Η Ελλάδα ανέλαβε φέτος πρωταγωνιστικό ρόλο στην πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία EuroQCI, φιλοξενώντας το κορυφαίο διεθνές συνέδριο QCI Days 2025 στην Αθήνα, στο Ίδρυμα Ευγενίδου. Η διοργάνωση τελούσε υπό την υποστήριξη του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και με την καθοδήγηση της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, στο πλαίσιο του Διεθνούς Έτους Κβαντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας (IYQ) και της Παγκόσμιας Ημέρας Κβαντικής Τεχνολογίας (World Quantum Day 2025).
Μετά το QKD Days Madrid (2022) και το QCI Days Vienna (2024), η Αθήνα ανέλαβε τη σκυτάλη διοργάνωσης ενός θεσμού-ορόσημο για την ερευνητική και τεχνολογική κοινότητα των Κβαντικών Υποδομών Επικοινωνίας. Το συνέδριο συνδιοργάνωσαν το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ ΑΕ – GRNET), το Αυστριακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (AIT) και το Πολυτεχνείο Μαδρίτης (UPM).
Στο πλαίσιο του συνεδρίου, πραγματοποιήθηκε εντυπωσιακή ζωντανή επίδειξη διασυνοριακής επικοινωνίας μέσω τεχνολογιών Κβαντικής Κρυπτογράφησης (QKD), μεταξύ των εθνικών υποδομών της Ελλάδας (HellasQCI), της Ισπανίας (EuroQCI Spain) και της Αυστρίας (QCI-CAT).
Η ελληνική υλοποίηση βασίστηκε στο Μητροπολιτικό Δίκτυο Κβαντικής Κρυπτογράφησης της Αθήνας, που αποτελεί μέρος της Εθνικής Υποδομής Κβαντικών Επικοινωνιών HellasQCI. Η επίδειξη αξιοποίησε ένα δίκτυο 15 κόμβων και 131 χιλιομέτρων οπτικών ινών, το οποίο διασυνδέει τέσσερις κορυφαίους ελληνικούς φορείς: το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», και την ΕΔΥΤΕ.
Κατά την επίδειξη παρουσιάστηκε πραγματική διανομή κβαντικών κλειδιών από διαφορετικούς παρόχους, καθώς και πολυεπίπεδη εφαρμογή προηγμένων πρωτοκόλλων κρυπτογράφησης (OTNsec, MACsec, IPsec). Η επιτυχής λειτουργία αυτών των τεχνολογιών ανέδειξε τον βαθμό τεχνολογικής ωριμότητας του HellasQCI και επιβεβαίωσε τον κεντρικό ρόλο της Ελλάδας στη μετάβαση προς την εποχή των κβαντικά ασφαλών επικοινωνιών.
Κορυφαίοι χορηγοί και εκθέτες
Καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία του συνεδρίου QCI Days 2025, διαδραμάτισαν κορυφαίοι χορηγοί και εκθέτες από τον διεθνή επιχειρηματικό χώρο, συμβάλλοντας ενεργά στην προώθηση της καινοτομίας στον τομέα των κβαντικών επικοινωνιών.
Οι εταιρείες ADAPTIT, NOKIA, ID Quantique και Fortinet υπήρξαν οι βασικοί υποστηρικτές του συνεδρίου, ενώ φιλοξενήθηκε ένα εντυπωσιακό εύρος (20) εκθετών, που παρουσίασαν τις τελευταίες καινοτομίες, τεχνολογίες και υπηρεσίες στον τομέα των κβαντικών επικοινωνιών. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά την πορεία και εξέλιξη των εταιρειών, να παρακολουθήσουν ζωντανές επιδείξεις και να συμμετάσχουν σε ουσιαστικές συζητήσεις για το μέλλον των ασφαλών κβαντικών δικτύων.
Η προσέλκυση κορυφαίων εκθετών και διεθνώς αναγνωρισμένων χορηγών από τον ιδιωτικό τομέα στο QCI Days 2025 αποτελεί ισχυρή ένδειξη της αυξανόμενης εμπιστοσύνης της παγκόσμιας τεχνολογικής κοινότητας προς την Ελλάδα, αναγνωρίζοντάς την ως ανερχόμενο κόμβο στον τομέα των Κβαντικών Υποδομών Επικοινωνίας (QCIs). Η δυναμική αυτή αποτυπώνει την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε επίπεδο υποδομών, τεχνογνωσίας και διακρατικής συνεργασίας, ενισχύοντας τη θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό και διεθνή χάρτη της κβαντικής καινοτομίας. Παράλληλα, δημιουργεί σημαντικές προοπτικές για επενδύσεις, μεταφορά τεχνογνωσίας και ενίσχυση της τεχνολογικής αυτονομίας της χώρας.
Ισχυρή Συμμετοχή της Διεθνούς Κοινότητας
Περισσότεροι από 600 συμμετέχοντες, εκ των οποίων 300 με φυσική παρουσία και άλλοι 300 ημερησίως μέσω της πλατφόρμας ΔΙΑΥΛΟΣ της ΕΔΥΤΕ, συμμετείχαν ενεργά. Αντιπροσωπείες από πάνω από 30 χώρες και φορείς όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έργα όπως τα NOSTRADAMUS, PETRUS, καθώς και εκπρόσωποι τεχνολογικών επιχειρήσεων και οργανισμών κυβερνοασφάλειας, έδωσαν δυναμικό το «παρών».
Η Ελλάδα, μέσω του HellasQCI, παρουσίασε τη σημαντική πρόοδο στην υλοποίηση του Εθνικού Δικτύου Κβαντικών Επικοινωνιών, με 27 κόμβους QKD, εκ των οποίων κάποιοι είναι πειραματικοί και κάποιοι μόνιμοι και αφορούν 13 στην Δημόσια Διοίκηση και 7 στον Εκπαιδευτικό και Ερευνητικό τομέα.
«Το HellasQCI ξεπερνά τα εθνικά όρια: αποτελεί θεμέλιο για τη συλλογική ευρωπαϊκή ικανότητα στον τομέα των κβαντικών τεχνολογιών. Επενδύουμε σε δεξιότητες, γνώση και υποδομές, ώστε να διασφαλίσουμε ένα μέλλον με ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία και επικοινωνίες υψηλής ασφάλειας για όλους,» ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET), Αριστείδης Σωτηρόπουλος.
Από την πλευρά του, ο συντονιστής του έργου HellasQCI, Ηλίας Παπασταματίου, δήλωσε πως «η φετινή εκδήλωση συγκέντρωσε περισσότερους από 600 συμμετέχοντες και 70 ομιλητές από πάνω από 30 χώρες — μια σαφής απόδειξη ότι η κοινότητα του EuroQCI είναι πιο ισχυρή και πιο ενωμένη από ποτέ. Η εμπιστοσύνη, η σκληρή δουλειά και η συνεργασία αποτέλεσαν τα θεμέλια της πορείας μας. Μόνο μέσω της συνεργασίας μπορούμε να οικοδομήσουμε μια λειτουργική και ασφαλή πανευρωπαϊκή υποδομή κβαντικών τηλεπικοινωνιών – EuroQCI».
Ο τεχνικός διευθυντής του έργου HellasQCI, επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) Γιώργος Κανέλλος, είπε πως «αυτή η ζωντανή διασυνοριακή επίδειξη QKD μεταξύ Ελλάδας, Αυστρίας και Ισπανίας αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για την πρωτοβουλία EuroQCI. Για πρώτη φορά, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία ασφαλής βιντεοδιάσκεψη με κβαντικά μέσα μέσω τεσσάρων κόμβων – ένα επίτευγμα που αναδεικνύει τη συνολική ωριμότητα των κβαντικών επικοινωνιών. Με περισσότερα από 130 χλμ. οπτικών ινών, το Μητροπολιτικό Δίκτυο QKD της Αθήνας ανέδειξε την ετοιμότητα του HellasQCI να υποστηρίξει υλοποιήσεις μεγάλης κλίμακας».
Ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Μαδρίτης (UPM) και εκπρόσωπος της ισπανικής πρωτοβουλίας EuroQCI Spain, Vicente Martin, προσέθεσε: «Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που αυτή η σημαντική πρωτοβουλία ξεκίνησε από τη Μαδρίτη, ένα κέντρο καινοτομίας και συνεργασίας. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους εταίρους μας, την ΕΔΥΤΕ (GRNET), για την άψογη φιλοξενία, καθώς και το AIT Austrian Institute of Technology για την αμέριστη υποστήριξη και τη συνολική φροντίδα στη διοργάνωση. Η συμβολή όλων ήταν καθοριστική για την επιτυχία αυτής της προσπάθειας, ενώ επιπλέον αποδεικνύει την υγεία της κοινότητας των κβαντικών επικοινωνιών και δείχνει ότι η διεθνής συνεργασία είναι το κλειδί για την πρόοδο στον τομέα της κβαντικής ασφάλειας».
HellasQCI – Ο Ελληνικός Πυλώνας του EuroQCI
Το HellasQCI, έργο συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αναπτύσσει την Εθνική Υποδομή Κβαντικής Επικοινωνίας της Ελλάδας στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής υποδομής EuroQCI. Το έργο που συντονίζεται από το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ ΑΕ – GRNET), υπό την υποστήριξη του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και με την καθοδήγηση της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, στοχεύει να τοποθετήσει την Ελλάδα στην αιχμή της κβαντικής τεχνολογίας, προσφέροντας προηγμένες λύσεις για την ασφάλεια και τη διασύνδεση κρίσιμων επικοινωνιακών υποδομών.
Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η ενσωμάτωση συστημάτων διανομής κβαντικών κλειδιών (Quantum Key Distribution – QKD) που αποτελεί θεμέλιο λίθο για την προστασία ευαίσθητων δεδομένων, διασφαλίζει την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών της χώρας, και δημιουργεί τις βάσεις για νέες εφαρμογές στην έρευνα, την εκπαίδευση και την καινοτομία.
Tο HellasQCI διασυνδέει τρία ελληνικά αστεροσκοπεία – του Χελμού στην Πελοπόννησο, του Χολομώντα στη Θεσσαλονίκη και του Σκίνακα στην Κρήτη – με μητροπολιτικά δίκτυα στην Αθήνα, την Θεσσαλονίκη και το Ηράκλειο Κρήτης αντίστοιχα, τα οποία αναβαθμίζονται σε Οπτικούς Επίγειους Σταθμούς, με δυνατότητες διανομής κβαντικών κλειδιών.
Το έργο HellasQCI αποτελεί κοινοπραξία αποτελούμενη από τους εξής εταίρους: Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ) (συντονιστής), υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» (ΕΚΕΦΕ), Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), QUBITECH, SPACE HELLAS, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Motor Oil Ελλάς (MOH), Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών & Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ), Université du Luxembourg (Λουξεμβούργο), South East Technological University (Ιρλανδία).
Με όραμα την επιτάχυνση της έρευνας και της καινοτομίας, το HellasQCI αναπτύσσει το κβαντικό διαδίκτυο (quantum internet), προετοιμάζοντας το έδαφος για την επιτυχή και ασφαλή μετάβαση στις ψηφιακές τεχνολογίες του μέλλοντος.
