Του Νικόλαου Σπυρόπουλου*
Το IRIS είναι μια υπηρεσία άμεσων πληρωμών από λογαριασμό σε λογαριασμό που λειτουργεί μέσα από το mobile banking, επιτρέποντας μεταφορές χρημάτων σε πραγματικό χρόνο με χρήση ΑΦΜ ή αριθμού κινητού, χωρίς IBAN από τον πελάτη και χωρίς τη μεσολάβηση των διεθνών δικτύων καρτών. Ως υποδομή της ΔΙΑΣ Α.Ε., συνδέεται πλέον με το οικοσύστημα της ηλεκτρονικής τιμολόγησης και της ΑΑΔΕ, ενοποιώντας τη διαδικασία τιμολόγησης, είσπραξης και φορολογικής απεικόνισης σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Η 1η Νοεμβρίου 2025 αποτελεί το καθοριστικό ορόσημο. Από εκείνη την ημερομηνία, όλες οι επιχειρήσεις –φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα– καθώς και οι ελεύθεροι επαγγελματίες που διαθέτουν POS, υποχρεώνονται να δέχονται πληρωμές IRIS, είτε μέσω των τερματικών τους είτε μέσω δυναμικών QR που σαρώνουν οι πελάτες από την τραπεζική τους εφαρμογή. Η υποχρέωση αυτή δεν αφορά πλέον τη «δυνατότητα αποδοχής», αλλά την ενεργή λειτουργία ενός καναλιού άμεσων πληρωμών, πλήρως ενταγμένου στη φορολογική και λογιστική παρακολούθηση.
Οι κυρώσεις είναι υψηλές και αυστηρές. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες που δεν έχουν ενεργοποιήσει την υπηρεσία, προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο 1.500 ευρώ και επιπλέον 1.000 ευρώ για μη δήλωση επαγγελματικού λογαριασμού. Για τις επιχειρήσεις, από την 1η Νοεμβρίου 2025 και μετά, η μη συμμόρφωση με την υποχρεωτική αποδοχή και διασύνδεση IRIS επισύρει πρόστιμα 10.000 ευρώ για απλογραφικά και 20.000 ευρώ για διπλογραφικά βιβλία, ενώ προβλέπεται και κλιμάκωση σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης παράβασης.
Η υλοποίηση, ωστόσο, είναι τεχνικά και οργανωτικά σύνθετη. Δεν αρκεί η ενεργοποίηση μιας επιλογής στο e-banking. Χρειάζονται αναβαθμίσεις στα POS, ενεργοποίηση δυναμικών QR, διασύνδεση με ERP και e-shop, δοκιμές λειτουργικότητας και εκπαίδευση του προσωπικού. Η συμμόρφωση δεν είναι απλή διαδικασία, αλλά μια ολόκληρη μετάβαση, με κόστος, χρόνο και τεχνολογική εξάρτηση από πολλαπλούς παρόχους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, είναι λογικό και θεσμικά ώριμο να ζητηθεί από την πολιτεία να πρυτανεύσει η λογική και να δοθεί εύλογη παράταση χρόνου για την προσαρμογή. Η αγορά δεν είναι ομοιογενής· χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις και επαγγελματίες λειτουργούν χωρίς επαρκή τεχνική υποστήριξη ή προσωπικό για να ανταποκριθούν άμεσα στις απαιτήσεις του νέου συστήματος. Η επιβολή της υποχρέωσης σε ένα τόσο στενό χρονικό πλαίσιο κινδυνεύει να προκαλέσει τεχνικά αδιέξοδα, καθυστερήσεις στις συναλλαγές και αθέλητες παραβάσεις από επιχειρήσεις που προσπαθούν να συμμορφωθούν χωρίς επαρκή χρόνο.
Η επιτυχία του IRIS δεν θα εξαρτηθεί από την αυστηρότητα των προστίμων, αλλά από τον ρεαλισμό της εφαρμογής του. Μια ολιγόμηνη παράταση από την στιγμή που θα δοθούν οι οριστικές προδιαγραφές, θα δώσει τον απαραίτητο χρόνο σε επιχειρήσεις, λογιστές και τεχνολογικούς παρόχους να ολοκληρώσουν με ασφάλεια τις τεχνικές προσαρμογές, εξασφαλίζοντας ότι το νέο σύστημα θα λειτουργήσει ομαλά και αποτελεσματικά. Στην παρούσα φάση, η λογική της συνεργασίας και όχι του καταναγκασμού είναι αυτή που θα εξυπηρετήσει καλύτερα τον στόχο της διαφάνειας και της δημοσιονομικής συνέπειας.
* Ο Νικόλαος Σπυρόπουλος είναι Συγγραφέας & Γραμματέας της Επιτροπής Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών
Πηγή: businessvoice.gr
