Με την Τεχνητή Νοημοσύνη να εξελίσσεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στο επόμενο καθοριστικό βήμα για τη ρύθμισή της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη δημοσίευση του τελικού “Κώδικα Πρακτικής” (Code of Practice), ο οποίος εισάγει μια σειρά από βέλτιστες πρακτικές για τη σαφή σήμανση του περιεχομένου που παράγεται ή τροποποιείται από συστήματα AI.
Ο Κώδικας, αν και σε αυτή τη φάση εθελοντικός, θεσπίζει συγκεκριμένα μέτρα που θα βοηθήσουν τους παρόχους (providers) και τους διαχειριστές (deployers) παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης να συμμορφωθούν με τις αυστηρές απαιτήσεις διαφάνειας του AI Act, οι οποίες τίθενται σε ισχύ από τις 2 Αυγούστου, με ορίζοντα πλήρους εφαρμογής τον Ιούνιο του 2026.
Διαφάνεια απέναντι στα deepfakes και την παραπληροφόρηση
Η κεντρική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι η προστασία της εμπιστοσύνης των πολιτών. Οι κανόνες απαιτούν ξεκάθαρη σήμανση σε ευαίσθητο περιεχόμενο, όπως:
- Deepfakes: Βίντεο ή εικόνες που έχουν δημιουργηθεί με AI και παραποιούν την πραγματικότητα.
- Κείμενα AI: Άρθρα ή δημοσιεύσεις που αφορούν θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος και έχουν παραχθεί ή αλλοιωθεί από αλγόριθμους.
- Chatbots: Οι χρήστες θα πρέπει πλέον να ενημερώνονται ρητά όταν αλληλεπιδρούν με ένα διαδραστικό σύστημα AI και όχι με άνθρωπο.
Όπως επισημαίνει η Κομισιόν, στόχος είναι να μειωθεί δραστικά ο κίνδυνος εξαπάτησης, χειραγώγησης και παραπληροφόρησης, επιτρέποντας στο κοινό να αναγνωρίζει άμεσα την προέλευση του περιεχομένου που καταναλώνει.
Τι προβλέπει ο νέος Κώδικας Πρακτικής
Ο Κώδικας συντάχθηκε από έξι ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και διαμορφώθηκε μετά από διαβούλευση με περισσότερους από 180 φορείς (εκπροσώπους της βιομηχανίας, ΜμΕ, ακαδημαϊκούς και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών). Διακρίνεται σε δύο βασικούς πυλώνες:
- Υποχρεώσεις για τους Παρόχους (Providers): Οι εταιρείες που αναπτύσσουν συστήματα παραγωγικής AI οφείλουν να διασφαλίζουν ότι ο ήχος, οι εικόνες, τα βίντεο και τα κείμενα που παράγονται, φέρουν σήμανση αναγνωρίσιμη από μηχανήματα (machine-readable). Πρέπει να είναι τεχνικά ανιχνεύσιμα ως προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης από όλους τους χρήστες.
- Υποχρεώσεις για τους Διανομείς/Χρήστες (Deployers): Όσοι χρησιμοποιούν αυτά τα συστήματα έχουν την υποχρέωση να τοποθετούν ευδιάκριτες ετικέτες (labels) σε deepfakes και κείμενα AI που αφορούν το δημόσιο συμφέρον, ειδικά όταν δεν έχει προηγηθεί ανθρώπινος ή συντακτικός έλεγχος.
Η Ευρώπη δείχνει τον δρόμο
Το νέο πλαίσιο συμπληρώνει τους γενικούς κανόνες του AI Act για τα μοντέλα γενικής χρήσης και τα συστήματα υψηλού κινδύνου. Αν και υπάρχει ο φόβος ότι η αυστηρή ρύθμιση μπορεί να καθυστερήσει την Ευρώπη στην κούρσα της τεχνολογίας απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα, η Κομισιόν επιμένει στο μοντέλο της υπεύθυνης ανάπτυξης.
«Οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν εάν αυτό που βλέπουν, ακούν ή διαβάζουν έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί από τεχνητή νοημοσύνη, ειδικά όταν τέτοιο περιεχόμενο μπορεί να επηρεάσει και να διαμορφώσει τον δημόσιο διάλογο. Η διαφάνεια είναι ο τρόπος με τον οποίο προστατεύουμε την εμπιστοσύνη», δήλωσε χαρακτηριστικά η Henna Virkkunen, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία.
Ο Κώδικας είναι πλέον ανοιχτός για υπογραφές από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Όσοι τον συνυπογράψουν θα μπορούν να αποδείξουν έμπρακτα τη συμμόρφωσή τους με τις επερχόμενες υποχρεώσεις του AI Act. Τους επόμενους μήνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να εκδώσει επιπλέον πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διευκόλυνση των εταιρειών.
