Του Σταύρου Μεσσήνη*
Έχω συμμετάσχει σε πάνω από εκατό χάκαθονς. Σε coworking χώρους, πανεπιστήμια, startups, ακόμα και σε καφετέριες. Έχω δει φανταστικές ιδέες, εντυπωσιακές παρουσιάσεις, γρήγορο coding και ακόμα πιο γρήγορο pitching. Κάποιες από αυτές τις ιδέες πήραν σάρκα και οστά, έγιναν προϊόντα, και με τον καιρό εξελίχθηκαν σε επιτυχημένες εταιρείες.
Τίποτα δεν συγκρίνεται με την ταχύτητα της καινοτομίας που συμβαίνει σε ένα χάκαθον, ειδικά όταν τα πράγματα είναι επείγοντα. Και εδώ, είναι. Μιλάμε για εθνική ασφάλεια, για ανθρώπινες ζωές, για προστασία περιουσιών και υποδομών. Η πίεση του χρόνου είναι πραγματική, και η ανάγκη για λύσεις δεν μπορεί να περιμένει.
Η Ουκρανία βρίσκεται κάτω από μια συνεχή, βάναυση επίθεση. Ένας πόλεμος που δεν έπρεπε να έχει ξεκινήσει ποτέ γιατί κάθε πόλεμος είναι, πρώτα απ’ όλα, αποτυχία της αποτροπής. Η ανάγκη για λύσεις (έξυπνες, πρακτικές, άμεσες) είναι ζωτική. Δεν μιλάμε για “ωραίες ιδέες για το pitch deck”. Μιλάμε για sensor networks που μπορούν να σώσουν ζωές, για τρόπους επικοινωνίας σε απομονωμένες μονάδες, για drones που μπορεί να αυτοσχεδιάσει κάποιος με 300 ευρώ και λίγη ευρηματικότητα.
Δεν υπήρχε ούτε sponsor wall, ούτε merch, ούτε “best startup idea” βραβεία. Υπήρχε μόνο η ανάγκη. Και η τεχνολογία, χωρίς φτιασίδια, στην πιο αληθινή της μορφή: ως εργαλείο επιβίωσης.
Ανάμεσα στους συμμετέχοντες ήταν και στρατιώτες σε rotation από το μέτωπο, άνθρωποι που είχαν βρεθεί στην πρώτη γραμμή μόλις λίγες μέρες πριν. Έφεραν μαζί τους εμπειρία, ένστικτο, και κυρίως, πληροφορία. Μας μιλούσαν για το πώς αλλάζει το contact line κάθε μέρα. Πώς οι τακτικές του εχθρού προσαρμόζονται κυριολεκτικά κάθε 4-5 ημέρες. Πώς τεχνολογίες που «στα χαρτιά» φαινόντουσαν αλάνθαστες, στο πεδίο απλά δεν άντεχαν.
Ένα από τα πιο σκληρά αλλά νηφάλια σχόλια που άκουσα: “Το ακριβό NATO hardware είναι καλό… για 10–15 μέρες. Μετά καταρρέει ή προσαρμόζεται ο εχθρός. Το παιχνίδι είναι συνεχές.΅We need it now, we need it cheap and it must be agile and re-configurable”.
Μάθαμε τι δουλεύει και τι όχι. Η Ουκρανία, με αναλογία μαχητών ένα προς πέντε απέναντι στη Ρωσία, δεν έχει την πολυτέλεια να βασίζεται αποκλειστικά σε ανθρώπινο δυναμικό. Αντί γι’ αυτό, επιστρατεύει την τεχνολογία. Η γραμμή επαφής είναι μια ζώνη θανάτου, εκτείνεται σε 1200 χιλιομετρα κατά μήκος των συνόρων Ουκρανίας–Ρωσίας, με βάθος περίπου 15 χιλιομέτρων, όπου η ανθρώπινη παρουσία έχει γίνει σχεδόν αδύνατη. Τη θέση των στρατιωτών έχουν πάρει τηλεκατευθυνόμενα ρομπότ και drones, που επιτηρούν, αμύνονται και ανταποκρίνονται σε επιθέσεις.
Κατά τη διάρκεια του χάκαθον, δουλέψαμε σε λύσεις που υποστηρίζουν αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα: αναβαθμίσεις σε αυτοματισμούς, αισθητήρες, συστήματα απομακρυσμένου ελέγχου και παρακολούθησης, εργαλεία που ενισχύουν την άμυνα σε ένα περιβάλλον όπου ο χρόνος είναι ελάχιστος και το ρίσκο απόλυτο.
Η 3η Ταξιαρχία Κρούσης είχε φέρει μαζί της τους εξομοιωτές εκπαίδευσης για FPV drones, ένα πλήρες σύστημα που χρησιμοποιείται στο για την εκπαίδευση χειριστών σε πραγματικές συνθήκες. Μας έθεσαν προκλήσεις γύρω από κρίσιμα προβλήματα: αυτόνομη παρακολούθηση στόχων, πλοήγηση χωρίς GPS, προσαρμογή σε περιβάλλον με ηλεκτρονικά αντίμετρα και άλλα.
Ως Έλληνας, θα μπορούσε να πει κανείς ότι αυτός ο πόλεμος δεν είναι δικός μου. Ότι είναι μακριά. Ότι δεν με αφορά. Αλλά αυτό είναι ψευδαίσθηση. Ζούμε σε μια εποχή όπου η ασφάλεια, η κυριαρχία και η ελευθερία δεν είναι δεδομένες. Ζούμε σε μια γειτονιά που μας το υπενθυμίζει διαρκώς. Πήγα γιατί ήθελα να δω από κοντά πώς πολεμιέται ένας σύγχρονος πόλεμος. Πήγα γιατί ήθελα να βοηθήσω, έστω με τις τεχνικές μου γνώσεις, ανθρώπους που παλεύουν καθημερινά για την ανεξαρτησία τους. Πήγα γιατί πίστεψα ότι δεν αρκεί να παρακολουθούμε την ιστορία από απόσταση· οφείλουμε να τη βιώνουμε, να τη μαθαίνουμε και όταν μπορούμε, να στεκόμαστε δίπλα σε όσους αντιστέκονται.
Αν θέλουμε πραγματικά ειρήνη, χρειαζόμαστε ισχυρή αποτροπή. Και για να έχουμε αποτροπή, πρέπει να καταλαβαίνουμε πώς διεξάγεται ο σύγχρονος πόλεμος: πόσο γρήγορα εξελίσσονται οι τακτικές, πόσο ευάλωτος είναι ο ακριβός εξοπλισμός, πόσο κρίσιμη είναι η καινοτομία από τα κάτω. We need to work the problem. Δεν μπορούμε να προετοιμαστούμε για κάτι που δεν κατανοούμε.
Και εμείς, ως χώρα, δεν έχουμε την πολυτέλεια της αφέλειας. Ζούμε σε μια δύσκολη γειτονιά, με έναν επιθετικό γείτονα που δεν κρύβει τις αναθεωρητικές του διαθέσεις. Η αποτροπή είναι ζήτημα εθνικής επιβίωσης. Η γνώση του πώς διεξάγεται ο πόλεμος σήμερα, σε όλα τα επίπεδα, φυσικό, ψηφιακό, υβριδικό, είναι απαραίτητη για να μπορούμε να τον αποφύγουμε αύριο.
*Ο Σταύρος Μεσσήνης ήταν ο ιδρυτής του The Cube Athens, ενός από τους πρώτους και πιο δυναμικούς κόμβους καινοτομίας και επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα. Το 2021 ίδρυσε την Smart Flying Machines, μια εταιρεία κατασκευής και ανάπτυξης UAV παρακολούθησης και τακτικής χρήσης. Η εταιρεία εξαγοράστηκε από την Delian Alliance Industries το 2023. Σήμερα, είναι συνιδρυτής της FieldBox, μιας πρωτοποριακής εταιρείας που σχεδιάζει και εξοπλίζει έτοιμες για πεδίο μονάδες υποστήριξης, βασισμένες σε τροποποιημένα κοντέινερ.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #62
