Της Σουζάνας Κλημεντίδη, Δικηγόρου, Συνιδρύτριας και Managing Partner του Δικηγορικού Γραφείου «ΑΑΚ & Συνεργάτες»
Κάθε φορά που αναφέρεται η έννοια «γυναικεία επιχειρηματικότητα» στο δημόσιο λόγο, ξεκινά μια διαμάχη σχετικά με την αναγκαιότητα ύπαρξης αυτής. Είναι σκόπιμο, λοιπόν, να ξεκινήσουμε από τα βασικά, δίνοντας έναν ορισμό της.
Ως «γυναικεία επιχειρηματικότητα» μπορεί να οριστεί η προσπάθεια μιας γυναίκας ή μιας ομάδας γυναικών να ξεκινήσουν, οργανώσουν και διευθύνουν μια επιχειρηματική δραστηριότητα. Ψάχνοντας στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να συναντήσει και ορισμούς που περιγράφουν τη γυναικεία επιχειρηματικότητα ως «η ικανότητα των γυναικών να δημιουργήσουν μία επιχείρηση».
Συνεπώς, αντιλαμβανόμαστε πως το γεγονός ότι οι γυναίκες πρέπει να αποδείξουν την ικανότητά τους να ηγούνται επιχειρήσεων εν έτει 2024, από μόνο του δικαιολογεί γιατί η ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας είναι ταυτισμένη με την κοινωνική πρόοδο.
Στο χώρο των νεοφυών επιχειρήσεων η εικόνα δεν μας επιτρέπει δυστυχώς να επαναπαυόμαστε. Σύμφωνα με στοιχεία της έρευνας The State of European Tech 2023 της Atomico, μόλις το 3% των χρηματοδοτήσεων δόθηκε σε οργανισμούς που βασίζονταν σε ομάδες αποτελούμενες αποκλειστικά από γυναίκες. Αντιθέτως, ομάδες αποκλειστικά αποτελούμενες από άνδρες συγκέντρωσαν ένα συντριπτικό ποσοστό ύψους 82%, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι στο οικοσύστημα καινοτομίας το επονομαζόμενο «χάσμα των φύλων» (gender gap) δεν είναι μύθος, αλλά σταθερή πραγματικότητα.
Να σημειωθεί ότι η πενιχρή πρόσβαση στη χρηματοδότηση, αποτελεί –συνήθως– τον βασικότερο περιορισμό στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων που ανήκουν σε γυναίκες. Η δημοσκόπηση του Gallup World της Παγκόσμιας Τράπεζας καταδεικνύει σημαντικές διαφορές στην πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες για επιχειρήσεις που ανήκουν σε γυναίκες και άνδρες στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες έχουν λιγότερη πρόσβαση, σε σχέση με τους άντρες, ακόμα και σε βασικές τραπεζικές υπηρεσίες,όπως είναι οι λογαριασμοί ταμιευτηρίου. Ως αποτέλεσμα, πολλές γυναίκες επιχειρηματίες βασίζονται στις δικές τους καταθέσεις ή σε δάνεια από την οικογένεια και τους φίλους τους ή σε μικροδάνεια, για να χρηματοδοτήσουν τις επιχειρηματικές τους ανάγκες. Ωστόσο, το μικρό μέγεθος και ο βραχυπρόθεσμος χαρακτήρας αυτών των κεφαλαίων, δεν επιτρέπουν στις γυναίκες δανειολήπτριες να πραγματοποιήσουν μακροπρόθεσμες επενδύσεις στις επιχειρήσεις τους.
Με τις παραπάνω διαπιστώσεις, πρέπει να περάσουμε στη δεύτερη ερώτηση που ακολουθεί συνήθως κάθε αναφορά στη γυναικεία επιχειρηματικότητα: γιατί είναι τόσο σημαντική στις μέρες μας; Τα παραδείγματα πολλών από τους πιο επιτυχημένους οργανισμούς στον πλανήτη σήμερα, αποδεικνύουν ότι η ενσωμάτωση του πυλώνα της Ποικιλομορφίας & Συμπερίληψης (Diversity & Inclusion) είναι το κλειδί για την ενίσχυση της απόδοσης και των οικονομικών αποτελεσμάτων. Η συμπερίληψη περισσότερων γυναικών στις επιχειρήσεις και στην ίδια την επιχειρηματικότητα είναι αποδεδειγμένα κινητήρια δύναμη ανάπτυξης.
Οι γυναίκες επιχειρηματίες τείνουν να έχουν υψηλά κίνητρα, επιδεικνύοντας επίσης αξιοσημείωτα επίπεδα προσήλωσης στο στόχο και αυτογνωσίας. Οι ερευνητές υποστηρίζουν, ότι οι γυναίκες ιδιοκτήτριες επιχειρήσεων διαθέτουν ορισμένα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που προάγουν τη δημιουργικότητα συνολικά στον επιχειρηματικό τομέα, εισάγοντας νέες ιδέες και τρόπους υλοποίησης αυτών.
Παράλληλα, γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις επικοινωνιακές δεξιότητες των γυναικών, που –όπως δείχνουν τα στοιχεία– έχουν πιο αναπτυγμένες κάποιες ήπιες δεξιότητες (όπως η ενσυναίσθηση) που με τη σειρά τους τις βοηθούν να στηρίξουν μακροχρόνιες και εποικοδομητικές σχέσεις συνεργασίας. Ταυτόχρονα, εμπνέουν άλλες γυναίκες να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση, όπως βλέπουμε να συμβαίνει τα τελευταία χρόνια μέσα από εξαιρετικά δίκτυα αλληλοϋποστήριξης των γυναικών και θεσμούς που επιβραβεύουν τις γυναίκες επιχειρηματίες.
Είναι κάτι παραπάνω από ενθαρρυντικό ότι και στη χώρα μας βλέπουμε να υπάρχει πλέον χώρος για να αναδειχθούν γυναίκες επιχειρηματίες –πολλές εκ των οποίων είναι αναγνωρίσιμες και καταξιωμένες– με των οποίων το παράδειγμα ανοίγεται ο δρόμος για τις υπόλοιπες. Όπως έχω ξαναγράψει, όμως, δεν είναι αρκετό.Διότι η έμπνευση από μόνη της δεν επαρκεί και δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να παραβλέπουμε το ρόλο της εκπαίδευσης των νεότερων γυναικών.
Είναι σημαντικό να δοθούν κίνητρα ενίσχυσης της γυναικείας επιχειρηματικότητας που θα ξεκινούν από πολύ νωρίς. Ειδικότερα για το χώρο της τεχνολογίας και της ψηφιακής καινοτομίας, στον οποίο δραστηριοποιούνται οι περισσότερες νεοφυείς επιχειρήσεις, πρέπει να προωθηθεί η προσέλκυση περισσότερων κοριτσιών σε πεδία σπουδών STEM.
Ένα άλλο ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε για να τονώσουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα είναι το μισθολογικό χάσμα. Στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπάρχουν ανισότητες σε επίπεδο αμοιβών, τόσο όταν μια γυναίκα εργάζεται σαν στέλεχος όσο και όταν δημιουργεί τη δική της επιχείρηση, όπως αυτό προκύπτει από τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Ισότητας.
Τέλος, δεν πρέπει να παραβλέπουμε και τη σημασία της γυναικείας ενδυνάμωσης σε επίπεδο coaching και mentoring. Οι γυναίκες χρειαζόμαστε τόνωση της αυτοπεποίθησής μας και της πίστης στον εαυτό μας, μετά από πολλές δεκαετίες που δεν μπορούσαμε να διεκδικήσουμε κάτι καλύτερο για εμάς, πέρα από μια θέση υφισταμένης. Είναι γνωστό, άλλωστε, το παράδειγμα με την αγγελία εργασίας που ζητάει κάποια προσόντα και ο άνδρας υποψήφιος στέλνει αμέσως βιογραφικό με μόλις το 5% των προσόντων, ενώ η αντίστοιχη γυναίκα διστάζει, έχοντας το 95% αυτών!
Στο μέλλον χρειαζόμαστε γυναίκες που δε διστάζουν να κάνουν αυτό το συναρπαστικό ταξίδι, που ξεκινά από την ίδρυση μιας επιχείρησης και φτάνει μέχρι τη χρηματοδότηση και την επιτυχία.
Στο μέλλον η συζήτηση για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα πρέπει να αποσυνδεθεί από τη λέξη «ικανότητα». Η μόνη λέξη που της ταιριάζει είναι η λέξη «προοπτική».
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #51
