Το Hellenic Biocluster (HBio) είναι το πρώτο cluster βιοεπιστημών στην Ελλάδα. Ιδρυόμενο το 2006, απαριθμεί σήμερα 90 μέλη, συγκεντρώνοντας τους ηγέτες καινοτομίας της Ελλάδας με διεθνή προσανατολισμό στους κλάδους της Βιοτεχνολογίας, της Φαρμακευτικής, του Διαγνωστικού εξοπλισμού και της εξειδικευμένης Ιατρικής Τεχνολογίας. Η αποστολή του HBio είναι να υποστηρίζει εταιρείες και ερευνητικούς οργανισμούς ενισχύοντας τον εξαγωγικό προσανατολισμό τους και τη διεθνή επιχειρηματική ανάπτυξη, αλλά και να ενθαρρύνει την καινοτομία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης.
Η ελληνική βιομηχανία επιστημών υγείας και φαρμάκων παρουσιάζει σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης τόσο στην εξυπηρέτηση της εσωτερικής αγοράς, όσο και στην επέκταση της εμβέλειάς της πέρα από τα εθνικά σύνορα. Καθώς η Ελλάδα ανακάμπτει από μια μακρά περίοδο οικονομικών προκλήσεων, η υγειονομική περίθαλψη και οι βιοεπιστήμες αναδεικνύονται ως ένας ζωντανός τομέας με ισχυρές οικονομικές δυνατότητες για τη χώρα. Η αξιοσημείωτη ανάπτυξη του κλάδου ενισχύεται από την νεοφυή επιχειρηματική δραστηριότητα, τις ελληνικές φαρμακευτικές επενδύσεις και το στρατηγικό ενδιαφέρον παγκόσμιων κολοσσών όπως η Pfizer.
Στη διαρκώς εξελισσόμενη οικονομία της Ελλάδας, ο τομέας των startups σημειώνει αξιοσημείωτα βήματα προόδου. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των βιοεπιστημών αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο ποσοστό των νέων επιχειρήσεων στην Ελλάδα, σύμφωνα με δεδομένα βασιζόμενα στο εθνικό μητρώο startup του Elevate Greece. Συγκεκριμένα, οι νεοφυείς επιχειρήσεις στον κλάδο των βιοεπιστημών βρίσκονται στην κορυφή της λίστας με μερίδιο 14,1%. Oι δύο τομείς που κυριαρχούν στο ελληνικό start-up οικοσύστημα στον τομέα της υγείας και των βιοεπιστημών εστιάζουν στην ψηφιακή υγεία και το διαγνωστικό εξοπλισμό. Περίπου το 30% των μελών που υποστηρίζει το HBio είναι startup και spinoff εταιρείες του τομέα των βιοεπιστημών και της υγείας.
Οι περισσότερες startup εταιρείες του οικοσυστήματος βρίσκονται σε πρώιμη χρηματοδότηση και αναζητούν πόρους από οικονομικούς και στρατηγικούς επενδυτές. Το HBio εστιάζει στη δημιουργία στρατηγικών καινοτομίας και ανάπτυξης, ώστε να ενισχύσουν την ικανότητά τους να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται στο ολοένα και πιο ανταγωνιστικό διεθνές τοπίο. Στόχο αποτελεί επίσης η ενημέρωση για τις παγκόσμιες εξελίξεις και τάσεις ώστε να διευκολυνθούν οι συνέργειες και οι συνεργασίες μεταξύ των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων φαρμακευτικών, startups, ερευνητών, funds και άλλων ιδρυμάτων που υποστηρίζουν την καινοτομία.
Σημαντική αποστολή του HBio είναι η συνεχής υποστήριξη των ελληνικών startups και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, και αυτός είναι ο λόγος που διοργανώνει αποστολές σε διεθνείς εκθέσεις, όπου τα μέλη του HBio έχουν την ευκαιρία να πραγματοποιήσουν επιχειρηματικές συναντήσεις, να επεκτείνουν τα δίκτυά τους και να προωθήσουν προϊόντα, υπηρεσίες και τεχνογνωσία, ώστε να θέσουν τα θεμέλια για μελλοντικές συνεργασίες. Στις εκθέσεις διεθνούς εμβέλειας, τα μέλη του HBio έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε pitching διεκδικώντας χρηματικά έπαθλα και προβολή, αλλά και να δικτυωθούν με στρατηγικούς επενδυτές με ειδικό ενδιαφέρον στις βιοτεχνολογικές εταιρίες.
Τα τελευταία χρόνια, τα μέλη του HBio έχουν επωφεληθεί από τις επιχειρηματικές αποστολές που διοργανώνει το HBio σε κορυφαία συνέδρια βιοεπιστημών διεθνούς απήχησης, τα οποία έχουν οδηγήσει σε γόνιμες τεχνολογικές, εμπορικές και ερευνητικές συνέργειες και συμφωνίες. Τον περασμένο Απρίλιο, το HBio διοργάνωσε επιχειρηματική αποστολή στο Swiss Biotech Global Village στη Βασιλεία όπου συμμετείχαν και δυναμικές startups όπως η PhosPrint – τεχνοβλαστός του Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. Δημόκριτος και το μοναδικό EIC Accelerator στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή.
Επιπροσθέτως, τα μέλη του HBio είχαν τη δυνατότητα να επισκεφθούν το Novartis Campus στη Βασιλεία και να επωφεληθούν από τις παρουσιάσεις κορυφαίων επιστημόνων και ειδικών σε θέματα καινοτομίας στις βιοεπιστήμες, αλλά και να εμπλακούν σε συζητήσεις που μπορούν να πυροδοτήσουν νέες ευκαιρίες για συνεργασίες και αλληλεπιδράσεις μέσω επιταχυντών και θερμοκοιτίδων. Αντίστοιχη επιτυχημένη αποστολή είχε διοργανωθεί και στη διεθνή έκθεση BIO-Europe στη Λειψία το 2022, όπου συμμετείχαν μεταξύ άλλων και 3 startups του HBio (Anacalypsis Therapeutics, BIOPIX-T, ResQ Biotech). Στην αποστολή αυτή πραγματοποιήθηκαν πάνω από 90 business-to-business συναντήσεις με επαγγελματίες του κλάδου από Ευρώπη, Η.Π.Α. και Ασία με σκοπό την ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών. Η ελληνική συμμετοχή διοργανώθηκε από το HBio και το Enterprise Greece. Πριν από την εκδήλωση, οι δύο φορείς διοργάνωσαν επίσης μια σειρά συναντήσεων με εκπροσώπους του κλάδου στο τεχνολογικό και ερευνητικό κέντρο BioCity Leipzig, καθώς και μια εκδήλωση δικτύωσης για τους συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια της έκθεσης. Οι συναντήσεις συνεισέφεραν στη διεύρυνση των δυνατοτήτων για την κοινή παραγωγή και διανομή προϊόντων, την από κοινού ανάπτυξη νέων διαγνωστικών προϊόντων, φαρμάκων και νέων βιοδεικτών.
Σύμφωνα με το Enterprise Greece, υπάρχουν 21 κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών (VCs) στην Ελλάδα, αλλά μέχρι στιγμής κανένα εξειδικευμένο στις βιοεπιστήμες, αν και πρόσφατα ανακοινώθηκαν επερχόμενες επενδύσεις για νεοφυείς επιχειρήσεις στον τομέα της υγείας, γεγονός που αποτελεί αξιοσημείωτη εξέλιξη. Συνολικά υπάρχουν 13 ενεργά ελληνικά κεφάλαια Venture Capitals, τα οποία επικεντρώνονται κυρίως σε νεοφυείς επιχειρήσεις συνολικού μεγέθους 540 εκατ. ευρώ. Αυτά τα κεφάλαια επένδυσαν σε 62 νεοφυείς επιχειρήσεις όλων των κλάδων το 2023, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 85% του συνολικού όγκου των συμφωνιών. Οι εταιρείες διεθνών επιχειρηματικών κεφαλαίων (VC) και ιδιωτικών κεφαλαίων (PE) έχουν εμπλακεί ενεργά στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων που προέρχονται από την Ελλάδα, το οποίο αποτελεί ισχυρή απόδειξη για το διαρκές ενδιαφέρον των διεθνών παικτών για τις ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις, υπογραμμίζοντας την παγκόσμια αναγνώριση της καινοτομίας και των δυνατοτήτων που ενυπάρχουν στην τοπική μας αγορά. Επομένως, με καινοτόμες επενδυτικές στρατηγικές, αυξημένο διεθνές ενδιαφέρον και πιθανές ρυθμιστικές βελτιώσεις, διαμορφώνεται το σκηνικό για ένα ζωντανό και ακμάζον τοπίο για τις startups.
Η οικονομική υποστήριξη και η σταθερή ροή επενδύσεων στα αρχικά στάδια μιας startup είναι ζωτικής σημασίας, καθώς επιταχύνει τον κύκλο της καινοτομίας, μειώνει τον χρόνο που απαιτείται για τις νεοφυείς επιχειρήσεις να φτάσουν στην ωριμότητα της αγοράς και τις τοποθετεί καλύτερα ώστε να αξιοποιούν ευκαιρίες για τη δημιουργία στρατηγικών συνεργασιών, οδηγώντας δυνητικά σε αύξηση τόσο της ποσότητας όσο και της ποιότητας των εξόδους στο μέλλον. Η Δρ. Ιωάννα Κούκλη, Πρόεδρος του HBio αναφέρει πως ‘’ Μέχρι στιγμής – παρά τις επιτυχημένες εξαγορές Ελληνικών εταιρειών του τομέα της υγείας – δεν έχει υπάρξει κάποια σημαντική εξαγορά σε startup του τομέα των βιοεπιστημών. Μέσω των εξαγορών θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό οικονομικό κλίμα για επενδύσεις, το οποίο θα επικύρωνε το αποτέλεσμα των προσπαθειών της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένων των μεταρρυθμίσεων και φορολογικών κινήτρων, να δημιουργήσει ένα ελκυστικό επιχειρηματικό περιβάλλον για ξένους επενδυτές και διεθνείς τεχνολογικούς κολοσσούς’’.
Επιπροσθέτως, η αξιοποίηση της γνώσης που παράγεται σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα έχει αναγνωριστεί ως θεμελιώδης, στο πλαίσιο της επιδίωξης της οικονομικής ευημερίας. Τα γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας (TTOs) διευκολύνουν τον μετασχηματισμό της επιστημονικής και τεχνολογικής γνώσης σε επιχειρηματικές ιδέες και προσφέρουν υπηρεσίες όπως βοήθεια με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και την πνευματική ιδιοκτησία (πνευματικά δικαιώματα, ψηφιακό περιεχόμενο, κ.λπ..). Το 25% των μελών του HBio προέρχονται από τα ελληνικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ερευνητικών κέντρων, με τα οποία το HBio σε συνεργασία με τα TTOs εργάζεται για την ορθή εκμετάλλευση επιστημονικών και τεχνολογικών αποτελεσμάτων με τη δημιουργία επιτυχημένων spin-offs και startups.
Η Δρ. Ιωάννα Κούκλη τονίζει πως ‘’Το ελληνικό κράτος κινούμενο προς τη σωστή κατεύθυνση υποστήριξης των startups, προ-δημοσίευσε το ‘’Ερευνώ-Καινοτομώ’’ αποκλειστικά για νεοφυείς επιχειρήσεις. Αντίστοιχα σημαντικό χρηματοδοτικό εργαλείο αποτελεί και το EquiFund II, όπου το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων αναπτύσσει την πρώτη θεματική πρωτοβουλία μετοχών στη χώρα. Το EquiFund II φιλοδοξεί να βοηθήσει τις καινοτόμες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς των Βιοεπιστημών και της Υγείας και διακρίνονται από πολλά υποσχόμενο αναπτυξιακό δυναμικό αλλά έχουν σχετικά λίγες επιλογές χρηματοδότησης στη χώρα’’.
Υπάρχει βεβαιότητα ότι το ελληνικό οικοσύστημα startup εξελίσσεται με μία συνεχώς ανοδική πορεία προς μια τεχνολογικά καθοδηγούμενη οικονομική ανάπτυξη. Το ΗΒio ως το μοναδικό cluster βιοεπιστημών στην Ελλάδα κατορθώνει να παρέχει υποστήριξη σε νεοσύστατες επιχειρήσεις στο αρχικό στάδιο καθώς και σε όλα τα στάδια ανάπτυξής τους.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Statupper MAG #51
