Ο Theo Baker ετοιμάζεται να αποφοιτήσει από το Πανεπιστήμιο του Stanford αυτή την άνοιξη έχοντας στις αποσκευές του κάτι που ελάχιστοι συμφοιτητές του διαθέτουν: ένα βραβείο δημοσιογραφίας George Polk για τα ερευνητικά του ρεπορτάζ ως φοιτητής, ένα συμβόλαιο για βιβλίο και μια εκ των έσω ματιά σε ένα από τα πιο εξιδανικευμένα ιδρύματα του κόσμου, όπως αναφέρει το TechCrunch.
Το επερχόμενο βιβλίο του, με τίτλο «How to Rule the World: An Education in Power at Stanford University» (απόσπασμα του οποίου δημοσιεύτηκε στο The Atlantic), ρίχνει φως στο πώς ακριβώς λειτουργεί το οικοσύστημα παραγωγής νεοφυών επιχειρήσεων μέσα στο διάσημο πανεπιστήμιο, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για το αν τελικά τέτοιου είδους αποκαλύψεις λειτουργούν αποτρεπτικά ή ως… διαφημιστικά σποτ για τους φιλόδοξους νέους.
Μια «Θερμοκοιτίδα με Κοιτώνες»
Το βιβλίο περιγράφει με λεπτομέρεια ένα «Stanford μέσα στο Stanford». Πρόκειται για έναν κόσμο αυστηρά για «προσκεκλημένους», στον οποίο μπαίνεις (ή όχι) από το πρώτο κιόλας έτος. Σε αυτόν τον μικρόκοσμο:
Venture Capitalists κάνουν τραπέζια σε 18χρονους φοιτητές.
Χρηματοδοτήσεις εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων δίνονται σε στάδιο “pre-idea” (πριν καν υπάρξει κάποια πρωτότυπη ιδέα).
Τα όρια μεταξύ καθοδήγησης (mentorship) και εκμετάλλευσης είναι δυσδιάκριτα.
Όπως αναφέρει στο βιβλίο ο Steve Blank, καθηγητής του θρυλικού μαθήματος του πανεπιστημίου, «το Stanford είναι μια θερμοκοιτίδα (incubator) με κοιτώνες» – και αυτό δεν το λέει ως κομπλιμέντο. Το κυνηγητό των νέων founders από τα VCs έχει γίνει πλέον μονόδρομος. Επιπλέον, οι φοιτητές δεν νιώθουν απλώς την πίεση της Silicon Valley, αλλά φτάνουν στο campus θεωρώντας δεδομένο ότι θα λανσάρουν μια startup, θα σηκώσουν κεφάλαια και θα πλουτίσουν. Το ίδιο το πανεπιστήμιο μοιάζει να δίνει την “ευλογία” του σε όσους εγκαταλείπουν τις σπουδές τους (dropouts) για να στήσουν την εταιρεία τους, αντιμετωπίζοντάς το ως αναμενόμενη εξέλιξη.
Το Προσωπικό Κόστος και το “99%”
Το βιβλίο του Baker θίγει το βαρύ τίμημα αυτής της κουλτούρας. Η απάτη (fraud) περιγράφεται ως διάχυτη και σε μεγάλο βαθμό χωρίς συνέπειες. Όμως το μεγαλύτερο κόστος είναι το προσωπικό.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός φοιτητή που εγκατέλειψε το Stanford πριν τα 20 του για να κάνει startup. Σήμερα, στα μέσα της δεκαετίας των 20, η εταιρεία του έχει σηκώσει ασύλληπτα ποσά. Ο ίδιος γνωρίζει τα πάντα για cap tables και product-market fit, αποτελώντας το απόλυτο success story της Silicon Valley. Όμως, δεν βλέπει την οικογένειά του, δεν βγαίνει ραντεβού και η εταιρεία του δεν φαίνεται να του επιτρέπει καμία ισορροπία.
Οι νέοι αυτοί θυσιάζουν τα απλά ορόσημα της πρώιμης ενηλικίωσης για ένα όραμα δισεκατομμυρίων το οποίο, στατιστικά, μάλλον δεν θα υλοποιηθεί ποτέ. Όπως επισημαίνει ο Steve Blank: «Το 100% των επιχειρηματιών πιστεύουν ότι είναι οραματιστές. Τα δεδομένα λένε ότι το 99% δεν είναι.» Τι γίνεται όμως με αυτό το 99% όταν φτάσει στα 30 ή στα 40; Αυτά είναι ερωτήματα που ούτε η Silicon Valley ούτε το Stanford είναι έτοιμα να απαντήσουν.
Το «Anti-Signal»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η τοποθέτηση του Sam Altman (CEO της OpenAI και πρώην επικεφαλής του Y Combinator) στο βιβλίο. Ο Altman θεωρεί ότι η συμμετοχή των φοιτητών στα δείπνα των VCs αποτελεί πλέον ένα «anti-signal» για όσους ξέρουν πώς μοιάζει το πραγματικό ταλέντο. Οι φοιτητές που αναλώνονται στο να «παίζουν» τον ρόλο του founder μπροστά σε επενδυτές συνήθως δεν είναι οι πραγματικοί δημιουργοί (builders). Το σύστημα, το οποίο υποτίθεται ότι σχεδιάστηκε για να βρίσκει ιδιοφυΐες, έχει γίνει πλέον εξαιρετικά καλό στο να βρίσκει ανθρώπους που φαίνονται ως ιδιοφυΐες.
Μια Ειρωνική Κατάληξη;
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν ένα τέτοιο βιβλίο μπορεί να αλλάξει κάτι. Το μυαλό πάει αναπόφευκτα στην ταινία «The Social Network», η οποία, αν και γράφτηκε από τον Aaron Sorkin ως κατηγορητήριο για την κοινωνιοπάθεια που επιβραβεύει η Silicon Valley, κατέληξε να κάνει μια ολόκληρη γενιά να θέλει να γίνει Mark Zuckerberg. Η προειδοποίηση έγινε βίντεο στρατολόγησης.
Το βιβλίο του Baker έχει ήδη πάρει το πράσινο φως για να γίνει ταινία. Η απόλυτη ειρωνεία είναι ότι αυτό το εξαιρετικά κριτικό έργο για τη σχέση του Stanford με την εξουσία και το χρήμα, μάλλον θα αποθεωθεί από τους ίδιους τους ανθρώπους που επικρίνει. Και στο τέλος, θα χρησιμοποιηθεί ως μία ακόμη απόδειξη ότι το Stanford δεν παράγει μόνο founders αλλά και σημαντικούς συγγραφείς και δημοσιογράφους.
