Η KosBio είναι ελληνική εταιρεία βιοτεχνολογίας με έδρα τη Θεσσαλονίκη, αφιερωμένη στην ανάπτυξη θεραπειών για σπάνιες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, με πρώτη προτεραιότητα την Αταξία του Friedreich (FRDA). Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2023 με αφετηρία βαθιά προσωπική, καθώς μέλη της ιδρυτικής ομάδας έχουν στις οικογένειές τους παιδιά με τη νόσο.
Έχοντας ήδη σημειώσει εντυπωσιακά ορόσημα, όπως η ολοκλήρωση του πρώτου γύρου χρηματοδότησης, η ανάπτυξη cGMP-ready εργαστηρίων και η βράβευσή της ως Biotech Startup of the Year στα Startupper Awards 2025, προετοιμάζεται πλέον για κλινική δοκιμή Φάσης 1/2 και τον χαρακτηρισμό ορφανού φαρμάκου από τον EMA. Ενόψει των “Panathēnea”, ο καθηγητής Κωνσταντίνος Χατζηστέργος, CEO της εταιρείας, μαζι με τον Νίκο Ιωάννου, COO, είχαν μιλήσει στο Startupper MAG για τον αγώνα τους ενάντια στον χρόνο, τη δύναμη των δεδομένων και τις προκλήσεις του ελληνικού οικοσυστήματος.
S.M.: Η KosBio έχει αναλάβει μια τεράστια επιστημονική πρόκληση, στοχεύοντας σε καινοτόμες θεραπείες για σπάνιες παθήσεις, με αιχμή του δόρατος την Αταξία του Friedreich. Ποια είναι η βασική τεχνολογική ή βιολογική προσέγγιση της ομάδας σας που σας διαφοροποιεί στην παγκόσμια «κούρσα» για τη συγκεκριμένη νόσο;
Κ. Χατζηστέργος: Η Αταξία του Friedreich (ή αλλιώς FRDA) χτυπάει εκεί που ο οργανισμός μας δουλεύει πιο σκληρά, δηλαδή στο νευρικό σύστημα και την καρδιά. Λείπει μια πρωτεΐνη που λέγεται φραταξίνη, και χωρίς αυτή η παροχή ενέργειας σε αυτά τα όργανα γίνεται προβληματική. Οι ασθενείς ξεκινούν συνήθως στην παιδική ή εφηβική ηλικία με προβλήματα ισορροπίας, και η νόσος είναι προοδευτική.
Ό,τι θεραπείες έχουμε σήμερα απλώς επιβραδύνουν τη νόσο. Εμείς πάμε αλλιώς. Το KB-001 είναι ένα μόριο ήδη εγκεκριμένο για άλλη χρήση, που ανακαλύψαμε ότι ξυπνάει έναν αναπτυξιακό μηχανισμό ο οποίος ανεβάζει ξανά τη φραταξίνη. Δηλαδή πάει στη ρίζα του προβλήματος.
Δεν θα το είχαμε βρει χωρίς την τεχνολογία Idolyon. Είναι η πλατφόρμα οργανοειδών μας (μικρά, ζωντανά μοντέλα νευρώνων και καρδιάς που χτυπάει) που φτιάχνουμε από βλαστικά κύτταρα των ίδιων των ασθενών. Σε αυτά δοκιμάζουμε. Και σε αυτά είδαμε ότι το KB-001 ξεπερνά την υπάρχουσα εγκεκριμένη θεραπεία.
S.M.: Η ανάπτυξη «ορφανών φαρμάκων» για σπάνιες ασθένειες είναι ένας δρόμος γεμάτος ρυθμιστικά εμπόδια και απαιτεί τεράστια κεφάλαια. Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε στο κομμάτι των κλινικών δοκιμών και της χρηματοδότησης;
Κ. Χατζηστέργος: Δύο πράγματα. Ότι οι ασθενείς είναι ελάχιστοι, και ότι το χρήμα στη βιοτεχνολογία είναι δυσεύρετο. Στον κόσμο μιλάμε για περίπου 25.000 ανθρώπους με FRDA. Πολύ λίγοι. Αυτό σημαίνει ότι μια κλινική δοκιμή πρέπει να σχεδιαστεί χειρουργικά: σωστή επιλογή ασθενών, ευαίσθητοι δείκτες, τεκμηρίωση βελτίωσης σε νόσο που εξελίσσεται αργά.
Στο χρηματοδοτικό τώρα. Η βιοτεχνολογία δεν είναι εφαρμογή κινητού. Χρειάζεσαι κεφάλαιο που αντέχει πέντε ή δέκα χρόνια, και αυτό στην Ελλάδα είναι ακόμα σπάνιο.
Πώς προσπαθούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο; Δουλεύοντας με μόρια ήδη εγκεκριμένα, οπότε η ασφάλειά τους είναι γνωστή, και αξιοποιώντας την τεχνολογία Idolyon για προκλινικές μελέτες που μας έχει ρίξει το κόστος σημαντικά σε σχέση με συμβατικές μεθόδους. Προσπαθούμε επίσης να αξιοποιούμε τα ευρωπαϊκά εργαλεία ορφανών φαρμάκων, που δίνουν ρυθμιστική επιτάχυνση και προστασία στην αγορά.
S.M.: Στο σύγχρονο biotech, η βιολογία συναντά την τεχνολογία. Πώς αξιοποιείτε σύγχρονα εργαλεία, όπως η υπολογιστική βιολογία ή η τεχνητή νοημοσύνη, για να επιταχύνετε το R&D και να μειώσετε το ρίσκο στις προκλινικές σας μελέτες;
Κ. Χατζηστέργος: Στη βιοτεχνολογία η ΑΙ είναι τόσο καλή όσο τα δεδομένα της. Και στις σπάνιες νόσους τα δεδομένα είναι, εξ ορισμού, λίγα. Γι’ αυτό άλλωστε δεν τις έχει λύσει κανείς με ΑΙ ακόμα.
Εδώ ακριβώς δίνει αξία η τεχνολογία Idolyon: παράγει αξιόπιστα, ποσοτικά δεδομένα από ανθρώπινους ιστούς ασθενών. Δηλαδή ακριβώς το είδος καυσίμου που χρειάζεται μια μηχανή για να μάθει κάτι χρήσιμο.
Σήμερα δουλεύουμε με υπολογιστική βιολογία και «ωμικές» αναλύσεις (γονιδιωματικές, μεταγραφωμικές, μεταβολωμικές) για να καταλάβουμε πώς συνδέονται τα μονοπάτια της νόσου. Το επόμενο βήμα είναι να βάλουμε μηχανική μάθηση πάνω στα δεδομένα του Idolyon, ώστε να μπορούμε να προβλέπουμε ποιος ασθενής θα ανταποκριθεί σε ποιο φάρμακο. Σε αυτή τη λογική η πλατφόρμα μετεξελίσσεται σε διαγνωστικό εργαλείο.
S.M.: Ηγείστε μιας ομάδας που παλεύει καθημερινά στο εργαστήριο για να αλλάξει κυριολεκτικά το προσδόκιμο και την ποιότητα ζωής ασθενών με ανίατες παθήσεις. Πώς διατηρείτε υψηλό το ηθικό και την προσήλωση της ομάδας, όταν γνωρίζετε ότι τα milestones στη βιοτεχνολογία απαιτούν χρόνια για να επιτευχθούν;
Κ. Χατζηστέργος: Ειλικρινά, δεν είναι κάτι που κάνεις ενεργά. Όταν στην ιδρυτική μας ομάδα υπάρχουν άνθρωποι με παιδιά που πάσχουν από τη νόσο, το «ηθικό» δεν είναι κάτι που πρέπει να συντηρήσεις. Δεν χρειάζεται να σου το θυμίζει κάποιος.
Από την πρώτη μέρα ακούμε ατελείωτους λόγους γιατί θα αποτύχουμε. Κάποιοι είναι και βάσιμοι. Όμως το να βρεις γιατί κάτι δεν θα πετύχει είναι το εύκολο, όλοι μπορούν. Το δύσκολο είναι να βρεις πώς μπορεί, και να επιμείνεις. Σε αυτό δεν θα το βάλουμε κάτω.
Το άλλο δύσκολο στη βιοτεχνολογία είναι ότι περνούν μήνες χωρίς να βλέπεις αν αυτό που κάνεις πιάνει. Εκεί μας βοηθάει η τεχνολογία Idolyon που σου δίνει αποτέλεσμα σε εβδομάδες, όχι σε χρόνια. Βλέπεις φαινότυπο, μετράς, παίρνεις δεδομένα. Δεν δουλεύεις στα τυφλά περιμένοντας πέντε χρόνια μια κλινική δοκιμή να σου πει αν είχες δίκιο.
Και κάτι ακόμα, λιγότερο τεχνικό: όταν μιλάς με τα παιδιά της κοινότητας FRDA, καταλαβαίνεις πολύ γρήγορα ότι η δική σου κούραση δεν είναι το θέμα. Αυτό βάζει τα πράγματα στη θέση τους.
S.M.: Το όνομα “Kosbio” παραπέμπει άμεσα στις ρίζες της ιατρικής, κάτι που ταιριάζει απόλυτα με το πνεύμα των “Panathēnea”, όπου η ιστορική μας κληρονομιά συναντά το μέλλον. Πόσο εφικτό είναι τελικά να παράγεται world-class, deep-tech βιοτεχνολογία μέσα από το ελληνικό οικοσύστημα σήμερα;
Κ. Χατζηστέργος: Είναι εφικτό. Στη Θεσσαλονίκη ήμασταν τυχεροί που μεγαλώσαμε μέσα στη Biohellenika SA, τη μεγαλύτερη ιδιωτική τράπεζα βλαστικών κυττάρων στην Ελλάδα. Μας έδωσαν στέγη και υποδομές που πριν λίγα χρόνια θα φάνταζαν αδιανόητες για ελληνική νεοφυή βιοτεχνολογία.
Η Ελλάδα έχει πράγματα που τα θεωρούμε δεδομένα και δεν θα έπρεπε. Τμήματα όπως αυτό της Βιολογίας στο ΑΠΘ βγάζουν εδώ και δεκαετίες κορυφαίους επιστήμονες, που σήμερα στελεχώνουν μεγάλα εργαστήρια του εξωτερικού, αλλά και ομάδες σαν τη δική μας.
Αυτό, δυστυχώς, δεν συντηρείται από κρατική πολιτική, αλλά από την προσωπική φιλοτιμία των ερευνητών. Δεν είναι λίγο, αλλά δεν είναι και βιώσιμο για πάντα. Αυτό που λείπει από το ελληνικό οικοσύστημα δεν είναι ούτε η επιστήμη ούτε ο άνθρωπος. Λείπει η πολιτική βούληση και το κεφάλαιο που ξέρει να επενδύει σε επιστημονική καινοτομία.
S.M.: Με αφορμή το momentum που δημιουργούν τα “Panathēnea” γύρω από την εγχώρια καινοτομία, ποια είναι η πιο κρίσιμη στρατηγική αλλαγή που θα ζητούσατε από την ελληνική πολιτεία ή τα VCs, ώστε να κρατήσουμε και να ενισχύσουμε ομάδες σαν την KosBio εντός συνόρων;
Κ. Χατζηστέργος: Αν πρέπει να ξεχωρίσω ένα, θα ήταν το κράτος να επενδύσει σε VCs βιοτεχνολογίας. Όχι για να αποφασίζει αυτό τι θα χρηματοδοτηθεί, αλλά για να βάλει τα πρώτα χρήματα και να τραβήξει το ιδιωτικό κεφάλαιο πίσω του. Έτσι έχτισαν τα οικοσυστήματά τους η Ισπανία, το Ισραήλ, η Δανία.
Από τα ίδια τα VCs θα ζητούσα υπομονή. Στη βιοτεχνολογία οι αποδόσεις είναι πολύ υψηλές, αλλά θέλουν χρόνο για να φανούν. Όποιος μπαίνει, πρέπει να το ξέρει.
Και κάτι ακόμα, ίσως το πιο βασικό απ’ όλα: η καινοτομία δεν ξεκινά από τις εταιρείες, ξεκινά από τη βασική έρευνα στα πανεπιστήμια. Σχεδόν όλοι οι ευρωπαϊκοί εταίροι μας έχουν εθνικό φορέα που τη χρηματοδοτεί, εδώ και δεκαετίες. Εμείς όχι. Χωρίς βασική έρευνα, δεν υπάρχει η πρώτη ύλη πάνω στην οποία θα δουλέψει κανείς.
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #73
