Toυ Γιάννη Μαστρογεωργίου, Ειδικού Γραμματέα Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Κυβέρνησης
Αν μπορούσε μία λέξη να περιγράψει την κατάσταση που βιώνουμε σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), αυτή θα ήταν το perminality (permanent + liminality). Ένα προκεχωρημένο και παρατεταμένο σημείο καμπής για την τεχνολογική ιστορία.
Η ΤΝ υπάρχει ως έννοια ήδη από τη δεκαετία του ’50. Από τον Alan Turing με το Turing Test και τον Garry Kasparov με την ήττα του από τον Deep Blue της IBM, έως τα smartphones και το ChatGPT της OpenAI, η εργαλειοθήκη της ΤΝ συνεχώς εμπλουτίζεται. Ακριβώς αυτός είναι και ο λόγος που βρισκόμαστε σε ένα διαρκές στάδιο μετάβασης και προσαρμογής απέναντι στις εκθετικές εξελίξεις του χώρου.
Καλούμαστε, λοιπόν, να είμαστε πάντα ένα βήμα μπροστά από αυτές. Και ενώ στην Ειδική Γραμματεία Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού δεν έχουμε κατακτήσει ακόμα(!) την ικανότητα του να προβλέπουμε το μέλλον, προσπαθούμε και καταφέρνουμε να δημιουργούμε γόνιμο έδαφος για να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι για ό,τι προκύψει στο μέλλον.
Στην κατεύθυνση αυτή η ΕΓΜΣ, σε συνεργασία με το ΕΚΚΕ και το ερευνητικό κέντρο «Δημόκριτος», εκπόνησε μελέτη για το μέλλον της ΤΝ στην Ελλάδα το 2030.
Το πρώτο και ιδανικό σενάριο είναι η «Τεχνοκοινωνική επιτάχυνση». Σε αυτό το σενάριο, η κοινωνία και η τεχνολογία εξελίσσονται αρμονικά, ενσωματώνοντας την ΤΝ σε πολλούς τομείς, επιδιώκοντας την πρόοδο και την ανάπτυξη.
Το δεύτερο σενάριο, ο «τεχνονάνος», περιγράφει μια κατάσταση όπου η κοινωνία αποδέχεται την ΤΝ και τις προκλήσεις της, επιδιώκοντας να εξελιχθεί μαζί της. Ωστόσο, η καινοτομία προχωρά αργά, καθώς το κράτος και ο ιδιωτικός τομέας δεν επενδύουν επαρκώς στην ΤΝ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η χώρα να μην ενσωματώνει πλήρως τις δυνατότητες της τεχνολογίας.
Στο τρίτο σενάριο, ο «τεχνογίγαντας με γυάλινα πόδια», η τεχνολογία εξελίσσεται γρήγορα και οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν την ΤΝ. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει κοινωνικός φόβος για την απώλεια θέσεων εργασίας, γεγονός που προκαλεί αντίδραση από την κοινωνία. Αυτή η αβεβαιότητα και ο φόβος δημιουργούν εμπόδια στην πλήρη αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Το τέταρτο και χειρότερο σενάριο είναι η «τεχνοκοινωνική επιβράδυνση». Σε αυτή την περίπτωση, ούτε το κράτος, ούτε ο ιδιωτικός τομέας, ούτε ο ακαδημαϊκός χώρος ενσωματώνουν την ΤΝ. Η κοινωνία φοβάται και αντιδρά αρνητικά, αφήνοντας τη χώρα πίσω σε σχέση με την τεχνολογική πρόοδο. Αυτό το σενάριο είναι το χείριστο και πρέπει να αποφευχθεί.
Για να φτάσουμε λοιπόν στο ιδεατό πρώτο σενάριο, πρέπει να εκμεταλλευτούμε τα εθνικά πλεονεκτήματα και να αξιοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη σε τομείς όπως ο πρωτογενής τομέας, ο πολιτισμός, ο τουρισμός, η ναυτιλία και η δικαιοσύνη. Για αυτό το λόγο, εδώ και σχεδόν ένα χρόνο, έχει συσταθεί με απόφαση του πρωθυπουργού, συμβουλευτική επιτροπή ΤΝ, την οποία συντονίζει η ΕΓΜΣ και εργάζεται για την παραγωγή δημόσιας πολιτικής και την ανάπτυξη μιας εθνικής στρατηγικής για την ΤΝ.
Βρισκόμαστε σε ένα χρονικό σημείο στο οποίο δεν έχουν αποκρυσταλλωθεί οι αλλαγές που έρχονται στο χώρο της ΤΝ. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να σκανάρουμε τον ορίζοντα και να προετοιμαζόμαστε διαρκώς για αυτές. Η χρήση μεθοδολογιών foresight είναι ένα χρήσιμο εργαλείο και η ΕΓΜΣ έτοιμη να υποστηρίξει την εθνική αυτή προσπάθεια προσαρμογής στον «New Brave World» της ΤΝ, όπως θα έλεγε ο Aldous Huxley. Ίσως ο φουτουριστικός κόσμος που περιγράφει και εκείνος στο έργο του, δεν απέχει σε συμβολικό επίπεδο αλλαγών από τον κόσμο που θα ζήσουμε.
Η μόνη διαφορά είναι πως εμείς τον περιμένουμε με ανυπομονησία και έτοιμοι να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες που θα μας αποκαλύψει η ΤΝ.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #52
