Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (EIF) συνεχίζει την υποστήριξή του στο ελληνικό οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων με την ανακοίνωση του EquiFund II. Αυτή η νέα πρωτοβουλία, σε συνεργασία με την Ελληνική Κυβέρνηση, αποσκοπεί στην ενίσχυση των τομέων των Βιοεπιστημών και της Βιώσιμης Ανάπτυξης, προσφέροντας κεφάλαια και υποστήριξη στις καινοτόμες επιχειρήσεις.
To Startupper MAG μίλησε με την Βιβή Παπασούλη, Mandate Manager, Mandate Origination & Relationship Management – Southern Europe του EIF.
S.M.: Το EIF συνεχίζει τη «παράδοση» υποστήριξης του ελληνικού οικοσυστήματος Startups μια και μετά το Equifund, ανακοίνωσε το Equifund II. Πριν πάμε στα του νέου προγράμματος μπορείτε να μας πείτε μερικά πράγματα για την πορεία και τα αποτελέσματα του Equifund I;
Β. Παπασούλη: Η πρωτοβουλία EquiFund υπήρξε μια εμβληματική πρωτοβουλία σε ό,τι αφορά τη χρήση δημόσιων, ευρωπαϊκών πόρων για την υποστήριξη ενός οικοσυστήματος νεοφυών και καινοτόμων επιχειρήσεων. Αυτό πλέον έχει αναγνωριστεί τόσο σε ελληνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο όπου το EquiFund ως χρηματοδοτικό εργαλείο, τα αποτελέσματά του αλλά και οι επιχειρήσεις που υποστήριξε, παρουσιάζονται επανειλημμένως ως βέλτιστες πρακτικές. Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικά δεδομένου ότι η επενδυτική περίοδος του EquiFund ολοκληρώθηκε επίσημα το Δεκεμβρίου του 2023: με συνολικό χαρτοφυλάκιο 139 επιχειρήσεων και επενδεδυμένο κεφάλαιο 366 εκατ. ευρώ, ενώ συνεχίζονται οι επενδύσεις στις επιχειρήσεις του χαρτοφυλακίου, το EquiFund έχει ήδη στη φαρέτρα του έναν σημαντικό αριθμό επιτυχημένων αποεπενδύσεων και έχει επιστρέψει χρήματα σε επενδυτές του, ανάμεσά τους και το Ελληνικό Δημόσιο. Αναμένουμε φυσικά πολύ περισσότερα και καλύτερα αποτελέσματα τα επόμενα χρόνια, καθώς τα funds έχουν μπροστά τους χρόνο ζωής τουλάχιστον ακόμη 4-5 ετών για να συνεχίσουν την υποστήριξή τους στις επιχειρήσεις του χαρτοφυλακίου τους και να ολοκληρώσουν τις αποεπενδύσεις τους.
S.M.: Μπορείτε να μας πείτε τι είναι το Equifund II, σε ποιους απευθύνεται και πού στοχεύει;
Β. Παπασούλη: Το EquiFund II είναι η νέα κοινή πρωτοβουλία της Ελληνικής Κυβέρνησης (Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (European Investment Fund, EIF) για την υποστήριξη του ελληνικού οικοσυστήματος νεοφυών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων που καινοτομούν με νέα προϊόντα και τεχνολογίες. Παρόλα αυτά, η νέα αυτή πρωτοβουλία, αν και συνεχίζει το brand του EquiFund για το οποίο είμαστε όλοι εξαιρετικά περήφανοι, στην πραγματικότητα έχει σημαντικές διαφορές από τον προκάτοχό της: σε αντίθεση με το EquiFund που στόχευε συγκεκριμένα σε επενδυτικά στάδια (innovation, early-stage και growth windows), το EquiFund II στοχεύει σε συγκεκριμένους τομείς της αγοράς μέσω δύο εξειδικευμένων επενδυτικών “παραθύρων” (windows), ένα για τις Βιοεπιστήμες και τις Επιστήμες Υγείας και ένα για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη και τις επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο. Συνεπώς, με την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος που έχει ήδη ανακοινωθεί, αναζητούμε διαχειριστές ταμείων επιχειρηματικών κεφαλαίων (fund managers) που θα έχουν στοχευμένη επενδυτική στρατηγική σε έναν από τους δύο εν λόγω τομείς της οικονομίας.
Από την άλλη, η πρόσκληση του EquiFund II δεν στοχεύει a priori σε συγκεκριμένο επενδυτικό στάδιο της αγοράς, ούτε υπάρχει ενδεικτικός προϋπολογισμός ανά παράθυρο επένδυσης. Η λογική της πρόσκλησης είναι να επιτρέψει στην αγορά να δείξει τις πραγματικές της ανάγκες, ανοίγοντας την πρόσκληση σε όλο το φάσμα των επενδύσεων, τόσο σε venture capital όσο και σε private equity funds και στους δύο αυτούς τομείς. Τέλος, η πρωτοβουλία του EquiFund II έρχεται σε μία χρονική συγκυρία που το οικοσύστημα της Ελλάδας δεν είναι στα τελείως πρώιμα στάδιά του όπως ο προκάτοχός του πίσω στο 2016 – και συνεπώς, αναμένεται ότι υπάρχει πλέον το απαιτούμενο βάθος στην αγορά του equity financing στην Ελλάδα για πιο εξειδικευμένες δράσεις σε συγκεκριμένους τομείς.
Συνεπώς, με τη νέα αυτή πρωτοβουλία, προσβλέπουμε να υποστηρίξουμε ιδέες και καινοτομίες που θα εισάγουν σημαντικές αλλαγές στον τομέα των Βιοεπιστημών και της Υγείας αλλά και σε επιχειρηματικές ιδέες που, ενώ διασφαλίζουν την οικονομική τους ανάπτυξη και χρηματοδοτικές αποδόσεις για τους επενδυτές τους, υποστηρίζουν παράλληλα τη βιώσιμη ανάπτυξη και μπορούν να έχουν θετικό αντίκτυπο στις κοινωνίες μας.
Ο σχεδιασμός της νέας αυτής πρωτοβουλίας είναι προφανώς άλλη μια φορά το αποτέλεσμα της συνεχούς, αγαστής και επιτυχημένης συνεργασίας μεταξύ των Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων και των Ελληνικών αρχών που συνεχίζεται όλα αυτά τα χρόνια. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων φροντίζει πάντα οποιαδήποτε πρωτοβουλία υλοποιεί να είναι συμπληρωματική με τυχον υφιστάμενες εθνικές πρωτοβουλίες και εργαλεία που βρίσκονται ήδη στην αγορά προκειμένου να εναρμονίζει τα εργαλεία του με τις πραγματικές ανάγκες και να καλύπτει πραγματικά χρηματοδοτικά κενά.
Στο πλαίσιο αυτό, τα τελευταία χρόνια και η συνεργασία μας με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων (HDBI) είναι πραγματικά παραδειγματική. Ο εναρμονισμός των χρηματοδοτικών εργαλείων και των μορφών υποστήριξης των επιχειρήσεων είναι υψίστης σημασίας προκειμένου να διασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή πρόσβαση των τελικών αποδεκτών σε διάφορες μορφές χρηματοδότησης που δεν είναι άλλοι από τις ΜΜΕ, νεοφυείς και καινοτόμες, τις οποίες όλοι αποσκοπούμε να υποστηρίξουμε.
S.M.: Πόσα χρήματα προβλέπετε να κινητοποιηθούν από το Equifund II και θα διατεθούν τελικά στην αγορά των καινοτόμων επιχειρήσεων.
Β. Παπασούλη: Το EquiFund II ξεκινάει με συνολικό προϋπολογισμό 200 εκατ. ευρώ από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητα 2021 – 2027 (με πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης) αλλά και από εθνικούς πόρους. Όπως προαναφέρθηκε, η κατανομή του προϋπολογισμού της πρωτοβουλίας στα δύο παράθυρα / τομείς δεν είναι προαποφασισμένη – ο τελικός αριθμός των επενδυτικών ταμείων που θα υποστηριχθούν θα είναι συνάρτηση του αριθμού αλλά πρωτίστως της ποιότητας των προτάσεων που θα υποβληθούν και θα αξιολογηθούν από το EIF. Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι η διαδικασία υποβολής αλλά και αξιολόγησης προτάσεων γίνεται εξ ολοκλήρου από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων που είναι υπεύθυνο για την τελική επιλογή των fund managers που θα υποστηριχθούν στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας, σύμφωνα βέβαια με τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις της Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος που έχει ανακοινωθεί.
S.M.: Στο πρόγραμμα του Equifund II μπορούν να συμμετέχουν όλα τα υπάρχοντα ελληνικά VCs ανεξάρτητα αν έχουν κεφάλαια από άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία;
Β. Παπασούλη: Η νέα πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος απευθύνεται τόσο σε υφιστάμενες όσο και σε νέες ομάδες διαχείρισης επιχειρηματικών συμμετοχών (VC / PE fund management teams) που έχουν στοχευμένη επενδυτική στρατηγική σε έναν από τους δύο τομείς ενδιαφέροντος: στον τομέα Βιοεπιστημών & Υγείας (Life Sciences & Healthcare) και στον τομέα της Βιώσιμης Ανάπτυξης και των επενδύσεων με κοινωνικό αντίκτυπο (Sustainability & Social Impact). Ειδικότερα, μέσω της συγκεκριμένης πρόσκλησης θα αναζητήσουμε ομάδες που έχουν εξειδικευμένη γνώση και εμπειρία στους υπό στόχευση τομείς προκειμένου να μπορέσουν και αυτές με τη σειρά τους να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις που θα επιλέξουν να υποστηρίξουν με κάτι περισσότερο από απλή χρηματοδότηση: με την δική τους εμπειρία και καθοδήγηση, δικτύωση με πιθανούς πελάτες και μελλοντικούς επενδυτές, υποστήριξη στην ανάπτυξη του προϊόντος ή / και στη σωστή διακυβέρνηση της επιχείρησης όσο αυτή αναπτύσσεται και μεγαλώνει, κ.λ.π. Αυτό που αποκαλούμε γενικά ως smart financing.
S.M.: Πότε αναμένεται να δούμε τα πρώτα VCs να είναι έτοιμα να επενδύσουν σε Startups μέσω του Equifund II;
Β. Παπασούλη: Με δεδομένο ότι η συγκεκριμένη πρόσκληση υποβολής προτάσεων είναι μία κλειστή διαδικασία (η τελική προθεσμία υποβολής προτάσεων είναι η 30η Σεπτεμβρίου 2024) και ο προϋπολογισμός για τη πρωτοβουλία είναι περιορισμένος, η διαδικασία επιλογής αναμένεται να είναι εξόχως ανταγωνιστική. O χρόνος που θα χρειαστεί μέχρι την τελική επιλογή αναπόφευκτα θα εξαρτηθεί από τον τελικό αριθμό προτάσεων που θα λάβουμε και συνεπώς τον όγκο που θα έχουμε να αξιολογήσουμε. Στόχος είναι σε κάθε περίπτωση τα πρώτα funds αυτής της πρόσκλησης να είναι λειτουργικά στην αγορά, δηλαδή να ξεκινήσουν τις επενδύσεις τους, στα μέσα της επόμενης χρονιάς – υπό την προϋπόθεση φυσικά της εξασφάλισης σε επίπεδο fund από τις επιλεχθείσες ομάδες της απαιτούμενης μόχλευσης, δηλαδή της ελάχιστης απαιτούμενης ιδιωτικής συμμετοχής.
S.M.: Θα πρέπει να ενδιαφερόμενα VCs να προσελκύσουν κεφάλαια και από ιδιώτες επενδυτές; Αν ναι, σε ποιο ποσοστό;
Β. Παπασούλη: Αναφορικά με το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο μόχλευσης, η πρόσκληση δίνει στις ομάδες που θα υποβάλλουν αίτηση δύο επιλογές: είτε αυτό που τεχνικά αποκαλούμε pari-passu structure είτε το non pari-passu structure. Για να εξηγήσουμε λίγο τις εναλλακτικές: επειδή το EquiFund II, όπως εξάλλου και ο προκάτοχός του, χρηματοδοτείται από δημόσιους πόρους, εμπίπτει στους κανονισμούς Κρατικών Ενισχύσεων της χώρας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Προκειμένου ένα fund να θεωρείται ότι λειτουργεί σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς (market operator) και συνεπώς εκτός του πλαισίου των κρατικών ενισχύσεων, θα πρέπει να διασφαλίσει ένα ελάχιστο ποσοστό μόχλευσης 30% καθαρά ιδιωτών επενδυτών σε επίπεδο fund ενώ όλοι οι επενδυτές, δημόσιοι και ιδιώτες, θα πρέπει να συμμετέχουν pari passu τόσο στα κέρδη όσο και στις ζημιές αντίστοιχα (pro rata) με το ποσοστό συμμετοχής τους στα κεφάλαια του fund. Εναλλακτικά, ένας ενδιαφερόμενος fund manager μπορεί να επιλέξει και την εναλλακτική του non pari passu, που σημαίνει ότι μπορεί να ολοκληρώσει τη μόχλευση σε επίπεδο fund με 10% συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών, οι οποίοι δυνητικά μπορούν να έχουν και προνομιακή μεταχείριση σε περίπτωση που το fund πετύχει υπεραποδόσεις. Στη δεύτερη αυτή περίπτωση, όμως, το fund εμπίπτει σε καθεστώς κρατικών ενισχύσεων και θα πρέπει να τηρεί έναν αριθμό πρόσθετων υποχρεώσεων και μέτρων που περιγράφονται αναλυτικά στην Πρόσκληση.
Οι συγκεκριμένες επιλογές ήταν διαθέσιμες σε κάποια παράθυρα και της προηγούμενης πρωτοβουλίας του EquiFund και αποσκοπούν στο να επιτρέψουν την αναμενόμενη μόχλευση ιδιωτών επενδυτών, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τη δυσκολία στην προσέλκυση ιδιωτικών χρημάτων σε ανερχόμενους τομείς της οικονομίας, σε ένα asset class που γενικά χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα ριψοκίνδυνο ενώ και το γενικότερο επενδυτικό περιβάλλον δεν είναι το ευνοϊκότερο λόγω εξωτερικών παραγόντων παγκοσμίως (γεωπολιτικοί παράγοντες, επιτόκια, κ.λ.π.). Σε κάθε περίπτωση, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να διαβάσουν αναλυτικά τις τεχνικές λεπτομέρειες που περιγράφονται ειδικότερα στα κείμενα της πρόσκλησης, καθώς μόνο αυτά περιγράφουν επακριβώς τους όρους και τις προϋποθέσεις σύμφωνα με τα οποία θα αξιολογηθούν.
Για να επανέλθουμε λοιπόν στο αρχικό ερώτημα, το συνολικό κεφάλαιο που αναμένεται να προσελκύσει η συγκεκριμένη πρωτοβουλία σε επίπεδο funds θα κυμανθεί κατ’ ελάχιστον μεταξύ 10-30% του αρχικού προϋπολογισμού, αλλά θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι ιδιωτικά χρήματα πολλές φορές μοχλεύονται και σε επίπεδο επιχειρήσεων όταν αυτές «σηκώνουν» νέους χρηματοδοτικούς γύρους στους οποίους συμμετέχουν και άλλοι επενδυτές εκτός των funds. Ενδεικτικά, για το σύνολο της πρωτοβουλίας του EquiFund, μέχρι το τέλος του Δεκεμβρίου, σε επίπεδο funds είχε επιτευχθεί μόχλευση ύψους άνω του 3x των δημόσιων πόρων ενώ σε επίπεδο επιχειρήσεων, αν λάβει κανείς υπόψη του το σύνολο των χρηματοδοτικών γύρων που έχουν συμμετάσχει επιχειρήσεις του συνολικού χαρτοφυλακίου του EquiFund, η μόχλευση υπολογίζεται συνολικά ότι ξεπέρασε το 8x.
S.M.: Τα VCs που θα χρηματοδοτηθούν τι προφίλ θα πρέπει να έχουν, επίσης οι Startups θα πρέπει να έχουν έδρα ή υποκατάστημα στην Ελλάδα;
Β. Παπασούλη: Οι πόροι που χρηματοδοτούν την πρωτοβουλία EquiFund II είναι ευρωπαϊκοί πόροι του Προγράμματος Ανταγωνιστικότητα που τους διαχειρίζεται η Ελλάδα με σκοπό να υποστηρίξει την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια των επιχειρήσεων της χώρας. Ως εκ τούτου, είναι αναμενόμενο ότι θα υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις για την παρουσία των επιχειρήσεων που θα υποστηριχθούν από τα επιλεχθέντα funds σε ό,τι αφορά τη νομική παρουσία αλλά και τουλάχιστον μέρος της λειτουργίας τους στην Ελλάδα. Παρόλα αυτά, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι το equity financing σαν μορφή χρηματοδότησης υποστηρίζει επιχειρήσεις που στοχεύουν με τα προϊόντα και τις τεχνολογίες τους να αλλάξουν τον τρόπο που λειτουργούν παραδοσιακοί τομείς της οικονομίας σε παγκόσμια κλίμακα – ως εκ τούτου, είναι απόλυτα αναμενόμενο αυτές οι επιχειρήσεις να επεκταθούν εκτός των συνόρων οποιασδήποτε χώρας. Το EquiFund II μάλιστα προβλέπει δύο σημαντικές ευελιξίες ως προς αυτό: αρχικά επιτρέπει την αρχική (μόνο) χρηματοδότηση έργων μεταφοράς τεχνολογίας σε πολύ πρώιμα στάδια ακόμη και εκτός χώρας προκειμένου να έχουμε πρόσβαση στην Ελληνική διασπορά και σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού. Κατά δεύτερον, επιτρέπει, υπό πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μέρος του προϋπολογισμού να διατεθεί σε υφιστάμενα funds με πιο περιφερειακή επενδυτική στρατηγική, που περιλαμβάνει σε κάθε περίπτωση και την Ελλάδα, προκειμένου να προσελκύσει την εμπειρία και την τεχνογνωσία τους στους δύο εξειδικευμένους τομείς στους οποίους στοχεύουμε.
S.M.: Αναμένεται να δούμε νέα και «πρωτοποριακά» χρηματοδοτικά εργαλεία από το EIF, όπως για παράδειγμα αυτό του Business Angel Fund;
Β. Παπασούλη: Η αγορά του Venture Capital και Private Equity στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και έχει αναδειχθεί σε ένα ιδιαίτερα υποσχόμενο οικοσύστημα που όλο μεγαλώνει. Σε αυτό βοήθησαν τόσο οι πρωτοβουλίες του EIF τα προηγούμενα χρόνια όσο και η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων με τον κομβικό ρόλο που έχει αναλάβει στην υποστήριξη του εν λόγω οικοσυστήματος της χώρας. Στην έναρξη μιας μεγάλης πρωτοβουλίας όπως του EquiFund II, είναι ακόμη νωρίς να συζητάμε για άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία. Αυτό που μπορούμε να πούμε με σιγουριά είναι ότι το EIF, σε συνεργασία με τις Ελληνικές Αρχές και την HDBI είναι σε μόνιμη επικοινωνία και συνεργασία προκειμένου από κοινού να έχουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα της αγοράς, να εντοπίζουμε νωρίς τυχόν χρηματοδοτικά κενά και να επεμβαίνουμε, όπου και εφόσον χρειάζεται, ανάλογα με την τεχνογνωσία και την εμπειρία μας και πάντα σε πλήρη συνεννόηση, προκειμένου να καλύψουμε αυτά τα κενά.
Η πρωτοβουλία του Business Angel fund είναι αξιοσημείωτη. Αυτή η πρωτοβουλία, που ξεκίνησε το 2020 με επιστροφές του προγράμματος JEREMIE έχει υπάρξει ιδιαίτερα σημαντική για τρεις λόγους: αρχικά, κάλυψε ένα χρηματοδοτικό κενό στα πολύ αρχικά, πρώιμα στάδια των νεοφυών επιχειρήσεων, που αναζητούν πολύ μικρό ποσό χρηματοδότησης για να ξεκινήσουν στα πρώτα τους βήματα. Ως προς αυτό, το fund το οποίο και έλαβε τη σχετική χρηματοδότηση, κάνει δύσκολη και σημαντική δουλειά, ιδιαίτερα μέσω του acceleration προγράμματος που υλοποιεί (Day One by Genesis Ventures), χτίζοντας στην πραγματικότητα δυνητικό pipeline για τα venture funds των επόμενων επενδυτικών σταδίων. Δεύτερον, μέσω του fund δημιουργήθηκε ένα άτυπο αλλά δυνατό δίκτυο επενδυτικών αγγέλων που συνέδεσε Έλληνες αλλά και ξένους επενδυτές με διάθεση να συνεισφέρουν, πέραν των χρημάτων, και τον χρόνο και την εμπειρία τους προκειμένου να συνδράμουν αυτές τις επιχειρήσεις. Τέλος, υπογράμμισε για ακόμη μία φορά την αξία των χρηματοδοτικών εργαλείων μιας και επιστρέφουν στο δημόσιο προϋπολογισμό πόρους που μπορούν να αξιοποιηθούν εκ νέου για τους ίδιους σκοπούς.
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #51
