Του Γιώργου Λάσκαρη, πυρηνικού φυσικού και προέδρου του ινστιτούτου πολιτικής “Δέον” (Deon Policy Institute) με έδρα την Βοστώνη των ΗΠΑ.
Η διεθνής ενεργειακή μετάβαση εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η ανάγκη για καθαρή και αξιόπιστη ενέργεια συνδέεται πλέον άμεσα με ένα νέο τρίπτυχο ασφάλειας: ενεργειακή ασφάλεια, οικονομική ασφάλεια και κλιματική ασφάλεια. Η ενεργειακή ασφάλεια απαιτεί σταθερή ισχύ βάσης, ανεξάρτητη από τις καιρικές συνθήκες και τη μεταβλητότητα των διεθνών αγορών καυσίμων. Η οικονομική ασφάλεια προϋποθέτει προβλέψιμο ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά, βιομηχανία, λιμάνια, κέντρα δεδομένων και ενεργοβόρες δραστηριότητες. Η κλιματική ασφάλεια απαιτεί τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών, ικανές να στηρίξουν την απανθρακοποίηση της ηλεκτροπαραγωγής, της ναυτιλίας, της βιομηχανίας και της παραγωγής πράσινων καυσίμων.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι Μικροί Αρθρωτοί Αντιδραστήρες και ειδικότερα οι Πλωτοί Πυρηνικοί Σταθμοί Παραγωγής Ενέργειας αναδεικνύονται ως μια τεχνολογική επιλογή που η Ελλάδα δεν μπορεί να αγνοήσει. Οι εφαρμογές τους μπορούν να καλύψουν ένα ευρύ φάσμα αναγκών όπως σταθερή ισχύ βάσης για το ηλεκτρικό σύστημα, παραγωγή πράσινων καυσίμων όπως υδρογόνο, αμμωνία και μεθανόλη, αξιόπιστη τροφοδοσία κέντρων δεδομένων, ηλεκτροδότηση λιμανιών και παράκτιων βιομηχανικών κόμβων, καθώς και ειδικά ενεργειακά έργα όπως αφαλάτωση, διύλιση πετρελαίου και εξισορρόπηση του δικτύου σε ένα σύστημα με αυξανόμενη διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Για την Ελλάδα, το ενδιαφέρον είναι ιδιαίτερο. Η χώρα μας διαθέτει εκτεταμένη ακτογραμμή, νησιωτική γεωγραφία, κορυφαία ναυτιλιακή τεχνογνωσία και αυξανόμενες ανάγκες για αξιόπιστη ισχύ βάσης. Παράλληλα, το ενεργειακό της σύστημα εξακολουθεί να επιβαρύνεται από υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και ισχυρή εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Οι πλωτές εφαρμογές θα μπορούσαν να προσφέρουν παραγωγή κοντά στη ζήτηση, χωρίς μόνιμη χρήση γης, στηρίζοντας νησιά, λιμάνια, βιομηχανικές περιοχές και μελλοντικούς ενεργειακούς κόμβους.
Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα μία μελέτη PESTLE, ως μέρος του Joint Development Project του American Bureau of Shipping, της CORE POWER και της Athlos Energy που εξέτασε τις πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές, τεχνολογικές, νομικές και περιβαλλοντικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη πλωτών πυρηνικών σταθμών στην χώρα μας. Τα συμπεράσματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν από το Ινστιτούτο Πολιτικής «Δέον», αναδεικνύοντας ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι τεχνολογικό. Είναι κυρίως θεσμικό, ρυθμιστικό, κοινωνικό και χρηματοδοτικό.
Η μετάβαση από την πρόθεση για ανάπτυξη πυρηνικών σταθμών στην Ελλάδα στην πράξη, προϋποθέτει πέντε βασικές πυλώνες πολιτικής:
(1) οργανωμένη δημόσια ενημέρωση και διαβούλευση, ώστε η κοινωνία να έχει πρόσβαση σε αξιόπιστη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση, (2) εθνική στρατηγική που θα εντάσσει την πυρηνική ενέργεια στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας, (3) ισχυρό και αξιόπιστο ρυθμιστικό πλαίσιο, με ενίσχυση των αρμόδιων αρχών και διεθνή συνεργασία, (4) κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία και συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ώστε να μειωθεί ο επενδυτικός κίνδυνος και (5) ανάπτυξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, ικανού να υποστηρίξει ένα νέο τεχνολογικό και βιομηχανικό οικοσύστημα.
Το πολιτικό παράθυρο έχει ήδη ανοίξει. Το ερώτημα είναι αν η χώρα θα κινηθεί έγκαιρα ώστε να μετατρέψει μια αναδυόμενη τεχνολογία σε πεδίο βιομηχανικής καινοτομίας, ενεργειακής ασφάλειας και διεθνούς ανταγωνιστικότητας.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #74
