Η Τεχνητή Νοημοσύνη ανοίγει δρόμο για έναν χρυσό αιώνα συνεργασίας, γνώσης και επιχειρηματικότητας
Του Δημήτρη Τσίγκου*
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς μια ακόμα τεχνολογική εξέλιξη. Δεν είναι ένα καλύτερο εργαλείο, ένα πιο έξυπνο λογισμικό, μια ακόμα αύξηση παραγωγικότητας.
Είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο.
Είναι η αρχή μιας ιστορικής μετάβασης που θα αλλάξει ριζικά τη σχέση του ανθρώπου με την εργασία, τη γνώση, τη δημιουργία και, τελικά, την επιχειρηματικότητα.
Κατά την γνώμη μου, η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγήσει σε έναν άνευ ιστορικού προηγουμένου εκδημοκρατισμό της πρόσβασης στα μέσα παραγωγής. Πράγματα που μέχρι πριν λίγα χρόνια απαιτούσαν μεγάλες εταιρείες, μεγάλα κεφάλαια, πολυπληθείς ομάδες και σπάνια τεχνογνωσία, σήμερα μπορούν να γίνουν από έναν άνθρωπο ή από μια μικρή ομάδα ανθρώπων.
Αυτό δεν θα συμβεί κάποια άγνωστη στιγμή στο μακρινό μέλλον.
Συμβαίνει τώρα.
Απλώς, όπως πάντα συμβαίνει στις μεγάλες ιστορικές μεταβάσεις, θα χρειαστεί χρόνος για να το συνειδητοποιήσει η κρίσιμη μάζα των ανθρώπων. Από μερικούς μήνες έως μερικά χρόνια.
Η σφαίρα του εφικτού για το ανθρώπινο είδος διευρύνεται εντυπωσιακά και ταχύτατα. Και οι συνέπειες αυτής της νέας πραγματικότητας θα είναι αναμφίβολα κοσμογονικής κλίμακας.
Ιδίως στην επιχειρηματικότητα. Η επιχειρηματικότητα υπήρξε πάντα μια πράξη δημιουργίας μέσα στην αβεβαιότητα. Βλέπεις κάτι που δεν υπάρχει ακόμα, πιστεύεις σε αυτό, κινητοποιείς ανθρώπους και πόρους, αναλαμβάνεις ρίσκο, αποτυγχάνεις, μαθαίνεις, ξαναπροσπαθείς.
Αυτό δεν αλλάζει. Αντίθετα, θα γίνει ακόμα πιο καθαρό.
Διότι στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, τα εργαλεία θα γίνουν απείρως ισχυρότερα. Όμως η διαφορά δεν θα γίνει από τα εργαλεία. Η διαφορά θα γίνει από τον άνθρωπο που τα χρησιμοποιεί.
Εδώ βρίσκεται, νομίζω, μια μεγάλη παρεξήγηση. Πολλοί νομίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα κάνει τις ανθρώπινες δεξιότητες λιγότερο σημαντικές. Πιστεύω το ακριβώς αντίθετο.
Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, είναι οι ανθρώπινες δεξιότητες και τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά που θα κάνουν τη διαφορά.
Η κρίση. Η φαντασία. Η πειθαρχία. Η ενσυναίσθηση. Η ανθεκτικότητα. Η ικανότητα να διακρίνεις το ουσιώδες από το ασήμαντο. Να παίρνεις αποφάσεις με ελλιπή δεδομένα. Να εμπνέεις ανθρώπους. Να δημιουργείς εμπιστοσύνη. Να αντέχεις στην πίεση.
Και, πάνω απ’ όλα, η συνεργασία. Διότι η συνεργασία χαρακτηρίζει όσο τίποτα άλλο το ανθρώπινο είδος. Αυτό μας έφερε εδώ. Όχι η ατομική ευφυΐα, η σωματική δύναμη ή η τεχνική δεξιότητα απομονωμένων ανθρώπων. Αλλά η ικανότητά μας να συνεργαζόμαστε σε κλίμακα, να μοιραζόμαστε γνώση, να χτίζουμε θεσμούς και να συντονίζουμε δράση γύρω από έναν κοινό σκοπό.
Δεν είναι τυχαίο ότι στην «Επίγνωση» είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι που πρώτοι προτείναμε την αναλογία μεταξύ της Σύγχρονης Επιχείρησης του 21ου Αιώνα και της Αθηναϊκής Πόλης της κλασικής εποχής. Μια αναλογία που εστιάζει ακριβώς στη συνεργασία για το κοινό καλό, στην υπευθυνότητα, στη συμμετοχή και στη λογοδοσία· αλλά και στη στόχευση προς την αυτάρκεια, πρώτα, και προς την ευδαιμονία στη συνέχεια.
Έχουμε την ακλόνητη πεποίθηση ότι το πρότυπο αυτό θα βρει ευρύτατη απήχηση σε ολόκληρο τον κόσμο. Διότι δεν είναι απλώς μια όμορφη ιστορική αναφορά. Είναι ένα λειτουργικό υπόδειγμα οργάνωσης, δημιουργίας και προόδου. Και πιστεύουμε πως, με καταλύτη την τεχνητή νοημοσύνη, η αναλογία αυτή μπορεί να οδηγήσει σε ισχυρότερες, ανθεκτικότερες και μακροβιότερες επιχειρήσεις.
Ο επιχειρηματίας του μέλλοντος -που σε μεγάλο βαθμό είναι ήδη ο επιχειρηματίας του παρόντος- δεν θα είναι εκείνος που δουλεύει περισσότερο, ούτε εκείνος που κάνει τα πάντα μόνος του.
Θα είναι εκείνος που μπορεί να σχεδιάζει και να επιβλέπει τη δουλειά. Να βλέπει την επιχείρηση σαν μια μηχανή που πρέπει διαρκώς να βελτιώνεται. Να χτίζει ομάδες ανθρώπων και πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης. Να συνδυάζει ανθρώπινη κρίση και μηχανική ισχύ. Να μετατρέπει την τεχνολογία σε αποτέλεσμα.
Με άλλα λόγια, θα είναι περισσότερο αρχιτέκτονας και λιγότερο χειριστής. Το ίδιο θα ισχύσει και για τον εργαζόμενο κάθε είδους και κάθε επιπέδου. Ο εργαζόμενος της νέας εποχής θα πρέπει να είναι περισσότερο problem solver από ποτέ. Περισσότερο δημιουργικός, υπεύθυνος και συνεργατικός. Λιγότερο μέσα στη δουλειά και περισσότερο πάνω από τη δουλειά.
Αυτό είναι συναρπαστικό. Είναι όμως και επικίνδυνο.
Διότι όσο πιο ισχυρά γίνονται τα εργαλεία, τόσο μεγαλώνει και ο κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα νέο, πολύ βαθύ κοινωνικό ρήγμα: ανάμεσα σε εκείνους που θα κατανοήσουν, θα αγκαλιάσουν και θα αξιοποιήσουν δημιουργικά την τεχνητή νοημοσύνη, και σε εκείνους που είτε θα την αρνηθούν είτε θα εξαρτηθούν πλήρως από αυτήν.
Από τη μία θα έχουμε τους αρνητές. Ανθρώπους κάθε μορφωτικού επιπέδου που θα αρνούνται να δουν την πραγματικότητα. Θα ψάχνουν την εξαίρεση για να αποφύγουν τον κανόνα. Θα λένε ότι «απέχουμε πολύ», ότι «είναι υπερβολές», ότι «δεν μπόρεσε να λύσει αυτό το πολύ ειδικό πρόβλημα, άρα δεν έχει αλλάξει τίποτα». Χαριτωμένα πράγματα.
Από την άλλη, θα έχουμε τους εξαρτημένους. Αυτούς που θα χρησιμοποιούν τα εργαλεία διαρκώς, αλλά χωρίς κρίση, χωρίς βάθος, χωρίς πειθαρχία. Θα μοιάζουν παραγωγικοί, ίσως και εντυπωσιακοί. Στην πραγματικότητα όμως θα έχουν παραδώσει τις βασικές τους δεξιότητες στις πλατφόρμες. Δεν θα έχουν ενδυναμωθεί από την τεχνητή νοημοσύνη. Θα έχουν αποδυναμωθεί από αυτήν.
Και κάπου εκεί θα βρίσκεται η νέα ελίτ. Αυτή θα προέρχεται από οποιαδήποτε κοινωνική τάξη, χώρα ή ηλικία.
Θα αποτελείται από εκείνους που θα αγκαλιάσουν πλήρως την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ταυτόχρονα θα συνεχίσουν να καλλιεργούν την ανθρώπινη υπόστασή τους. Θα διαβάζουν, θα γράφουν, θα σκέφτονται, θα συζητούν και θα αμφισβητούν. Θα χρησιμοποιούν τα εργαλεία χωρίς να γίνονται υπηρέτες τους.
Και, κυρίως, θα μαθαίνουν να συνεργάζονται καλύτερα.
Διότι η οικονομία που έρχεται δεν θα είναι μόνο οικονομία της τεχνολογίας, αλλά οικονομία της γνώσης, της συνεργασίας και της δημιουργικότητας. Μια οικονομία όπου η αξία θα παράγεται από ανθρώπους που μπορούν να συνδέουν ιδέες, να συντονίζουν ομάδες, να αξιοποιούν εργαλεία, να παίρνουν ρίσκο και να επιμένουν.
Έτσι επιστρέφουμε στην επιχειρηματικότητα.
Τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης θα κάνουν ευκολότερο να ξεκινήσεις. Να φτιάξεις ένα πρώτο προϊόν. Να επικοινωνήσεις με την αγορά. Ευκολότερο να μάθεις.
Δεν θα κάνουν όμως ευκολότερο το να αντέχεις.
Η ανθεκτικότητα θα παραμείνει η κορυφαία ποιότητα των ιδρυτών. Να είσαι με την πλάτη στον τοίχο και όμως να συνεχίζεις. Το προϊόν να μην είναι ακριβώς αυτό που περίμενες. Οι πελάτες να συμπεριφέρονται απροσδόκητα. Οι οφειλές να συσσωρεύονται. Οι περισσότεροι να τα παρατούν.
Και εσύ να συνεχίζεις.
Όχι από εγωισμό. Αλλά επειδή εξακολουθείς να κινητοποιείσαι από το όραμά σου. Επειδή βρίσκεις νόημα στον δύσβατο δρόμο. Αυτό δεν μπορεί να το αντικαταστήσει καμία τεχνητή νοημοσύνη. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας οδηγήσει σε έναν χρυσό αιώνα. Σε μια εποχή όπου η δημιουργία θα γίνει πιο προσβάσιμη από ποτέ. Όπου η επιχειρηματικότητα θα εκδημοκρατιστεί. Όπου τεράστιες ποσότητες ανθρώπινης ενέργειας θα απελευθερωθούν από τη μη δημιουργική εργασία. Όπου η εργασία θα γίνει επιλογή, προνόμιο, πεδίο δημιουργικής έκφρασης.
Δεν θα συμβεί όμως αυτόματα. Θα συμβεί για όσους δουν καθαρά. Για όσους μάθουν γρήγορα. Για όσους συνεργαστούν βαθιά. Για όσους αντέξουν. Για όσους μπουν στην αρένα, με σκόνη, ιδρώτα και αίμα στο πρόσωπο, και συνεχίσουν.
Η αλλαγή είναι η μόνη σταθερά. Και όσοι γεννήθηκαν για να δημιουργούν, δεν έχουν λόγο να φοβούνται αυτή τη μετάβαση.
Αντίθετα. Έχουν κάθε λόγο να την αγκαλιάσουν.
*Ο Δημήτρης Τσίγκος είναι CEO της Epignosis, Πρόεδρος της Yodeck και Ιδρυτής της Starttech Ventures
