Ενώ η κοινή γνώμη στην Ελλάδα αναλωνόταν για καιρό σε συζητήσεις γύρω από την τοποθέτηση κεραιών και τις πιθανές επιπτώσεις των υποδομών 5G, το Phaistos Investment Fund, ένα ημι-κρατικό VC, οικοδομούσε αθόρυβα κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: ένα Deep Tech οικοσύστημα με επίκεντρο το διάστημα και τις τηλεπικοινωνίες φυσικά. Η βασική παρανόηση που πρέπει να ξεδιαλύνουμε είναι ότι το Phaistos δεν επενδύει σε «σίδερα» (υποδομές), αλλά στις υπηρεσίες και τα προϊόντα που «τρέχουν» πάνω στα δίκτυα νέας γενιάς. Είναι ο καταλύτης που μετατρέπει τη συνδεσιμότητα σε εμπορεύσιμη καινοτομία αιχμής.
- 1. Το Διάστημα ως «Επίγειος» επιταχυντής (28% του Χαρτοφυλακίου)
- 2. Deep Tech: Εκεί που το «Firepower» συναντά τις Scaleups
- To σημαντικό C-Network
- 3. FDI και Brain Regain: Η Ελλάδα ως «Strategic Victory»
- 4. Το «Υβριδικό Μοντέλο» και τα 5 εκατ. € κέρδος για το Δημόσιο
- 5. Phaistos II: Η στροφή στην Άμυνα και το “Smart Concrete”
- Ένα αποτύπωμα “Beyond Capital”
Σε μια συνάντηση με εκπροσώπους του τύπου στα γραφεία της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων, παρουσία του Προέδρου Χάρη Λαμπρόπουλου και της CEO Αντιγόνης Λυμπεροπούλου μιλήσαμε με την ομάδα διαχείρισης του fund:
Αντώνη Τζωρτζακάκη, Διευθύνων Σύμβουλος
Σαλβατώρ Λεβή, Εκτελεστικό Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου
Νικόλαο Καραπανάγου, Εκτελεστικό Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου
Γεώργιο Ρέντζο, Εκτελεστικό Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου.
Προτού περάσουμε στα βασικά συμπεράσματα θα πρέπει να αναφέρουμε ότι οι μεριδιούχοι (επενδυτές / LPs) του Ταμείου Φαιστός, δηλαδή αυτοί που έχουν εισφέρει τα συνολικά κεφάλαια των 101 εκατομμυρίων ευρώ, είναι τέσσερις:
- Η Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων (HDBI).
- Το family office του Δασκαλόπουλου.
- Το family office της Μαριάννας Λάτση.
- Ο ΟΤΕ (στον τομέα των τηλεπικοινωνιών).
1. Το Διάστημα ως «Επίγειος» επιταχυντής (28% του Χαρτοφυλακίου)
Το Space Tech δεν αποτελεί πλέον ένα φουτουριστικό “hype”, αλλά τον πυρήνα της στρατηγικής του Phaistos, καταλαμβάνοντας το 28% των επενδύσεων. Η λογική είναι απλή: το 5G δεν μπορεί να καλύψει επαρκώς θάλασσες και ερήμους μέσω επίγειων δικτύων. Η λύση βρίσκεται στο Upstream και Downstream Space, όπου οι δορυφόροι λειτουργούν ως «internet in the sky», μιμούμενοι το terrestrial edge computing.
Ένα εμβληματικό παράδειγμα είναι η OQ Technology. Πρόκειται για την πρώτη εταιρεία παγκοσμίως που χρησιμοποιεί το πρότυπο πρωτόκολλο 5G (3GPP) στο διάστημα, αντί για κλειστά, ιδιόκτητα συστήματα. Η επένδυση του Phaistos λειτούργησε ως μαγνήτης: η εταιρεία ίδρυσε θυγατρική στην Ελλάδα, φέρνοντας την κατασκευή δορυφόρων στην Ελλάδα οι οποίοι βρίσκονται ήδη σε τροχιά.
«Στο διάστημα πλέον μιλάμε για interconnectivity. Οι δορυφόροι επικοινωνούν μεταξύ τους με laser beams, δημιουργώντας ένα δίκτυο όπου οι τροχιές LEO (χαμηλή) και MEO (μέση) “συνομιλούν”, προσφέροντας συνδεσιμότητα παντού».
2. Deep Tech: Εκεί που το «Firepower» συναντά τις Scaleups
Το Phaistos δεν είναι ένα κλασικό “early stage” fund που μοιράζει μικρά tickets. Με συνολικό κεφάλαιο 101 εκατ. € και μέση επένδυση (average ticket) τα 6,3 εκατ. €, το fund λειτουργεί ως Lead Investor. Έχει τη χρηματοδοτική ισχύ να καθορίζει τους όρους των γύρων (term sheets), προσελκύοντας πάνω από 64 διεθνείς συνεπενδυτές (όπως οι Boeing, Cisco και Deutsche Telekom).
Η εμπορική ωρίμανση του μοντέλου αποδεικνύεται από τους αριθμούς: τα έσοδα του χαρτοφυλακίου για το 2025 προβλέπεται να σημειώσουν αύξηση +22% YoY.
Πιο συγκεκριμένα:
Οι 11 εταιρείες στις οποίες έχει επενδύσει το Ταμείο Φαιστός κατανέμονται σε έξι διαφορετικούς στρατηγικούς τομείς της τεχνολογίας, έχοντας απορροφήσει συνολικά επενδυμένα κεφάλαια ύψους 69,8 εκατομμυρίων ευρώ. Αναλυτικότερα, το χαρτοφυλάκιο απαρτίζεται από τις εξής scaleups, χωρισμένες ανά τομέα:
Διάστημα (Space) – 28% των επενδεδυμένων κεφαλαίων:
- D-Orbit (14%): Ιταλική εταιρεία η οποία έχει πλέον δημιουργήσει έναν μεγάλο καθετοποιημένο όμιλο στο διάστημα, καλύπτοντας τόσο την κατασκευή και αποστολή δορυφόρων (upstream) όσο και την επεξεργασία των δεδομένων (downstream), ειδικά μετά την εξαγορά της εταιρείας Planetek (η οποία έχει και ελληνική θυγατρική).
- OQ Technology (14%): Εταιρεία με έδρα το Λουξεμβούργο, η οποία ειδικεύεται στη δημιουργία 5G IoT στο διάστημα, αντικαθιστώντας τα παλιά ιδιόκτητα πρωτόκολλα επικοινωνίας. Με την επένδυση του Φαιστός, ίδρυσε τη θυγατρική OQ Technology Hellas, η οποία κατασκεύασε εξ ολοκλήρου μικροδορυφόρους στην Ελλάδα (στα Ψαχνά της Εύβοιας) σε συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα.
Μικροτσίπ / Ημιαγωγοί (Chips/Semiconductor) – 22% των επενδεδυμένων κεφαλαίων:
- EdgeQ (15%): Εταιρεία τεχνολογίας που αναπτύσσει ιδιωτικά δίκτυα 5G και έχει, μεταξύ άλλων, στους μετόχους της και τη Lockheed Martin.
- Movandi (7%).
Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT) / Logistics / Drones – 17,5% των επενδεδυμένων κεφαλαίων:
- Matternet (16%).
- Wings ICT Solutions (1,5%): Εταιρεία που δραστηριοποιείται στο IoT, στο 5G και στο AI (Έξυπνες Πόλεις). Έχει αξιοσημείωτη συνεισφορά στο φαινόμενο του Brain Regain, καθώς επαναπάτρισε ταλέντα στην Ελλάδα από την Ολλανδία, τη Γερμανία, την Ελβετία, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.
Χρηματοοικονομική Τεχνολογία / Ασφάλειες (FinTech / Insurance Tech) – 17% των επενδεδυμένων κεφαλαίων:
- Hellas Direct (14%).
- Natech (Banking Solutions) (3%).
Λιανεμπόριο (Retail) – 12,5% των επενδεδυμένων κεφαλαίων:
- Safesize (10%).
- Pandas (2,5%).
Κυβερνοασφάλεια (Cybersecurity) – 3% των επενδεδυμένων κεφαλαίων:
- Sphynx (3%): Εταιρεία κυβερνοασφάλειας που είχε ιδρυθεί αρχικά στην Ελβετία από Έλληνα ιδρυτή. Το Φαιστός επένδυσε στην εταιρεία και κατάφερε να πείσει τον founder να μεταφέρει τη μητρική της έδρα στην Ελλάδα. Η εταιρεία γνώρισε ραγδαία ανάπτυξη, αυξάνοντας το προσωπικό της από 17 σε 58 άτομα (αύξηση +141,7%) και δημιουργώντας στην Ελλάδα ένα σύγχρονο κέντρο επιχειρήσεων κυβερνοασφάλειας.
To σημαντικό C-Network
Πέρα από τα κεφάλαια, ο ιδρυτικός νόμος του ταμείου προέβλεπε τη δημιουργία ενός δυναμικού οικοσυστήματος υποστήριξης των εταιρειών του χαρτοφυλακίου. Έτσι, το ταμείο έχει συνάψει συμφωνίες με 13 Στρατηγικούς Εταίρους (το λεγόμενο C-Network), οι οποίοι προσφέρουν δωρεάν υπηρεσίες, υποδομές και τεχνογνωσία. Σε αυτούς περιλαμβάνονται:
1. Τεχνολογικοί Πάροχοι & Εταιρείες Τηλεπικοινωνιών:
- Nokia, Vantage Towers, Cisco και ΟΤΕ / COSMOTE. Οι εταιρείες αυτές προσφέρουν στις startups παθητικό και ενεργό εξοπλισμό (π.χ. πύργους κεραιών, cloud πόρους), επιτρέποντάς τους να κάνουν πιλοτικές δοκιμές (pilot testing) των εφαρμογών τους σε πραγματικά δίκτυα εντελώς δωρεάν,.
2. Πανεπιστήμια & Ερευνητικά Κέντρα (για Έρευνα & Ανάπτυξη):
- ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, ΙΤΕ, Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά (Athena RC), Πανεπιστήμιο Πατρών και Π-net (Πάτρα). Αυτοί οι φορείς προσφέρουν στις επιχειρήσεις εφαρμοσμένη έρευνα και άμεση πρόσβαση σε ανθρώπινο δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης, όπως μεταπτυχιακούς φοιτητές και διδάκτορες, γεφυρώνοντας την ακαδημαϊκή έρευνα με τις ανάγκες της αγοράς (deep tech).
3. Οργανισμοί & Φορείς Υποστήριξης:
- Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA): Λειτουργεί ως στρατηγικός συνεργάτης και τεχνικός σύμβουλος, ειδικά για τις επενδύσεις που αφορούν το διάστημα.
- Corallia: Για υπηρεσίες επιτάχυνσης (accelerator) και φιλοξενίας.
- TÜV AUSTRIA: Για θέματα ελέγχων και πιστοποιήσεων.
- GRnet (ΕΔΥΤΕ).
Ο συνδυασμός ισχυρών μεριδιούχων και αυτού του διευρυμένου δικτύου εταίρων εξασφαλίζει ότι το Φαιστός προσφέρει στις εταιρείες ένα πλήρες πακέτο υποστήριξης (full support stack), ξεφεύγοντας από τα στενά όρια της απλής χρηματοδότησης,.
3. FDI και Brain Regain: Η Ελλάδα ως «Strategic Victory»
Το fund πέτυχε κάτι που η θεωρητική πολιτική αδυνατούσε: την προσέλκυση ξένων εταιρειών που μεταφέρουν την έδρα ή κρίσιμες λειτουργίες τους στην Ελλάδα. Η Sphynx (Cybersecurity) μετέφερε την έδρα της από την Ελβετία στην Ελλάδα, ενώ η OQ Technology από το Λουξεμβούργο δημιούργησε εγχώριο κέντρο ανάπτυξης.
Το αποτύπωμα σε αριθμούς:
- Ποιότητα: Το 52% του ανθρώπινου δυναμικού κατέχει MSc ή PhD.
- Επαναπατρισμός: Το 26% των νέων προσλήψεων προέρχεται από το εξωτερικό.
- Ανάπτυξη: Η αύξηση του προσωπικού (Headcount) σε επιλεγμένες εταιρείες κυμάνθηκε από 14% έως 142%.
4. Το «Υβριδικό Μοντέλο» και τα 5 εκατ. € κέρδος για το Δημόσιο
Το Phaistos αποτελεί ένα μοναδικό “Sui Generis” μοντέλο σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Οι πόροι προήλθαν και από τη δημοπρασία των αδειών 5G, αλλά η διαχείριση είναι ιδιωτικοοικονομική. Το «surprising fact» για τους φορολογούμενους; Το Ελληνικό Δημόσιο έχει ήδη κερδίσει 5 εκατ. € από τόκους, λόγω της κατάθεσης των κεφαλαίων στην Τράπεζα της Ελλάδος με προνομιακό επιτόκιο, ανεξάρτητα από την απόδοση των επενδύσεων.
5. Phaistos II: Η στροφή στην Άμυνα και το “Smart Concrete”
Με το Phaistos I να έχει ήδη επενδύσει 69,8 εκατ. € σε 11 εταιρείες, (με τα εναπομείναντα κεφάλαια να είναι διαθέσιμα για followup και εκτός απροόπτου δεν αναμένεται να γίνει άλλη επένδυση), η συζήτηση για το Phaistos II έχει ήδη ξεκινήσει. Το νέο fund θα είναι αμιγώς private-based και θα σηματοδοτήσει μια μεγάλη αλλαγή στρατηγικής:
- Defense & Dual-use: Ο τομέας της Άμυνας, που παραδοσιακά ήταν “excluded” για τα VC funds, είναι πλέον eligible. Το fund θα στοχεύσει σε τεχνολογίες διπλής χρήσης (πολιτικής και στρατιωτικής).
- Smart Infrastructure: Η ψηφιακή διαχείριση φυσικών υποδομών. Δεν μιλάμε για το κτίσιμο μιας γέφυρας, αλλά για το «Smart Concrete» – την τοποθέτηση αισθητήρων που παρακολουθούν τη στατικότητα και τη διάβρωση σε πραγματικό χρόνο μέσω AI.
- Exits: Παρά το γεγονός ότι οι Deep Tech επενδύσεις έχουν ορίζοντα δεκαετίας ειδικά σε Scaleup εταιρείες, το fund βρίσκεται ήδη σε προχωρημένες συζητήσεις για έξοδο (exit) από εταιρεία του χαρτοφυλακίου, κάτι που θα επιβεβαιώσει την υπεραξία του Net Asset Value (NAV).
Ένα αποτύπωμα “Beyond Capital”
Η φιλοσοφία του Phaistos είναι το “Beyond Capital”. Δεν παρέχει απλώς ρευστότητα, αλλά ένα πλήρες “support stack” μέσω 13 στρατηγικών εταίρων (Nokia, Cosmote, ESA, Corallia, κ.α.).
«Στόχος μας είναι να ενώσουμε την εφαρμοσμένη έρευνα με τις ανάγκες της αγοράς. Δεν χρηματοδοτούμε απλά ένα site, αλλά λύσεις που απαιτούν υψηλή υπολογιστική ισχύ και εξειδίκευση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αντώνης Τζωρτζακάκης.
Το ερώτημα που μένει είναι: Μπορεί τελικά η Ελλάδα να γίνει ο κόμβος για το Deep Tech στη Νοτιοανατολική Ευρώπη; Με τις εταιρείες του Phaistos να πετούν ήδη δεκάδες δορυφόρους σε τροχιά και το κράτος να βγαίνει κερδισμένο από το «καλημέρα», η απάντηση φαίνεται να γράφεται ήδη με κώδικα και laser beams.
