφυών Επιχειρήσεων (Elevate Greece) ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2020 από το Υπουργείο Ανάπτυξης ως δράση της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΓΕΚ), με σκοπό την αξιόπιστη καταγραφή, παρακολούθηση, προβολή, δικτύωση, κινητοποίηση και ενδυνάμωση των ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων (Startups). Η δράση αυτή οδήγησε στην καταγραφή σωρευτικά 867 νεοφυών επιχειρήσεων μέχρι σήμερα.
Απώτερος σκοπός του είναι η καταγραφή του ελληνικού οικοσυστήματος καινοτομίας και η εξειδικευμένη στήριξη του μέσα από τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη και εξωστρέφεια του ελληνικού οικοσυστήματος νεοφυών επιχειρήσεων, με όραμα την ανάδειξη της χώρας σε παγκόσμιο κόμβο καινοτομίας με ηγετική θέση στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Για το παρόν και το μέλλον του ελληνικού οικοσυστήματος καινοτομίας, το Startupper MAG μίλησε με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του Elevate Greece, Φραγκίσκο Θεοφύλακτο.
S.M.: Ποια είναι η σημερινή κατάσταση του οικοσυστήματος καινοτομίας;
Φ. Θεοφύλακτος: Η Ελλάδα σημείωσε το 2023 την καλύτερη επίδοση των τελευταίων τεσσάρων ετών στον παγκόσμιο δείκτη καινοτομίας (Global Innovation Index), κατακτώντας την 42η θέση ανάμεσα σε 132 χώρες διεθνώς και την 27η μεταξύ των 39 οικονομιών της Ευρώπης.
Το ανθρώπινο κεφάλαιο και η έρευνα παρουσιάζονται ως τα πλέον δυνατά σημεία (strengths) του εθνικού οικοσυστήματος καινοτομίας, τα οποία συνέβαλαν στη βελτίωση της θέση της χώρας στην παγκόσμια κατάταξη. Η Ελλάδα κατέκτησε μια θέση ανάμεσα στις 30 κορυφαίες χώρες, ανεβαίνοντας στην 29η θέση, υπερβαί- νοντας τον μέσο όρο της Ευρώπης.
Βάσει παγκόσμιας κατάταξης σε σχέση με τα οικοσυστήματα νεοφυών επιχειρήσεων (Global Startup Ecosystem Index), η θέση της Ελλάδας βαίνει συνεχώς βελτιούμενη, αφού το 2023 βρέθηκε στην 46η θέση ανάμεσα σε 100 χώρες, σε σχέση με την 48η θέση που βρισκόταν το 2022. Επίσης, κατέλαβε την 18η θέση στη Δυτική Ευρώπη και την 4η θέση στην περιοχή των Βαλκανίων.
S.M.: Πώς το Elevate Greece έχει αναδείξει και υποστηρίξει το οικοσύστημα μέχρι σήμερα;
Φ. Θεοφύλακτος: Στο Elevate Greece έχουμε στρατηγικό στόχο να καταστήσουμε την Ελλάδα τον επόμενο μεγάλο κόμβο καινοτομίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Από το 2020 συστηματικά και μεθοδικά παράγεται πολιτική και λαμβάνονται πρωτοβουλίες για την ενδυνάμωση του οικοσυστήματος καινοτομίας με σημαντικότερα τα φορολογικά κίνητρα για τους επενδυτικούς αγγέλους (business angels), το νόμο για τα δικαιώματα προαίρεσης μετοχών (stock options), το νόμο για την υπερέκπτωση δαπανών έρευνας και ανάπτυξης, το ευνοϊκό καθεστώς φορολόγησης για επαναπατρισμό Ελλήνων επιστημόνων. Στο χρηματοδοτικό σκέλος υποστηρίχθηκαν οι Startups στην πανδημία με μη επιστρεπτέα προκαταβολή με το συνολικό ποσό των 40 εκατομμυρίων ευρώ. Επίσης, δόθηκαν σειρά ευκαιριών για δικτύωση και προβολή των ελληνικών Startups στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με σκοπό την επίτευξη συνεργασιών και συνεργειών.
S.M.: Σε επίπεδο χρηματοδότησης, ειδικά αρχικού σταδίου (Pre–seed, Seed) αναμένεται να δούμε κάποιες πρωτοβουλίες μέσω Elevate Greece σε αυτόν τον τομέα;
Φ. Θεοφύλακτος: Η χρηματοδότηση αποτελεί σημαντικό βραχίονα ανάπτυξης τωνStartupsκαι σαφώς απαιτούνται στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία. Γνωρίζουμε ότι οι Startups έχουν ειδικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη, με βασικότερα τη μη παραγωγή εσόδων και κερδών κατά τα πρώτα έτη λειτουργίας, την ανάγκη για αυξημένες λειτουργικές δαπάνες – κυρίως για απασχόληση εξειδικευμένου προσωπικού–, την ύπαρξη αρκετών μετόχων στο μετοχικό σχήμα και τη μειωμένη ρευστότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, επεξεργαζόμαστε ένα ειδικό χρηματοδοτικό εργαλείο, όπως το Ερευνώ Καινοτομώ, ειδικά για τις νεοφυείς επιχειρήσεις, σύμφωνα με όσα έχει αναφέρει και ο πρόεδρος του Elevate Greece και Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας. Γνωρίζουμε ότι αποτελεί ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό παζλ, καθώς πρέπει να συνδυαστούν τα παραπάνω χαρακτηριστικά με την τήρηση των κανονισμών για χρηματοδοτήσεις από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους, με τελικό στόχο την διαμόρφωση του καλύτερου δυνατού πλαισίου.
S.M.: Υπάρχει μια στασιμότητα στον αριθμό των Startups που εγγράφονται; Ποιοι είναι οι πιο δημοφιλείς και αναπτυσσόμενοι τομείς επιχειρήσεων του Elevate Greece;
Φ. Θεοφύλακτος: Δεν παρατηρείται στασιμότητα. Ο ρυθμός υποβολής αιτήσεων στο Elevate Greece παραμένει υψηλός. Το 2023 υποβλήθηκαν συνολικά 217 αιτήσεις και εξ αυτών εντάχθη- καν 112 Startups. Από τις αρχές του χρόνου αντίστοιχα υποβλή- θηκαν συνολικά 51 αιτήσεις και εξ αυτών εντάχθηκαν 9 Startups. Ως πιο δημοφιλής τομέας στο μητρώο παραμένουν οι βιοεπι- στήμες (~15%) και η δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία είναι οι τεχνο- λογίες περιβάλλοντος (9,44%). Οι κλάδοι του τουρισμού (7,83%), των μεγάλων δεδομένων (7,13%) και της αγροδιατροφής (7,02%) είναι πολύ ισχυροί. Αξιοσημείωτη είναι η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) από σχεδόν τις μισές startups του μητρώου.
S.M.: Τι πρέπει να γίνει για να αυξηθεί ο αριθμός των Startups και Spinoffs στην χώρα μας;
Φ. Θεοφύλακτος: Υπάρχουν Startups και Spinoffs που ακόμα δεν έχουν καταγραφεί στοElevate Greeceγια διάφορους λόγους. Ως εκ τούτου, ο πραγματικός αριθμός τους δεν είναι ακριβής. Παρόλα αυτά, όποιο και να είναι το πλήθος τους τελικά, εμείς δεν θα σταματήσουμε να βρισκόμαστε σε επικοινωνία με το οικοσύστημα των Startups για να συνομιλούμε και να αφουγκραζόμαστε τις ανάγκες τους για τη εκπόνηση πολιτικών προς την κατεύθυνση αύξησης της δημιουργίας επιτυχημένων νεοφυών επιχειρήσεων.
Νομίζω ότι έχουμε αρκετή δουλειά να κάνουμε μαζί με τα Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας, τα Επιμελητήρια, τις Θερμοκοιτίδες, Επιταχυντές, Διαγωνισμούς Καινοτομίας για να διευρύνουμε το οικοσύστημα που υποστηρίζει τα Startups σε όλα τα στάδια.
Από αυτή την εξίσωση δεν θα έλειπε και το σκέλος της χρηματοδότησης, είτε αυτή είναι επιχορηγούμενη είτε αφορά συμμετοχή στο εταιρικό σχήμα. Τέτοια χρηματοδοτικά εργαλεία υπάρχουν πλέον πολλά, ως απόρροια της στρατηγικής της Κυβέρνησης την τελευταία πενταετία για την συνολική ενίσχυση του οικοσυστήματος.
Για να μπορούν όμως να αξιοποιηθούν, θα πρέπει να έχει δημιουργηθεί το εταιρικό σχήμα, άρα θα πρέπει αφενός να υπάρχει η απαραίτητη προετοιμασία για το καινοτομικό προϊόν, αφετέρου η δέσμευση των ιδρυτών για την ανάληψη του επιχειρηματικού κινδύνου. Τα τελευταία δύο σημεία εκτιμώ ότι είναι αποτέλεσμα εκπαίδευσης και φιλοσοφίας και σε αυτό το επίπεδο θα δράσουμε.
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #50
