Ένα ηχηρό μήνυμα για τα όρια της ευρωπαϊκής επιρροής στον παγκόσμιο χάρτη της Τεχνητής Νοημοσύνης στέλνει η απόφαση της αμερικανικής Anthropic να αφήσει τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές εντελώς εκτός νυμφώνος κατά την κυκλοφορία του νέου, πανίσχυρου μοντέλου της, “Mythos”.
Το νέο AI μοντέλο έχει σημάνει παγκόσμιο συναγερμό, καθώς η ίδια η εταιρεία δηλώνει πως υπερτερεί των περισσότερων εξειδικευμένων ανθρώπων στον εντοπισμό και την εκμετάλλευση ευπαθειών λογισμικού. Πρόκειται δηλαδή για ένα απόλυτο αμυντικό εργαλείο, το οποίο όμως στα λάθος χέρια θα μπορούσε να προκαλέσει κυβερνοεπιθέσεις τεράστιας κλίμακας.
Το «κλειστό κλαμπ» των ΗΠΑ και η βρετανική εξαίρεση
Προκειμένου να αποφύγει τα χειρότερα, η Anthropic επέλεξε να μοιράσει το “Mythos” με το σταγονόμετρο. Επέλεξε μόλις 12 τεχνολογικούς εταίρους –όλοι με έδρα τις ΗΠΑ– συμπεριλαμβανομένων των Apple, Microsoft και Amazon, για να τους επιτρέψει να θωρακίσουν τα συστήματά της. Ακόμα 40 ανώνυμοι οργανισμοί απέκτησαν πρόσβαση, ενώ η εταιρεία βρίσκεται σε συνεχείς συζητήσεις με την αμερικανική κυβέρνηση.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η εικόνα για την ηπειρωτική Ευρώπη είναι αποκαρδιωτική. Σε έρευνα του Politico μεταξύ οκτώ εθνικών ευρωπαϊκών υπηρεσιών κυβερνοασφάλειας, μόνο η γερμανική BSI επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με την Anthropic, χωρίς ωστόσο να έχει καταφέρει να δοκιμάσει το μοντέλο. Αντίθετα, η Μεγάλη Βρετανία κινήθηκε ταχύτερα, με το Ινστιτούτο Ασφάλειας AI της χώρας να έχει ήδη δοκιμάσει το “Mythos” και να προχωρά σε ενέργειες με βάση τα ευρήματά του.
Το τυφλό σημείο του AI Act
Το γεγονός ότι η Ευρώπη βρίσκεται στο έλεος των αμερικανικών διαθέσεων πλήττει το αφήγημα της ΕΕ ως «υπερ-ρυθμιστή» της τεχνολογίας. Όπως εξηγεί η Laura Caroli, ανεξάρτητη ερευνήτρια και βασική σύμβουλος στη σύνταξη του ευρωπαϊκού AI Act, η ΕΕ παραγκωνίστηκε επειδή το “Mythos” δεν κυκλοφόρησε ανοιχτά στην αγορά. Αν είχε κυκλοφορήσει εμπορικά, η Anthropic θα δεσμευόταν νομικά από τους αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανόνες.
«Αυτό το γεγονός σε βάζει σε σκέψεις. Τι θα γινόταν αν δεν ήταν η αμερικανική Anthropic, αλλά η κινεζική DeepSeek;», διερωτάται με νόημα η Caroli, αναδεικνύοντας τις προεκτάσεις για την εθνική και ευρωπαϊκή κυριαρχία.
Ιδιωτικές εταιρείες σε ρόλο παγκόσμιου ρυθμιστή
Το περιστατικό υπενθυμίζει την απουσία ενός παγκόσμιου συστήματος ελέγχου. Ο Yoshua Bengio, ένας από τους τρεις «νονούς» της Τεχνητής Νοημοσύνης, χαρακτήρισε «βαθιά ανησυχητικό» το γεγονός ότι οι ίδιες οι ιδιωτικές εταιρείες τεχνολογίας, και όχι οι ρυθμιστικές αρχές, αποφασίζουν πώς θα διαχειριστούν τέτοια τεράστια ρίσκα.
Η Γερμανίδα επικεφαλής κυβερνοασφάλειας της BSI, Claudia Plattner, έθεσε το κρίσιμο ερώτημα: Θα βγουν ποτέ τέτοια εργαλεία «εξαιρετικής ισχύος» στην ανοιχτή αγορά; Αν ναι, η Ευρώπη καλείται να βρει άμεσα σχέδιο για το πώς θα αποκτήσει πρόσβαση στις AI ικανότητες αιχμής, πριν βρεθεί οριστικά εκτός της τεχνολογικής κούρσας.
Τα ζητήματα ασφάλειας της τεχνητής νοημοσύνης έχουν επίσης τεθεί σε δεύτερη μοίρα, καθώς οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο έχουν στραφεί στην επικέντρωση της νίκης στην παγκόσμια κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης. Το αποτέλεσμα είναι ότι δεν υπάρχει παγκόσμιος μηχανισμός για τον έλεγχο και την αστυνόμευση του τι κάνουν η Anthropic και οι συνομήλικοί της με την επικίνδυνη τεχνολογία.
«Το γεγονός ότι μοντέλα με εκτεταμένο αντίκτυπο διέπονται από μια ιδιωτική εταιρεία είναι ανησυχητικό», δήλωσε η Marietje Schaake, πρώην βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πρώην σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία συνέταξε έναν κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για τους προγραμματιστές των πιο προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να τους βοηθήσει να συμμορφωθούν με τους κανόνες τεχνητής νοημοσύνης της ΕΕ.
«Τώρα είναι μια καλή στιγμή» για να συμφωνήσει ο κόσμος σχετικά με τον τρόπο αποκάλυψης «ευαίσθητων εταιρικών πληροφοριών και εποπτείας», δήλωσε ο Σάακε.
Από την πλευρά της η Λόρα Καρόλι, ανεξάρτητη ερευνήτρια Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία ήταν βασικός σύμβουλος στη σύνταξη του Νόμου για την Τεχνητή Νοημοσύνη του 2023 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δήλωσε ότι η ΕΕ «παραμερίστηκε… επειδή το μοντέλο δεν κυκλοφορεί στην αγορά». Εάν ίσχυε κάτι τέτοιο, η Anthropic θα είχε δεσμευτικούς κανόνες και δεσμεύσεις βάσει του δικαίου της ΕΕ.
Ωστόσο, είπε η Caroli, η ΕΕ θα μπορούσε να διατηρήσει κάποια μορφή εποπτείας μέσω του δικτύου ινστιτούτων ασφάλειας της Τεχνητής Νοημοσύνης, στο οποίο συμμετέχει το Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης της Επιτροπής.
Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ψηφιακή τεχνολογία, Τόμας Ρενιέ, δήλωσε ότι η εκτελεστική εξουσία «αξιολογεί επί του παρόντος πιθανές επιπτώσεις» όσον αφορά τη νομοθεσία της ΕΕ και παρακολουθεί τις «επιπτώσεις στην ασφάλεια» της τεχνολογίας γενικότερα.
