Γράφοντας στους New York Times, o David M. Solomon, Διευθύνων Σύμβουλος της Goldman Sachs, εξηγεί γιατί η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα φέρει μαζική ανεργία, αλλά ένα μεγάλο άλμα προς τα εμπρός για την κοινωνία και την οικονομία.
Τους τελευταίους μήνες, στον κόσμο των επιχειρήσεων επικρατεί ένας έντονος διχασμός όσον αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Το ένα στρατόπεδο προβλέπει μια επερχόμενη «εργασιακή αποκάλυψη» και μαζική ανεργία. Το άλλο στρατόπεδο, ωστόσο, βλέπει ένα τεράστιο άλμα προόδου για την κοινωνία. Ο David M. Solomon, CEO της Goldman Sachs, με άρθρο του στους New York Times (22 Μαΐου 2026), τοποθετεί τον εαυτό του ξεκάθαρα στο δεύτερο στρατόπεδο – με ορισμένους, όμως, αστερίσκους.
Όπως επισημαίνει, η αγορά εργασίας θα διαταραχθεί αναμφίβολα, καθώς το AI διαχωρίζει την εργασία από την παραγωγικότητα σε μεγέθη που δεν έχουμε ξαναδεί. Ωστόσο, ιστορικά, οι οικονομίες (και ειδικά η αμερικανική) έχουν αποδείξει την ικανότητά τους να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας ως απάντηση σε τέτοιες ανατροπές, από την εποχή του εξηλεκτρισμού στις αρχές του 1900 έως την ψηφιακή επανάσταση της δεκαετίας του 1990.
Ποιες δουλειές κινδυνεύουν και ποιες δημιουργούνται;
Οι οικονομολόγοι της Goldman Sachs εκτιμούν ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία, το AI μπορεί να αυτοματοποιήσει το 25% των σημερινών ωρών εργασίας. Ενώ τα χειρωνακτικά και πρακτικά επαγγέλματα (προετοιμασία φαγητού, κατασκευές, υπηρεσίες) θα επηρεαστούν ελάχιστα, οι εργαζόμενοι σε θέσεις γραφείου (“white-collar”), όπως λογιστές, τραπεζίτες και δικηγόροι, θα δουν πολλά από τα καθήκοντά τους να αυτοματοποιούνται. Μάλιστα, μια μελέτη του Πανεπιστημίου Stanford δείχνει ότι στα επαγγέλματα που είναι πιο ευάλωτα στην αυτοματοποίηση, όπως η μηχανική λογισμικού ή η εξυπηρέτηση πελατών, οι θέσεις εισαγωγικού επιπέδου (entry-level) έχουν ήδη μειωθεί κατά 16% σε σχέση με τους ρόλους που έχουν τη μικρότερη έκθεση στην τεχνολογία.
Όμως, η άλλη όψη του νομίσματος είναι η δημιουργία νέων αναγκών. Οι ίδιοι οικονομολόγοι υπολογίζουν ότι η αυξανόμενη ζήτηση για data centers έχει ήδη δημιουργήσει περισσότερες από 200.000 θέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό τομέα από το 2022. Στην ίδια την Goldman Sachs, το AI μπορεί να μειώσει την ανάγκη για προσωπικό σε τομείς όπως το regulatory reporting (κανονιστικές αναφορές) ή το client onboarding, όμως αυτό θα απελευθερώσει πόρους ώστε η τράπεζα να προσλάβει περισσότερους τραπεζίτες, traders και διαχειριστές κεφαλαίων που αλληλεπιδρούν συνεχώς με τους πελάτες.
Το ανθρώπινο κόστος και η ιστορική προοπτική
Ο Solomon δεν παραβλέπει το κόστος αυτής της μετάβασης. Θυμίζει ότι η Βιομηχανική Επανάσταση αύξησε το βιοτικό επίπεδο μόνο αφού η κοινωνία υπέμεινε πρώτα τις κακουχίες της εξαντλητικής εργασίας και τις άθλιες συνθήκες της ταχείας αστικοποίησης. Αντίστοιχα, τις τελευταίες δεκαετίες, η συρρίκνωση της μεταποίησης λόγω της αυτοματοποίησης και του outsourcing προκάλεσε τεράστιες δυσκολίες σε πόλεις των ΗΠΑ, όπως το Gary της Ιντιάνα και το Greenville της Νότιας Καρολίνας.
Παρά τις προκλήσεις, τα στοιχεία είναι αμείλικτα υπέρ της προόδου:
- Όταν ο Solomon γεννήθηκε το 1962, ο μέσος ενήλικας δεν είχε κλιματισμό – σήμερα έχουν σχεδόν όλοι.
- Τη δεκαετία του 1950, μόνο λίγες μεγάλες εταιρείες, όπως η IBM, είχαν υπολογιστές. Σήμερα, περίπου το 90% των ενηλίκων κρατούν έναν «υπερυπολογιστή» στα χέρια τους.
- Το 1900, το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής ήταν τα 32 έτη, ενώ σήμερα ξεπερνά τα 70.
Παράλληλα, η αύξηση των θέσεων εργασίας ξεπερνά την πληθυσμιακή αύξηση. Από το 1962, η πολιτική απασχόληση στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά περίπου 145%, ενώ ο πολιτικός πληθυσμός άνω των 16 ετών αυξήθηκε κατά 128%. Μέσα σε αυτό το διάστημα, η απασχόληση στη μεταποίηση μειώθηκε από τα 15,5 εκατ. στα 12,5 εκατ. (με απώλεια 2 εκατ. θέσεων μόνο στην κλωστοϋφαντουργία και την ένδυση), αλλά ο κλάδος της υγειονομικής περίθαλψης εκτοξεύτηκε, απασχολώντας πλέον πάνω από 18 εκατομμύρια εργαζομένους.
Τρεις λόγοι για τους οποίους η οικονομία θα παραμείνει ανθεκτική
Ο ισχυρός άνδρας της Goldman Sachs παραθέτει τρεις βασικούς λόγους για τους οποίους δεν συμμερίζεται την κινδυνολογία:
- Το AI δεν θα καταργήσει θέσεις, αλλά θα απελευθερώσει παραγωγικό χρόνο: Το 25% των ωρών που θα αυτοματοποιηθούν θα επιτρέψει στους εργαζόμενους να γίνουν πιο παραγωγικοί. Ο Solomon φέρνει ως παράδειγμα τον εαυτό του: Ως αναλυτής στο πρώτο έτος της καριέρας του, χρειαζόταν 6 ώρες αναζητώντας τιμές σε μικροφίλμ (microfiche) παλαιών τευχών της Wall Street Journal για να φτιάξει το γράφημα απόδοσης μιας μετοχής. Σήμερα, ένας νέος αναλυτής το κάνει σε δευτερόλεπτα, κι όμως οι τράπεζες απασχολούν περισσότερο κόσμο από ποτέ. Παρά την ευκολία του Excel, του email ή του Zoom, ο όγκος και η πολυπλοκότητα της δουλειάς αυξάνονται.
- Η αυτοματοποίηση μιας εργασίας δεν σημαίνει και εξαφάνισή της: Η τηλεόραση δεν εξαφάνισε τη ζωντανή ψυχαγωγία, ούτε το ίντερνετ άφησε άνεργους τους κτηματομεσίτες και τους γυμναστές. Αντίθετα, ενίσχυσαν την αξία τους. Αντίστοιχα, παρά τις δεκαετίες των ΑΤΜs και του digital banking, η απασχόληση στην εμπορική τραπεζική βρίσκεται σήμερα περίπου στα ίδια επίπεδα με τα μέσα της δεκαετίας του 1990.
- Η δυναμική της αγοράς εργασίας: Ενώ η «καθαρή» δημιουργία θέσεων εργασίας μετριέται σε λίγα εκατομμύρια ετησίως, οι αμερικανικές εταιρείες «καταστρέφουν» και δημιουργούν ταυτόχρονα μεταξύ 25 και 35 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας κάθε χρόνο. Η οικονομία ήδη προσαρμόζεται, με τις εταιρείες να αναζητούν άτομα για τη διαχείριση της «πρακτορικής» τεχνητής νοημοσύνης (agentic A.I.) στους τομείς των ροών εργασίας, της συμμόρφωσης και της επικύρωσης (validation) – τομείς που απαιτούν ανθρώπινη κρίση.
Η ανάγκη για συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού τομέα
Εάν το AI τελικά καταστρέψει θέσεις εργασίας με μεγαλύτερη ταχύτητα από αυτή που έχουμε συνηθίσει, ο Solomon υπογραμμίζει ότι η πολιτεία οφείλει να απαντήσει με μεγάλης κλίμακας προγράμματα επανεκπαίδευσης (reskilling). Ο δημόσιος τομέας πρέπει να επενδύσει σε επαγγελματικές σχολές και κοινοτικά κολέγια, ενώ ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να βοηθήσει τους εργαζόμενους να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους εν ώρα εργασίας.
Κλείνοντας το άρθρο του, ο Solomon υπενθυμίζει την περίφημη πρόβλεψη του John Maynard Keynes το 1930, ότι μέχρι το 2030 οι άνθρωποι θα εργάζονταν μόνο 15 ώρες την εβδομάδα. Αν και αυτό το γεμάτο ελεύθερο χρόνο μέλλον δεν ήρθε ποτέ, αποτελεί μια καλή υπενθύμιση ότι οι δυσοίωνες προβλέψεις συχνά πέφτουν έξω, παραβλέποντας τη δύναμη τεχνολογιών όπως το AI να πυροδοτούν μια νέα οικονομική και παραγωγική αναγέννηση.
Fun Fact: Ο David M. Solomon, πέρα από τη θέση του στο «τιμόνι» του αμερικανικού τραπεζικού κολοσσού της Goldman Sachs, είναι γνωστός και ως DJ ηλεκτρονικής χορευτικής μουσικής (EDM) με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο DJ D-Sol.
