Κάτι βαθιά παράδοξο και δυνητικά εκρηκτικό συμβαίνει στον παγκόσμιο τεχνολογικό κλάδο. Εταιρείες-κολοσσοί καταγράφουν ιστορικά υψηλά κέρδη και έσοδα, την ίδια ώρα που δείχνουν την πόρτα της εξόδου σε δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους, επικαλούμενες την έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης ως επίσημη αιτιολογία.
Σύμφωνα με τα σοκαριστικά στοιχεία της πλατφόρμας TrueUp, που παρακολουθεί την αγορά εργασίας, μέσα στο 2026 έχουν ήδη καταγραφεί 363 κύματα απολύσεων, τα οποία επηρέασαν σχεδόν 150.000 εργαζομένους. Ο ρυθμός είναι καταιγιστικός: περίπου 974 απολύσεις την ημέρα, σημειώνοντας αύξηση 44% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Η τάση αυτή επιταχύνεται δραματικά. Τον περασμένο μήνα, οι περικοπές άγγιξαν τις 40.000 —το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο ετών— με την Τεχνητή Νοημοσύνη να καταγράφεται ως η συχνότερη δικαιολογία για τρίτο συνεχόμενο μήνα, βάσει των στοιχείων της Challenger, Gray & Christmas.
Η «τέλεια δικαιολογία» για την κακοδιαχείριση
Ωστόσο, πίσω από το αφήγημα της «ψηφιακής αντικατάστασης», αναλυτές και επενδυτές βλέπουν μια άλλη, πιο κυνική πραγματικότητα: το AI λειτουργεί συχνά ως ένα βολικό επικοινωνιακό πρόσχημα για να καλυφθούν λάθη της διοίκησης.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της εταιρείας πληρωμών Block. Αφού δέχθηκε σφοδρή κριτική για την απόλυση σχεδόν του μισού προσωπικού της, ο ιδρυτής της, Τζακ Ντόρσεϊ, υποστήριξε ότι τα εργαλεία AI «επιτρέπουν έναν νέο τρόπο λειτουργίας». Πιεζόμενος όμως από χρήστες στο X, παραδέχθηκε τελικά αυτό που όλοι υποψιάζονταν: η εταιρεία είχε απλώς προχωρήσει σε υπερβολικές και αλόγιστες προσλήψεις κατά την περίοδο της πανδημίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο κορυφαίος venture capitalist, Μαρκ Αντρέεσεν, ο οποίος χαρακτήρισε το AI ως το «ασημένιο bullet-πρόσχημα» (silver bullet excuse) για απολύσεις που στην πραγματικότητα αφορούν κακοδιαχείριση και υπερστελέχωση.
«Ουσιαστικά, κάθε μεγάλη εταιρεία είναι υπερστελεχωμένη. Τουλάχιστον κατά 25%, αν όχι 50% ή 75%. Τώρα, όλες έχουν την τέλεια δικαιολογία: Φταίει το AI», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αντρέεσεν.
Δύο παράλληλοι κόσμοι: Η λαιμητόμος των Μίλερ και τα δισεκατομμύρια των Insiders
Αυτό που μετατρέπει την κατάσταση σε «πυριτιδαποθήκη» είναι η προκλητική χρονική συγκυρία. Την ώρα που χιλιάδες εργαζόμενοι χάνουν τη δουλειά τους, μια μικρή, κλειστή ομάδα «εκλεκτών» της Τεχνητής Νοημοσύνης συγκεντρώνει πλούτο πρωτοφανών διαστάσεων.
| Γεγονός / Εταιρεία | Οικονομικό Αντίκτυπο |
| Cerebras Systems | IPO με άλμα +68%, αποτίμηση στα 67 δισ. δολάρια |
| SpaceX IPO | Αποτίμηση 2,1 τρισ. δολάρια, δημιουργία 4.400 νέων εκατομμυριούχων |
| OpenAI & Anthropic | Πλησιάζουν σε ιδιωτικές αποτιμήσεις το 1 τρισ. δολάρια |
| Μαρκ Ζούκερμπεργκ | Αγορά έπαυλης 170 εκατ. δολαρίων στο Μαϊάμι |
Η περίπτωση της Meta είναι ενδεικτική των δύο αυτών παράλληλων κόσμων. Στις αρχές Μαρτίου, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ έσπασε το ιστορικό ρεκόρ ακριβότερης αγοράς κατοικίας στο Μαϊάμι, δαπανώντας 170 εκατ. δολάρια. Μόλις δύο μήνες μετά, η Meta ανακοίνωσε την απόλυση 8.000 ανθρώπων (το 10% του προσωπικού της).
Μια απειλή μεγαλύτερη από το 2008
Η κοινωνική αντίθεση γίνεται ακόμη πιο επώδυνη αν αναλογιστεί κανείς το οικονομικό περιβάλλον στο οποίο επιστρέφουν οι απολυμένοι. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις των New York Times/Siena, το 76% των πολιτών ονομάζει πλέον το κόστος ζωής ως τη μεγαλύτερη οικονομική του ανησυχία, με το 65% να δηλώνει ότι ο τρόπος ζωής της μεσαίας τάξης είναι πλέον εντελώς άπιαστος, ελέω των αυξημένων επιτοκίων, των ενοικίων και των ασφαλίστρων υγείας.
Το ιστορικό προηγούμενο υπάρχει και τρομάζει. Το 2008, η οργή για τα μπόνους της Wall Street την ώρα που οι πολίτες έχαναν τα σπίτια τους γέννησε το κίνημα Occupy Wall Street. Όμως τότε, η οικονομία είχε καταρρεύσει. Σήμερα, δεν υπάρχει κραχ. Οι εταιρείες είναι πιο κερδοφόρες από ποτέ.
Αν το 2008 το αφήγημα ήταν «σώζουμε με δικά σας λεφτά αυτούς που κατέστρεψαν την οικονομία», το 2026 το αφήγημα κινδυνεύει να γίνει: «Γινόμαστε πλουσιότεροι από ποτέ, χρησιμοποιώντας την ίδια την τεχνολογία που αναπτύξατε εσείς για να σας αντικαταστήσουμε». Πρόκειται για μια επικοινωνιακή και κοινωνική βόμβα, την οποία οι διοικήσεις των Big Tech ίσως θα έπρεπε να ξανασκεφτούν πριν πυροδοτήσουν.
