Το οικοσύστημα της καινοτομίας, οι fintechs και ευρύτερα οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα νέο φορολογικό τοπίο. Το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών βρίσκεται σε ανοικτή διαβούλευση και έρχεται να ενσωματώσει ευρωπαϊκές οδηγίες (όπως η Οδηγία 2023/2226), βάζοντας στο «μικροσκόπιο» τα κρυπτονομίσματα, αλλά και εισάγοντας νέα εργαλεία και αυστηρότερους κανόνες για τη φορολογική συμμόρφωση των επιχειρήσεων.
Ας δούμε αναλυτικά τις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει το νέο νομοσχέδιο, εστιάζοντας σε όσα πρέπει να γνωρίζουν οι founders και οι crypto-επιχειρηματίες.
Το τέλος της ανωνυμίας στα Crypto
Η βασικότερη στόχευση του νέου πλαισίου είναι η ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας και η πρόληψη της φοροδιαφυγής στις συναλλαγές με κρυπτοστοιχεία. Πρακτικά, η αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών επεκτείνεται πλέον και στον χώρο των cryptos.
Τι σημαίνει αυτό για τα ανταλλακτήρια και τους παρόχους (Δηλούντες Πάροχοι Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων);
- Οι πάροχοι υποχρεούνται πλέον να εφαρμόζουν αυστηρές διαδικασίες δέουσας επιμέλειας και να αναφέρουν στοιχεία στις φορολογικές αρχές.
- Θα πρέπει να κοινοποιούν στην αρμόδια αρχή την ταυτότητα του χρήστη, τον ΑΦΜ του, καθώς και τη χώρα κατοικίας του.
- Οι πληροφορίες θα περιλαμβάνουν λεπτομέρειες για τις συναλλαγές, όπως το συνολικό ακαθάριστο ποσό που καταβλήθηκε ή εισπράχθηκε, τον αριθμό των μονάδων και την πραγματική εμπορική αξία των μεταβιβάσεων.
- Η πρώτη αναφορά (κοινοποίηση) αυτών των στοιχείων θα αφορά το ημερολογιακό έτος 2026.
Τα τσουχτερά πρόστιμα:
Αν μια startup στον χώρο των cryptos δεν συμμορφωθεί, οι κυρώσεις είναι ιδιαίτερα βαριές.
- Για εκπρόθεσμη υποβολή πληροφοριών, επιβάλλεται πρόστιμο 100 ευρώ για κάθε παράβαση (ανά Δηλωτέα Συναλλαγή).
- Σε περίπτωση παράλειψης υποβολής ή υποβολής ελλιπών ή ανακριβών πληροφοριών, το πρόστιμο ορίζεται στα 300 ευρώ ανά συναλλαγή.
- Αν ο πάροχος δεν συνεργαστεί κατά τη διάρκεια του ελέγχου, το πρόστιμο ανέρχεται σε 2.500 ευρώ.
- Το συνολικό ύψος των προστίμων ανά έλεγχο συμμόρφωσης μπορεί να αγγίξει μέχρι και τις 500.000 ευρώ. Σε περίπτωση υποτροπής, τα πρόστιμα διπλασιάζονται , και σε νέα υποτροπή τετραπλασιάζεται το αρχικό πρόστιμο.
Φορολογικές Δεσμευτικές Απαντήσεις (Tax Rulings): Ένα ισχυρό εργαλείο για startups
Ίσως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες προσθήκες για επιχειρήσεις με πολύπλοκα ή καινοτόμα επιχειρηματικά μοντέλα (όπως πολλές scale-ups) είναι η θεσμοθέτηση της «Φορολογικής Δεσμευτικής Απάντησης» (Φ.Δ.Α.).
- Μια επιχείρηση μπορεί πλέον να ζητήσει από την ΑΑΔΕ να ερμηνεύσει εκ των προτέρων την ισχύουσα νομοθεσία για συγκεκριμένα φορολογικά και τελωνειακά ζητήματα που αφορούν μελλοντικές συναλλαγές της.
- Η απάντηση της φορολογικής διοίκησης είναι δεσμευτική για την ίδια την ΑΑΔΕ (εφόσον τα πραγματικά περιστατικά παραμένουν αμετάβλητα), προσφέροντας νομική και φορολογική ασφάλεια.
- Η διαδικασία απαιτεί την καταβολή παραβόλου: Το ελάχιστο παράβολο για το παραδεκτό της αίτησης είναι 5.000 ευρώ, ενώ το συνολικό ποσό κυμαίνεται από 15.000 έως 50.000 ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη την πολυπλοκότητα του ζητήματος, το μέγεθος της επιχείρησης κ.ά..
Αυστηρότερα πρόστιμα στις λειτουργικές υποχρεώσεις
Οι founders πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικοί με το λογιστήριό τους, καθώς οι κυρώσεις αυστηροποιούνται.
- Μηδενικές Δηλώσεις: Πρόστιμα (250 ευρώ για απλογραφικά και 500 ευρώ για διπλογραφικά βιβλία) θα επιβάλλονται πλέον και για την εκπρόθεσμη υποβολή ή παράλειψη υποβολής δηλώσεων παρακρατούμενου φόρου ή ΦΠΑ, ακόμη και αν από αυτές δεν προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή.
- Μετρητά: Αν μια επιχείρηση κάνει το λάθος να δεχτεί πληρωμή με μετρητά για συναλλαγές πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες αξίας 500 ευρώ και άνω, το πρόστιμο που επιβάλλεται ισούται πλέον με το διπλάσιο της αξίας των συναλλαγών που καταβλήθηκε σε μετρητά.
eMarketplace & Μητρώο Επιχειρήσεων: Ο νέος «μονόδρομος» για τις επιδοτήσεις ψηφιακών αγαθών
Αν η startup σου δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη λογισμικού, τη διάθεση ψηφιακών υπηρεσιών ή ευρύτερα στον τομέα του ICT (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών), το νέο νομοσχέδιο κρύβει μια πολύ σημαντική αλλαγή στον τρόπο που θα συμμετέχεις στα προγράμματα κρατικών ενισχύσεων.
Τι είναι το νέο eMarketplace; Στο πλαίσιο συγχρηματοδοτούμενων δράσεων που υλοποιούνται για τη διάθεση ψηφιακών αγαθών (π.χ. μέσω ψηφιακής χρεωστικής κάρτας, με χρήση επιταγής/voucher κ.λπ.), η παροχή αυτών των αγαθών θα γίνεται πλέον αποκλειστικά μέσα από μια ψηφιακή αγορά, το eMarketplace.
Το υποχρεωτικό «Μητρώο Επιχειρήσεων» Για να μπορέσει μια επιχείρηση να διαθέσει τα ψηφιακά της προϊόντα και τις λύσεις της, είναι πλέον υποχρεωμένη να εγγραφεί σε ένα νέο «Μητρώο Επιχειρήσεων». Το μητρώο αυτό συστήνεται στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Ποιους αφορά και ποιες είναι οι προϋποθέσεις;
Η συμμετοχή σε αυτή την ψηφιακή αγορά στοχεύει σε συγκεκριμένα προφίλ επιχειρήσεων:
- Αφορά επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ιδίως στους κλάδους των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών και φέρουν συγκεκριμένους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (ΚΑΔ), οι οποίοι θα εξειδικεύονται στις αποφάσεις της εκάστοτε δράσης.
- Βασική απαίτηση είναι οι επιχειρήσεις να βρίσκονται σε λειτουργία και η δραστηριότητά τους να επιτρέπει τη χορήγηση ή πώληση των επιλέξιμων δαπανών της εκάστοτε δράσης.
Τι περιμένουμε στη συνέχεια; Οι ακριβείς λεπτομέρειες για το πώς θα λειτουργήσει στην πράξη αυτό το Μητρώο αναμένονται το επόμενο διάστημα. Τα ειδικότερα ζητήματα υπαγωγής και λειτουργίας, καθώς και ο χρόνος έναρξης, θα καθοριστούν με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, και Ανάπτυξης. Επιπλέον, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει τη δυνατότητα με απόφασή του να μεταβάλει την υπαγωγή του Μητρώου, ώστε αυτό να υπάγεται και σε εποπτευόμενους φορείς του Υπουργείου του.
