Το Hellenic BioCluster (HBio) αποτελεί τον κεντρικό φορέα διασύνδεσης του ελληνικού οικοσυστήματος βιοεπιστημών, βιοτεχνολογίας και καινοτομίας υγείας. Συγκεντρώνοντας ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια, startups, οργανισμούς κλινικών ερευνών (CROs), φαρμακευτικές εταιρείες και επενδυτές, το HBio εργάζεται συστηματικά για τη μεταφορά της έρευνας στην πραγματική οικονομία. Με κομβικά milestones την προώθηση διεθνών συνεργασιών, την υποστήριξη της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων και την ανάδειξη της Ελλάδας ως αναδυόμενου κόμβου clinical research στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, το εγχώριο οικοσύστημα περνά πλέον σε νέα φάση ωριμότητας. Ενόψει των “Panathēnea”, η Ιωάννα Κούκλη, Πρόεδρος του HBio, είχε μιλήσει στο Startupper MAG για το χάσμα μεταξύ έρευνας και εμπορικής αξιοποίησης, τον μετασχηματισμό της ανάπτυξης φαρμάκων μέσω του deep tech, αλλά και την πρώτη, ιστορική, οργανωμένη εθνική παρουσία της Ελλάδας στο BIO US 2026.
S.M.: Ως ηγετική φυσιογνωμία στο Hellenic BioCluster (HBio), πώς έχετε δει να εξελίσσεται ο ελληνικός τομέας των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας την τελευταία δεκαετία, και ποιο είναι το ισχυρότερο ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα σήμερα;
Ι. Κούκλη: Την τελευταία δεκαετία το ελληνικό οικοσύστημα βιοεπιστημών και βιοτεχνολογίας έχει ωριμάσει ουσιαστικά. Από μια περίοδο αποσπασματικών προσπαθειών, βλέπουμε πλέον μια πιο οργανωμένη και εξωστρεφή στρατηγική ανάπτυξης, με εταιρείες, ερευνητικά ιδρύματα και νεοφυείς επιχειρήσεις που λειτουργούν με διεθνείς προδιαγραφές. Το μεγαλύτερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι ο συνδυασμός υψηλού επιστημονικού επιπέδου, εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και ανταγωνιστικού κόστους ανάπτυξης.
Παράλληλα, η χώρα αποκτά ολοένα και πιο ισχυρή θέση στην κλινική έρευνα, με δυνατότητα υποστήριξης ανάπτυξης κλινικών μελετών από τα πρώιμα έως τα προχωρημένα στάδια, αξιοποιώντας και την άμεση πρόσβαση στο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο. Η Ελλάδα αρχίζει πλέον να τοποθετείται ως αναδυόμενη πύλη βιοτεχνολογίας προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτό ακριβώς επιχειρούμε να αναδείξουμε και μέσω της αποστολής του HBio στο BIO International Convention 2026 στο Σαν Ντιέγκο. Για πρώτη φορά η Ελλάδα συμμετέχει με οργανωμένη εθνική παρουσία, με πρωτοβουλία του HBio και την υποστήριξη του Enterprise Greece.
S.M.: Φέρνοντας τεράστια εμπειρία από την ίδρυση και τη διοίκηση της Pharmassist, ποιο θεωρείτε ότι είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο για να περάσει μια βιοτεχνολογική καινοτομία από το εργαστήριο στην εμπορική αξιοποίηση;
Ι. Κούκλη: Το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει το χάσμα μεταξύ έρευνας και εμπορικής αξιοποίησης. Η Ελλάδα παράγει πολύ καλή επιστήμη, αλλά συχνά δυσκολεύεται να μετατρέψει μια ερευνητική ανακάλυψη σε προϊόν, υπηρεσία ή βιώσιμη εταιρεία βιοτεχνολογίας.
Η βιοτεχνολογία είναι ένας κλάδος που απαιτεί χρόνο, υψηλή εξειδίκευση και μακροπρόθεσμα επενδυτικά κεφάλαια. Πολλές ερευνητικές ομάδες δεν διαθέτουν εύκολη πρόσβαση σε τεχνογνωσία εμπορικής αξιοποίησης, διεθνή δίκτυα ή επενδυτικά κεφάλαια υψηλού ρίσκου.
Χρειάζεται μεγαλύτερη σύνδεση μεταξύ πανεπιστημίων, βιομηχανίας και επενδυτικού οικοσυστήματος. Η καινοτομία δεν αρκεί να δημοσιεύεται· πρέπει να μπορεί να μεταφράζεται σε πραγματική οικονομική και κοινωνική αξία.
S.M.: Η βιοτεχνολογία απαιτεί βαθιά έρευνα και μακροπρόθεσμα κεφάλαια. Πώς το HBio διευκολύνει έμπρακτα τις κρίσιμες συνεργασίες που απαιτούνται μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, early-stage startups και καθιερωμένων φαρμακευτικών εταιρειών;
Ι. Κούκλη: Ο ρόλος του HBio είναι να λειτουργεί ως στρατηγικός καταλύτης συνεργασιών μεταξύ ακαδημαϊκής κοινότητας, νεοφυών επιχειρήσεων βιοεπιστημών, οργανισμών προκλινικής και κλινικής έρευνας, φαρμακευτικών εταιρειών και επενδυτών. Η βιοτεχνολογία δεν αναπτύσσεται απομονωμένα· απαιτεί οικοσύστημα, πρόσβαση σε κεφάλαια και διεθνή διασύνδεση.
Η στρατηγική μας επικεντρώνεται πλέον έντονα στην εξωστρέφεια και στη διεθνή τοποθέτηση του ελληνικού οικοσυστήματος βιοτεχνολογίας. Η αποστολή στο BIO US 2026 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής. Μέσα από μια στοχευμένη παρουσία ελληνικών εταιρειών, αναδεικνύουμε τομείς όπου η Ελλάδα διαθέτει ήδη ουσιαστική δυναμική, όπως οι ιατροτεχνολογικές εφαρμογές, η βιοπληροφορική, η μεταφραστική έρευνα και οι υπηρεσίες κλινικής ανάπτυξης.
Η στρατηγική του HBio δεν περιορίζεται στη δικτύωση. Εστιάζει στη δημιουργία πραγματικών διαδρομών διεθνούς πρόσβασης στις αγορές, συμφωνιών αδειοδότησης και διασυνοριακών συνεργασιών για ελληνικές εταιρείες βιοεπιστημών.
S.M.: Πώς η σύγκλιση του deep tech -και συγκεκριμένα της τεχνητής νοημοσύνης και του machine learning- επιταχύνει τις κλινικές δοκιμές και την ανάπτυξη φαρμάκων στο ευρωπαϊκό αλλά και στο ελληνικό biotech τοπίο;
Ι. Κούκλη: Η τεχνητή νοημοσύνη και η μηχανική μάθηση μετασχηματίζουν ήδη τον χώρο της βιοτεχνολογίας και της φαρμακευτικής ανάπτυξης. Χρησιμοποιούνται στην ανάλυση βιολογικών δεδομένων, στην ανακάλυψη νέων θεραπευτικών στόχων, στον σχεδιασμό μορίων και στη βελτιστοποίηση των πρωτοκόλλων κλινικών μελετών.
Στις κλινικές δοκιμές, συμβάλλουν σημαντικά στην επιλογή κατάλληλων ασθενών, στην πρόβλεψη ανταπόκρισης στις θεραπείες και στη διαχείριση δεδομένων πραγματικής ζωής. Αυτό μειώνει χρόνο και κόστος ανάπτυξης, ενώ αυξάνει την αποτελεσματικότητα των μελετών.
Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό ανθρώπινο δυναμικό στις επιστήμες δεδομένων, τη μηχανική και την ιατρική. Η πρόκληση τώρα είναι να δημιουργηθούν οι κατάλληλες ψηφιακές υποδομές και να ενισχυθεί η διασύνδεση μεταξύ προηγμένων τεχνολογιών και βιοεπιστημών.
S.M.: Γεγονότα όπως τα “Panathēnea” γιορτάζουν τα ανθρώπινα επιτεύγματα και την καινοτομία του μέλλοντος. Ποιες συγκεκριμένες υποδομές ή αλλαγές πολιτικής χρειάζονται ακόμα για να μετατραπεί πραγματικά η Ελλάδα σε ένα ανταγωνιστικό biotech και pharma hub στη Νότια Ευρώπη;
Ι. Κούκλη: Η Ελλάδα διαθέτει πλέον τις βασικές προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο βιοτεχνολογίας και φαρμακευτικής ανάπτυξης, αλλά χρειάζεται πιο σταθερή και μακροπρόθεσμη στρατηγική.
Απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις σε υποδομές μεταφραστικής έρευνας, βιοτράπεζες, ψηφιακές υποδομές και κέντρα αριστείας. Παράλληλα, η χώρα πρέπει να αξιοποιήσει περισσότερο το ισχυρό φαρμακευτικό παραγωγικό αποτύπωμα που ήδη διαθέτει, πάνω στο οποίο μπορεί να αναπτυχθεί ένα ανταγωνιστικό οικοσύστημα υπηρεσιών ανάπτυξης και παραγωγής φαρμάκων με διεθνή εμβέλεια.
Η στρατηγική παρουσία μας στο BIO US βασίζεται ακριβώς σε αυτό το αφήγημα: ότι η Ελλάδα δεν προσφέρει μόνο επιστημονικό ταλέντο, αλλά μπορεί να υποστηρίξει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο που συνδέει έρευνα, κλινική ανάπτυξη και παραγωγή μέσα σε ένα ενιαίο οικοσύστημα.
S.M.: Συνδέοντας την αρχαία ιατρική μας κληρονομιά με το μέλλον της βιοτεχνολογίας, ποιο μήνυμα ελπίζετε να περάσετε μέσω των “Panathēnea” στους νέους, λαμπρούς Έλληνες επιστήμονες που διχάζονται ανάμεσα στο να ξεκινήσουν τη startup τους εδώ ή να αναζητήσουν ευκαιρίες στο εξωτερικό;
Ι. Κούκλη: Το μήνυμα είναι ότι η Ελλάδα μπορεί πλέον να αποτελέσει μέρος μιας διεθνούς πορείας. Οι νέοι επιστήμονες δεν χρειάζεται να επιλέξουν ανάμεσα στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Μπορούν να συμμετέχουν σε διεθνείς συνεργασίες και να αναπτύσσουν καινοτομία με βάση και στη χώρα μας.
Η βιοτεχνολογία εξελίσσεται σε νέο πεδίο οικονομικής διπλωματίας και στρατηγικής ανάπτυξης. Η Ελλάδα οφείλει να συμμετέχει οργανωμένα, με συνέργειες, διεθνή προσανατολισμό και μακροπρόθεσμο όραμα.
Με σωστή στρατηγική, η χώρα μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό διεθνές αποτύπωμα στο παγκόσμιο οικοσύστημα βιοτεχνολογίας και να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε το ελληνικό επιστημονικό ταλέντο να επιστρέφει, να συνεργάζεται και να καινοτομεί εδώ.
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #73
