Στον ταχέως εξελισσόμενο χώρο της γενετικής και της τεχνητής νοημοσύνης, μια νέα startup με το όνομα Herasight έκανε την εμφάνισή της, προκαλώντας ταυτόχρονα ενθουσιασμό στον χώρο της εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF) αλλά και έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα. Η εταιρεία υπόσχεται να φέρει την επανάσταση στον προεμφυτευτικό γενετικό έλεγχο, χρησιμοποιώντας AI για την ανάλυση και πρόβλεψη σύνθετων πολυγονιδιακών παθήσεων, αλλά και αμφιλεγόμενων χαρακτηριστικών, απευθείας από τα έμβρυα.
Η τεχνολογία και η υπόσχεση
Η κεντρική ιδέα της Herasight είναι να προσφέρει στους υποψήφιους γονείς, που ακολουθούν τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF), μια λεπτομερή εικόνα για τη γενετική προδιάθεση των εμβρύων τους. Η πλατφόρμα της εταιρείας χρησιμοποιεί πολυγονιδιακούς δείκτες κινδύνου (polygenic risk scores – PRS), οι οποίοι αναλύουν χιλιάδες γενετικές παραλλαγές ταυτόχρονα για να υπολογίσουν την πιθανότητα εμφάνισης μιας σειράς παθήσεων.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία επιλογής;
Η διαδικασία, που λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της εξωσωματικής γονιμοποίησης, επιτρέπει θεωρητικά στους γονείς να επιλέξουν το έμβρυο με το βέλτιστο γενετικό προφίλ υγείας, ακολουθώντας συγκεκριμένα βήματα:
Δημιουργία & Βιοψία Εμβρύων: Αρχικά, δημιουργούνται πολλαπλά έμβρυα στο εργαστήριο. Όταν φτάσουν στο κατάλληλο στάδιο, οι εμβρυολόγοι πραγματοποιούν βιοψία, λαμβάνοντας ένα μικρό δείγμα κυττάρων από το καθένα.
Γενετική Ανάλυση με AI: Το DNA από κάθε δείγμα αναλύεται από την πλατφόρμα της Herasight. Αντί να εστιάζει σε ένα μόνο γονίδιο, η τεχνητή νοημοσύνη σαρώνει χιλιάδες γενετικές παραλλαγές για να υπολογίσει τον “Δείκτη Πολυγονιδιακού Κινδύνου” (PRS) για κάθε έμβρυο ξεχωριστά.
Κατάταξη & Απόφαση: Το αποτέλεσμα είναι μια κατάταξη των εμβρύων βάσει πιθανοτήτων. Για παράδειγμα, ένα έμβρυο μπορεί να έχει 15% χαμηλότερο κίνδυνο για καρδιοπάθειες, ενώ ένα άλλο 20% χαμηλότερο κίνδυνο για διαβήτη. Με βάση αυτή την ανάλυση, οι γονείς, σε συνεργασία με τον γιατρό τους, μπορούν να επιλέξουν προς εμφύτευση το έμβρυο που παρουσιάζει το χαμηλότερο συνολικό ρίσκο για τις παθήσεις που τους απασχολούν περισσότερο.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της, η Herasight μπορεί να προβλέψει τον κίνδυνο για ασθένειες όπως:
- Νόσος του Αλτσχάιμερ
- Καρκίνοι (π.χ. μαστού, προστάτη)
- Διαβήτης τύπου 1 & 2
- Σχιζοφρένεια και κατάθλιψη
Η αντίδραση και ο ηθικός προβληματισμός
Ενώ η πρόληψη σοβαρών ασθενειών είναι ένας στόχος με τεράστια αξία, η προσέγγιση της Herasight έχει πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις. Η διαμάχη κλιμακώθηκε όταν δημοσιεύματα (όπως του Benzinga και του Futurism) αποκάλυψαν ότι η πλατφόρμα της εταιρείας προσφέρει επίσης τη δυνατότητα πρόβλεψης χαρακτηριστικών όπως ο δείκτης νοημοσύνης (IQ).
Αυτό το στοιχείο έχει οδηγήσει σε κατηγορίες περί “ευγονικής 2.0”, με πολλούς επιστήμονες να τονίζουν ότι:
- Δεν υπάρχει επιστημονική ομοφωνία ότι σύνθετα χαρακτηριστικά όπως η νοημοσύνη μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια μόνο από το DNA.
- Η επιλογή εμβρύων βάσει τέτοιων χαρακτηριστικών εγείρει τεράστια ηθικά και κοινωνικά ζητήματα, που θυμίζουν σκοτεινές περιόδους της ιστορίας.
Από την πλευρά της, η Herasight δηλώνει ότι αποστολή της είναι να κάνει τις γενετικές γνώσεις προσβάσιμες σε όλους, με αυστηρή επιστημονική επικύρωση. Τονίζει, επίσης, ότι η γενετική συμβουλευτική αποτελεί κεντρικό πυλώνα της προσέγγισής της, ώστε οι γονείς να λαμβάνουν τεκμηριωμένες και όχι επιπόλαιες αποφάσεις.
