Της Ελευθερίας Τσιπιτώρη
Την τελευταία εβδομάδα μια νέα τάση έχει κατακλείσει το ίντερνετ: Με μια νέα της λειτουργία παραγωγής μηχανή εικόνων της μηχανής τεχνητής νοημοσύνης OpenAI, οι χρήστες μπορούν, μεταξύ άλλων, να προσδώσουν σε όποια εικόνα επιθυμούν το εικαστικό στυλ του Χαγιάο Μιγιαζάκι. Ο Ιάπωνας σκηνοθέτης είναι ιδιαίτερα αγαπητός για τις ταινίες κινουμένων σχεδίων παγκοσμίως, έχοντας σημειώσει πολυάριθμες επιτυχίες, όπως τις «My Neighbor Totoro», «Princess Mononoke», «Howl’s Movie Castle» και «Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων», όλα τους παραγωγές του εμβληματικού Studio Ghibli που ο ίδιος ίδρυσε.
Ο Μιγιαζάκι έχει ένα ιδιαίτερο ταλέντο στο να δημιουργεί ιστορίες, κόσμους και χαρακτήρες, με το μοναδικό και αναγνωρίσιμο στυλ κινουμένων σχεδίων που έχει αναπτύξει όλα αυτά τα χρόνια. Είναι λοιπόν λογικό πως όταν δημιουργήθηκε το συγκεκριμένο εργαλείο του ChatGPT, όλοι έσπευσαν να ανεβάσουν τις φωτογραφίες τους και να «μπουν» για λίγο στον μαγικό κόσμο του Studio Ghibli.
Το τρεντ εξαπλώθηκε με τόσο γρήγορους ρυθμούς που ακόμη και η OpenAI, η εταιρεία πίσω από το ChatGPT, έχει αναφέρει προβλήματα υπερφόρτωσης των συστημάτων της λόγω της αυξημένης ζήτησης. Παράλληλα, οι λήψεις της εφαρμογής αυξήθηκαν κατά 11%, ενώ τα έσοδα από αγορές εντός εφαρμογής σημείωσαν άνοδο 6%, σύμφωνα με τα δεδομένα της SensorTower που επικαλείται το Reuters. Ακόμη και ο CEO της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, άλλαξε τη φωτογραφία προφίλ του σε μια AI-generated εκδοχή του σε στυλ Ghibli.
Σύντομα άρχισαν να βγαίνουν και ελληνικά memes, με φωτογραφίες πολιτικών προσώπων, σελέμπριτι, καθώς και καλτ στιγμών της ελληνικής πραγματικότητας και ποπ κουλτούρας να ζωντανεύουν.
Η διάσημη φωτογραφία της Ζωής Κωνσταντοπούλου να σχηματίζει καρδιά με τα χέρια της και ο ξάδελφος από το Κωνσταντίνου και Ελένης που δείχνει τον μαύρο του πίνακα που «κάτι αχνοφαίνεται» έκαναν τον γύρο του διαδικτύου, πήραν τα likes τους και σύντομα πέρασαν και πάλι στην αφάνεια.
Σε αρκετούς και αρκετές από εμάς προέκυψε όμως το εξής ερώτημα: Τι να νιώθει ο ίδιος ο Χαγιάο Μιγιαζάκι για αυτό και πόσο ηθικό είναι να «κλέβουμε» το στυλ ενός εν ζωή (!) καλλιτέχνη;
Το πρόβλημα δεν έγκειται τόσο στους χρήστες· είναι αρκετά λογικό να υπάρχει η επιθυμία να δει κάποιος τον εαυτό του μέσα από τον Ghibli «φακό». Πώς όμως θεωρείται ηθικό και νόμιμο ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης να μπορεί τόσο εύκολα να μιμηθεί το στυλ ενός καλλιτέχνη; Τι συμβαίνει με τα πνευματικά δικαιώματα ενός ανθρώπου που τόσο έχει παλέψει για να διατηρήσει την τέχνη του αλώβητη από τα χέρια της τεχνολογίας; Υπάρχει τελικά ένα νομικό πλαίσιο που να προστατεύει τους καλλιτέχνες και το έργο τους; Και αν όχι, δεν θα έπρεπε;
Οι ταινίες του studio Ghibli σχεδιάζονται στο χέρι. Σκηνές λίγων δευτερολέπτων έχουν πίσω τους πολλούς μήνες δουλειάς. Στο «The Wind Rises» υπάρχει μια σκηνή μόλις τεσσάρων δευτερολέπτων που χρειάστηκε 15 μήνες για να ολοκληρωθεί. Δεν είναι τυχαίο πως ο ίδιος ο σκηνοθέτης έχει δηλώσει ξεκάθαρα πως «ποτέ δεν θα ήθελα να ενσωματώσω αυτή την τεχνολογία στη δουλειά μου». Μάλιστα, έχει προσθέσει πως «η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην τέχνη είναι προσβολή προς την ίδια τη ζωή», καθώς δεν είναι ικανή να κατανοήσει τα πραγματικά συναισθήματα των ανθρώπων.
Σίγουρα το να χρησιμοποιήσει κανείς το εργαλείο του ChatGPT δεν είναι και το μεγαλύτερο έγκλημα στον κόσμο, ούτε είναι πολύ εύκολο η τεχνητή νοημοσύνη να αντικαταστήσει την τέχνη ανθρώπων σαν τον Χαγιάο Μιγιαζάκι. Όμως καλό θα ήταν να στρέψουμε λίγο περισσότερο την προσοχή μας στο πόσο προβληματικό, και εν δυνάμει επικίνδυνο, μπορεί να είναι για τους αγαπημένους μας καλλιτέχνες ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης να έχει το δικαίωμα να μιμηθεί τη δουλειά τους.
