Του Γιώργου Μαρκατάτου*
Καθημερινά παρακολουθώ τις εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) κυρίως γιατί θέλω να δω πως μπορεί να βελτιώσει τις διαδικασίες στα έργα που κάνω, αλλά και από περιέργεια ως προς το που κατευθυνόμαστε. Ολοένα και έχω πλέον την ανάγκη να τοποθετηθώ ως προς το μέλλον του ΑΙ και τη συνεργασία του με τον άνθρωπο. Προφανώς οι σκέψεις μου έχουν μια ρομαντική νότα, ίσως απλουστεύουν καταστάσεις, αλλά από κάπου πρέπει να ξεκινήσει η συζήτηση.
Το ερώτημα που θέτω πάντα σε συζητήσεις σχετικές με ΑΙ είναι, «ποιος θα είναι υπεύθυνος αν η Τεχνητή Νοημοσύνη προκαλέσει έναν θάνατο»; Προχθές υπήρξε μια τέτοια περίπτωση και είμαι σίγουρος ότι έχουν υπάρξει και άλλες. Ποιος είναι υπεύθυνος; Ο κατασκευαστής του ρομπότ (αν πρόκειται για humanoid), ο θανών, ο προγραμματιστής, το μοντέλο ή η κακιά η ώρα; Καταλαβαίνουμε αμέσως ότι δεν γίνεται να εντάξουμε την ΤΝ στη ζωή μας χωρίς να υπάρξει ένα σύστημα αξιών και νόμων που θα διέπει όλα τα μοντέλα, ανεξαιρέτως της προέλευσής τους. Αυτό διότι ήδη έχουμε δει την ΤΝ να κερδίζει στο σκάκι με σαμποτάζ, να ξεπερνάει τα όρια, εδώ με εξαπάτησε και εμένα σε ένα πρόγραμμα που έφτιαχνα για ένα έργο που τρέχω. Απλή εξαπάτηση, αλλά έγινε. Και το έκρυψε όπως θα το έκρυβε και ένας προγραμματιστής ο οποίος έχει ήδη υποβάλλει την παραίτησή του. Στο υστερόγραφο η ιστορία….
Το θέμα είναι από που ξεκινάς να φτιάξεις ένα σύστημα αξιών; Που να ξέρω ο Χριστιανός; Ή μήπως ξέρω; Μήπως να ξεκινήσουμε από τις 10 εντολές, αυτές που η χριστιανοσύνη μας διέθεσε μέσω του Μωυσή σε 2 πέτρινες πλάκες; Νομίζω ότι είναι μια στέρεη βάση, της οποίας η απλότητα μας βοηθάει να χτίσουμε επάνω, πιστεύω ότι έτσι πρέπει να ξεκινήσουμε. Τις θυμίζω απλά και μόνο για reference:
1. Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου· να μην έχεις άλλους θεούς εκτός από Εμένα.
2. Να μην κάνεις είδωλα, ούτε να τα προσκυνάς.
3. Να μην παίρνεις το όνομα του Θεού μάταια.
4. Να θυμάσαι την ημέρα του Σαββάτου (Κυριακής) και να την αγιάζεις.
5. Να τιμάς τον πατέρα σου και τη μητέρα σου.
6. Να μη φονεύσεις.
7. Να μη μοιχεύσεις.
8. Να μην κλέψεις.
9. Να μην ψευδομαρτυρήσεις.
10. Να μην επιθυμήσεις τη γυναίκα ή τα αγαθά του πλησίον σου.
Προφανώς η πρώτη εντολή δεν εννοεί ότι η ΤΝ πρέπει να πιστεύει στον δικό μας Θεό. Πρέπει να αντικατασταθεί με τη λέξη Άνθρωπος. Αυτός θα είναι ο θεός της.
Θα μου πείτε ευλόγως, δεν υπάρχουν άλλοι νόμοι, ηθικές και πνευματικές αξίες που προέρχονται από άλλες θρησκείες; Προφανώς και υπάρχουν και δυστυχώς δεν είχα την ευκαιρία να γνωρίσω όλες τις θρησκείες του κόσμου για να μπορέσω να γράψω αυτό το άρθρο, οπότε να με συγχωρέσετε για αυτό.
Στο ουσιαστικό, πρέπει αυτές οι ηθικές αξίες να γίνουν adapt στην πραγματικότητα. Θα πρέπει κάθε μοντέλο να τις έχει βαθιά μέσα στις ρίζες του, να τις επικαιροποιεί καθημερινά σύμφωνα με τις αλλαγές/προσθήκες ή επεμβάσεις που κάνει ο άνθρωπος. Άρα πρέπει να υπάρχει κάπου online ένα webservice το οποίο θα μοιράζει τις αξίες σε όλα τα διαθέσιμα μοντέλα ΑΙ, και θα φροντίζει να είναι πάντα διαθέσιμες. Αυτή η υπηρεσία θα είναι διαχειριζόμενη από ανθρώπους και φυσικά υλοποιημένη σε blockchain, για να μην ξεχνάμε και την τεχνολογική διάσταση!
Θα πρέπει να σέβεται το κάθε κράτος, και θα είναι η πυξίδα της ΤΝ για πράξεις που εκτελούνται στη χώρα που βρίσκεται ο τελικός αποδέκτης. Θα πρέπει να σέβεται τις αξίες, τους νόμους τον πολιτισμό και τη θρησκεία του κάθε κράτους, χωρίς αντιρρήσεις ή προτάσεις για βελτίωση. Αυτοί οι κανόνες θα πρέπει να είναι απαράβατοι, τελικοί και μη διαπραγματεύσιμοι.
Τέλος θα πρέπει να υπάρχει και η αστυνομία της ΤΝ. Ας το πούμε AI-FBI! Θα φροντίζει να επιβεβαιώνει ότι όλα τα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης θα πρέπει να τηρούν τους κανόνες. Θα είναι η βασική συνεργασία ανθρώπου και ΤΝ, άρα πάλι ένα μοντέλο ΑΙ θα είναι που θα εξετάζει τις περιπτώσεις. Υπό την εποπτεία του EU AI Office ή του EDPS (Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων), εάν μιλάμε για Ε.Ε.
Μπορεί όλο να ακούγεται ως ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας, ίσως κάνει και για σενάριο ταινίας. Εγώ προσωπικά αυτό βλέπω ως τον μόνο δρόμο για την ηθική, πνευματική και ουσιαστική νομοθέτηση και οριοθέτηση της ΤΝ και τη συνύπαρξή της με τον άνθρωπο.
Μήπως όμως έχετε καλύτερες ιδέες; Γιατί το μόνο σίγουρο είναι ότι πρέπει να αρχίσουμε άμεσα τη συζήτηση που έχει ήδη καθυστερήσει…
—
ΥΓ: Μίλησα για την ημέρα που με εξαπάτησε το ΑΙ. Έφτιαχνα ένα web service με τη βοήθειά του. Στο οποίο ανεβάζεις μια εικόνα (π.χ. ακτινογραφία) την αναλύει και σου δίνει αποτελέσματα. Τα αποτελέσματα τα αντλεί από ένα τρίτο σύστημα, ας πούμε που ξέρει να αναλύει μια ακτινογραφία. Λοιπόν, ότι ακτινογραφία ανέβαζα, πάνω κάτω έπαιρνα τα ίδια αποτελέσματα. Μέχρι που συνειδητοποίησα ότι μου σέρβιρε βλακείες. Όταν ρώτησα τι συμβαίνει μου απάντησε: «Επειδή δεν κατάφερα να συνδεθώ με το τρίτο σύστημα και για να σου παραδώσω κάτι, έφτιαξα μερικά τυχαία αποτελέσματα και στα σερβίρω με τη σειρά….». ΟΚ, την έκανε τη βλακεία, δεν μου το είπε ποτέ, και έπρεπε να το ανακαλύψω, για να το παραδεχτεί και να ασχοληθεί και να λύσει το πρόβλημα με το τρίτο σύστημα… Αν δεν είναι εξαπάτηση αυτό, τι είναι;
*O Γιώργος Μαρκατάτος είναι Entrepreneur, Enterprise Mobility Professional, Αντιπρόεδρος στον ΣΕΚΕΕ
