Μόνο μία στις δέκα νεοφυείς επιχειρήσεις καταφέρνει να επιβιώσει και να παραμείνει κερδοφόρα για περισσότερο από πέντε χρόνια. Και όταν το κεφάλαιο που διακυβεύεται είναι των επενδυτών —angels, VC funds, θερμοκοιτίδες— το ερώτημα «ποιο startup θα τα καταφέρει» παύει να είναι ακαδημαϊκό και γίνεται καθαρά υπαρξιακό για το ίδιο το οικοσύστημα. Σε αυτό ακριβώς το ερώτημα επιχειρεί να απαντήσει η διδακτορική διατριβή του Δρ. Νικόλα Τάκα, Senior Partner & CEO της THERMI Venture Capital Management, η οποία εκπονήθηκε στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κατέθεσε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) για την πρόβλεψη της βιωσιμότητας startups.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, το ποσοστό επιτυχίας των θεσμικών επενδυτών στην επιλογή startups κυμαίνεται μόλις μεταξύ 10% και 20% — δηλαδή, στατιστικά, μόνο μία στις δέκα επενδύσεις αποφέρει σημαντικό οικονομικό όφελος. Η διατριβή του Δρ. Τακά δεν υπόσχεται να εξαλείψει αυτό το ρίσκο, αλλά να το μετριάσει αξιοποιώντας δεδομένα και μηχανική μάθηση εκεί όπου παραδοσιακά κυριαρχούσε μόνο η υποκειμενική κρίση του αναλυτή.
Τρεις διαστάσεις, ένα ολοκληρωμένο σύστημα
Η έρευνα ξεκινά από μια βασική παραδοχή: η βιωσιμότητα ενός startup δεν κρίνεται μόνο από αριθμούς. Κρίνεται από τον συνδυασμό τριών διαστάσεων — την επιθυμητότητα του προϊόντος από την αγορά (Desirability), την τεχνολογική και λειτουργική εφικτότητα της υλοποίησης (Feasibility) και τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα (Sustainability) καθαυτή. Βασισμένος σε εκτεταμένη συνεργασία με κορυφαίους φορείς του ελληνικού οικοσυστήματος καινοτομίας, ο Δρ. Τάκας ανέπτυξε μια αρχιτεκτονική ΤΝ που συνδυάζει τέσσερις διαφορετικές πηγές δεδομένων: επιχειρηματικά σχέδια επεξεργασμένα με τεχνικές επεξεργασίας φυσικής γλώσσας, ψηφιακό αποτύπωμα από ιστοσελίδες και social media, δομημένους οικονομικούς δείκτες, καθώς και — καινοτόμα — δεδομένα προσωπικότητας των ιδρυτών.
Σε πειράματα με επτά αλγορίθμους μηχανικής μάθησης πάνω σε δεδομένα από πραγματικές ελληνικές startups, οι μέθοδοι συνόλου —και ιδιαίτερα ο αλγόριθμος Random Forest— πέτυχαν την υψηλότερη ακρίβεια στην πρόβλεψη βαθμολογιών βιωσιμότητας. Τα μοντέλα εντόπισαν ότι η κερδοφορία, η ύπαρξη ενός ελάχιστου βιώσιμου προϊόντος (MVP) και ένα ικανοποιητικό ετήσιο έσοδο άνω των 57.000 ευρώ αποτελούν κρίσιμες μεταβλητές για τη μακροβιότητα μιας νεοφυούς επιχείρησης.
Όταν η προσωπικότητα του ιδρυτή γίνεται δεδομένο
Ίσως η πιο πρωτότυπη συνεισφορά της διατριβής είναι η χρήση του MindEscape, ενός ψηφιακού serious game, για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με το αν επηρεάζει η προσωπικότητα των ιδρυτών την βιωσιμότητα μιας startup. Το Mindescape αποτελεί ένα ψηφιακό serious game που αξιολογεί την προσωπικότητα ιδρυτών μέσα από έναν γρίφο σε εικονικό περιβάλλον, αντί για τα παραδοσιακά ερωτηματολόγια τύπου Big Five, τα οποία είναι επιρρεπή στην προκατάληψη της κοινωνικής επιθυμητότητας. Αντί να ρωτά τον ιδρυτή πώς αυτοπεριγράφεται, το παιχνίδι καταγράφει πώς πραγματικά συμπεριφέρεται όταν καλείται να λύσει σύνθετα προβλήματα υπό πίεση — αν δοκιμάζει σταθερά διαφορετικές προσεγγίσεις (διάσταση Openness), αν ακολουθεί δομημένο σχέδιο (Conscientiousness) ή αν δείχνει σημάδια άγχους στις δυσκολίες (Neuroticism).
Το αποτέλεσμα ήταν μετρήσιμο: όταν τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας ενσωματώθηκαν στο μοντέλο πρόβλεψης Random Forest, η μεταβλητότητα των προβλέψεων μειώθηκε κατά 36%, καθιστώντας το σύστημα σημαντικά πιο σταθερό — παρότι το μέσο σφάλμα αυξήθηκε ελαφρώς. Με απλά λόγια, η έρευνα επιβεβαίωσε στατιστικά κάτι που έμπειροι επενδυτές συχνά λένε διαισθητικά: ιδρυτές με χαμηλό νευρωτισμό και υψηλή συνειδητότητα — δηλαδή ψύχραιμοι, οργανωμένοι και προσηλωμένοι στην υλοποίηση — έχουν περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας.
ForeStart: όταν η ΤΝ «διαβάζει» επιχειρηματικά σχέδια
Η τρίτη συνεισφορά της διατριβής, το σύστημα ForeStart (Forecasting Startups), επιχειρεί να λύσει ένα πρακτικό πρόβλημα που ταλανίζει κάθε αναλυτή VC: τον τεράστιο όγκο επιχειρηματικών σχεδίων που πρέπει να αξιολογηθούν με περιορισμένο χρόνο και πόρους. Το ForeStart αξιοποιεί προηγμένη αρχιτεκτονική βαθιάς μάθησης (DistilBERT σε συνδυασμό με BiLSTM δίκτυα) για να αναλύσει αυτόματα τη δομή και το περιεχόμενο ενός business plan και να εκτιμήσει τη βιωσιμότητά του.
Για να ξεπεράσει την έλλειψη επαρκών επισημασμένων δεδομένων εκπαίδευσης — ένα κλασικό πρόβλημα στη μηχανική μάθηση —, το μοντέλο προ-εκπαιδεύτηκε σε 365 συνθετικά επιχειρηματικά σχέδια και στη συνέχεια βελτιστοποιήθηκε σε 62 πραγματικά σχέδια με αξιολογήσεις από ειδικούς αναλυτές. Το αποτέλεσμα: ακρίβεια πρόβλεψης (F1 Score) 87% στην ταξινόμηση βιωσιμότητας, με βελτίωση περίπου 9% χάρη στην τεχνική προσαρμογής πεδίου (domain adaptation) σε σχέση με μοντέλα εκπαιδευμένα αποκλειστικά σε πραγματικά δεδομένα.
«Δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη κρίση του επαγγελματία αναλυτή, αλλά παρέχει πολύτιμα εργαλεία και δεδομένα που μειώνουν την υποκειμενικότητα και μετριάζουν τη γνωστική προκατάληψη» — από τα συμπεράσματα της διατριβής
Από τη θεωρία στην πράξη: η σύνδεση με τη THERMI VC και το NGIF II
Η ακαδημαϊκή αυτή έρευνα δεν παραμένει σε επίπεδο θεωρίας. Ο Δρ. Τακάς την εκπονεί έχοντας ήδη πίσω του είκοσι χρόνια ενεργής παρουσίας στην ελληνική αγορά VC/PE, ως Managing Partner της THERMI Venture Capital Management — ενός εκ των πιο σταθερών επενδυτικών φορέων της χώρας, με ρίζες στην THERMI Business Incubator και τρία ολοκληρωμένα funds στο ενεργητικό του. Από το πρώτο fund των €7,5 εκατ. που στήριξε 12 startups, μέχρι το Northern Greece Investment Fund των €30 εκατ. με χαρτοφυλάκιο που σήμερα αποτιμάται στα €53 εκατ., η THERMI VC έχει περάσει ήδη τρεις πλήρεις κύκλους fundraising, investing και exits — πάντα με θετικές αποδόσεις (1,6x, 2,0x και 2,3x αντίστοιχα).
Η εμπειρία αυτή τροφοδοτεί άμεσα τη φιλοσοφία πίσω από το NORTHERN GREECE IVNESTMENT FUND II, το νέο generalist Growth Fund της εταιρείας με στόχο τα €60 εκατ., το οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε φάση άντλησης κεφαλαίων από υποψήφιους επενδυτές. Το fund θα επενδύει κυρίως σε ελληνικές ΜμΕ με έσοδα €10–30 εκατ. σε φάση ανάπτυξης, σε κλάδους όπως η αγροδιατροφή, το ICT, η υγεία, το περιβάλλον και η κυκλική οικονομία, ο τουρισμός και τα γενόσημα φάρμακα, μέσω κυρίως εργαλείων bond και convertible bond με μειοψηφικές συμμετοχές 10–40%.
Όπως εξηγεί ο ίδιος ο Δρ. Τάκας, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της THERMI VC στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: στην πολυετή εμπειρία σε όλες τις φάσεις του επενδυτικού κύκλου, στη σταθερότητα και συνοχή της βασικής ομάδας, και σε ένα hands-on επενδυτικό μοντέλο όπου η εταιρεία λειτουργεί ως πραγματικός εταίρος των επιχειρηματιών —ενισχύοντας διοικητικές ομάδες και corporate governance— και όχι απλώς ως πάροχος κεφαλαίου. Σε αυτό το μοντέλο, εργαλεία σαν αυτά που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της διατριβής μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στη διαδικασία due diligence, προσφέροντας μια επιπλέον, τεκμηριωμένη επιστημονικά οπτική στην αξιολόγηση υποψήφιων επενδύσεων.
Συμπλήρωμα, όχι υποκατάστατο, της ανθρώπινης κρίσης
Η ίδια η διατριβή είναι ξεκάθαρη ως προς τα όριά της: η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον επαγγελματία αναλυτή, αλλά του προσφέρει εργαλεία που μειώνουν την υποκειμενικότητα και μετριάζουν τη γνωστική προκατάληψη. Σε ένα οικοσύστημα όπου κάθε χρόνο χιλιάδες startups αναζητούν χρηματοδότηση και ο όγκος των επιχειρηματικών σχεδίων που καλούνται να αξιολογήσουν οι ειδικοί αναλυτές διογκώνεται συνεχώς, συστήματα σαν το ForeStart και το MindEscape δεν φιλοδοξούν να αντικαταστήσουν την εμπειρία, αλλά να τη στηρίξουν με δεδομένα.
Όπως καταλήγει η έρευνα, ο συνδυασμός χρηματοοικονομικής ανάλυσης, επεξεργασίας κειμένου και ψυχολογικής αξιολόγησης αντιπροσωπεύει ένα ολιστικό πρότυπο για τη μοντελοποίηση πολύπλοκων, αβέβαιων φαινομένων σε δυναμικά περιβάλλοντα — όπως είναι, ακριβώς, το ελληνικό startup οικοσύστημα στο οποίο η THERMI VC καλείται τώρα να επενδύσει νέα κεφάλαια.
Η διδακτορική διατριβή του Δρ. Νικόλα Τάκα εκπονήθηκε στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του (2026). Ο ίδιος είναι Senior Partner & CEO της THERMI Venture Capital Management, η οποία βρίσκεται σε φάση άντλησης κεφαλαίων για το NGIF II, νέο Growth Fund ύψους €60 εκατ.
