Σε μια κίνηση με τεράστια στρατηγική σημασία, η Ελλάδα κάνει το πρώτο της αποφασιστικό βήμα για να ενταχθεί στον παγκόσμιο χάρτη της βιομηχανίας των ημιαγωγών, ανακοινώνοντας την ίδρυση του πρώτου Ελληνικού Κέντρου Ικανοτήτων Ημιαγωγών (Hellenic Chips Competence Centre – HCCC). Η πρωτοβουλία, που αποτελεί μια ευρεία σύμπραξη της βιομηχανίας υπό την Ένωση Ελληνικών Εταιρειών Αναδυόμενων Τεχνολογιών (HETiA) και σχεδόν του συνόλου της ακαδημαϊκής και ερευνητικής κοινότητας της χώρας, δεν είναι απλώς η δημιουργία ενός ακόμη φορέα. Είναι ο θεμέλιος λίθος πάνω στον οποίο η Ελλάδα φιλοδοξεί να χτίσει μια εθνική στρατηγική, να προσελκύσει επενδύσεις δισεκατομμυρίων και να δώσει στις καινοτόμες startups της τα εργαλεία για να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Η προσπάθεια αυτή θα χρηματοδοτηθεί με περίπου 7 εκατομμύρια ευρώ από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους για την πρώτη τετραετία και ακολούθως θα πρέπει να γίνει οικονομικά αυτόνομη παρότι μη κερδοσκοπική.
Γιατί τώρα; Το στρατηγικό πλαίσιο του European Chips Act
Η πρόσφατη παγκόσμια έλλειψη τσιπ κατά τη διάρκεια της πανδημίας ανέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο τη στρατηγική εξάρτηση της Ευρώπης από τις ασιατικές αγορές. Ως απάντηση, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε την Ευρωπαϊκή Πράξη για τα Μικροκυκλώματα (European Chips Act), μια φιλόδοξη πρωτοβουλία που στοχεύει στην ενίσχυση της τεχνολογικής αυτονομίας της ηπείρου. Το HCCC, που ξεκίνησε τη λειτουργία του την 1η Ιουνίου 2025, αποτελεί την επίσημη είσοδο της Ελλάδας σε αυτό το πανευρωπαϊκό δίκτυο, το οποίο απαρτίζεται από 30 αντίστοιχα κέντρα ικανοτήτων.
Στην επίσημη παρουσίαση του κέντρου, ο Υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, τόνισε: «Με την ίδρυση του πρώτου Ελληνικού Κέντρου Ικανοτήτων Ημιαγωγών, η Ελλάδα εισέρχεται δυναμικά στο ευρωπαϊκό δίκτυο υποδομών που χτίζεται γύρω από τα μικροκυκλώματα». Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του HCCC, Εμμανουήλ Ζερβάκης, ανέφερε: «Η δημιουργία του HCCC είναι ένα ορόσημο. Αποτελεί την πρώτη συστηματική προσπάθεια να αξιοποιήσουμε οργανωμένα τις δυνάμεις μας».
Πώς θα επωφεληθούν οι ελληνικές Startups
Για το ελληνικό startup οικοσύστημα, η δημιουργία του HCCC μπορεί να είναι τεράστιας σημασίας. Για πρώτη φορά, οι εταιρείες του κλάδου, ειδικά οι early-stage και οι deep-tech, θα έχουν πρόσβαση σε ένα κεντρικό σημείο υποστήριξης (one-stop-shop) που θα τους παρέχει:
Πρόσβαση σε Τεχνογνωσία: Άμεση σύνδεση με κορυφαίους ερευνητές από ιδρύματα όπως ο «Δημόκριτος», το ΙΤΕ και το ΕΚΕΤΑ.
Υπηρεσίες “Test Before Invest”: Δυνατότητα χρήσης πανάκριβων εργαλείων σχεδιασμού (EDA tools) και εξοπλισμού δοκιμών, μειώνοντας δραστικά το αρχικό κόστος.
Υποστήριξη για Πρωτοτυποποίηση: Βοήθεια για τη δημιουργία και τον έλεγχο των πρώτων πρωτοτύπων (prototyping).
Εκπαίδευση και Ταλέντο: Συμβολή στη δημιουργία της επόμενης γενιάς εξειδικευμένων μηχανικών.
Δικτύωση και Χρηματοδότηση: Σύνδεση με το ευρωπαϊκό οικοσύστημα, τα VCs και τις ευκαιρίες που προσφέρει η Chips Joint Undertaking (JU).
Ο μακρύς δρόμος προς το “Foundry”
Η δημιουργία ενός εργοστασίου μαζικής παραγωγής ημιαγωγών (foundry) είναι μια επένδυση δεκάδων δισεκατομμυρίων και ο απώτερος στόχος. Ωστόσο, αυτό είναι το πέμπτο και τελευταίο στάδιο ενός μακρού και μεθοδικού δρόμου. Η ίδρυση του HCCC αποτελεί το κρίσιμο πρώτο στάδιο, αυτό της δημιουργίας του οικοσυστήματος σχεδιασμού (design). Τα επόμενα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει η Ελλάδα είναι:
1. Design & Competence Hub (Εδώ βρισκόμαστε με το HCCC).
2. Prototyping & Testing Facilities.
3. Pilot Line (Γραμμή Πιλοτικής Παραγωγής).
4. Advanced Packaging & Assembly (Συναρμολόγηση).
5. High-Volume Manufacturing (Foundry).
Το HCCC, λοιπόν, βάζει τα θεμέλια για όλη την υπόλοιπη αλυσίδα αξίας.
Ενισχύοντας το ελληνικό αποτύπωμα ημιαγωγών
Η Ελλάδα δεν ξεκινά από το μηδέν. Διαθέτει ήδη σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως ένα εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό και αξιόλογες υποδομές.
Η “Κοιλάδα των Τσιπ” της Πάτρας: Η Πάτρα έχει εξελιχθεί εδώ και χρόνια σε ένα δυναμικό κέντρο σχεδιασμού ημιαγωγών, προσελκύοντας παγκόσμιους κολοσσούς. Στην πόλη διατηρούν κέντρα Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D) εταιρείες όπως η Renesas (πρώην Dialog Semiconductor), η Ansys, η Applied Materials και πλήθος άλλων, δημιουργώντας μια μοναδική δεξαμενή ταλέντου και τεχνογνωσίας. Επίσης στη χώρα μας έχει ήδη επενδύσει η Qualcomm και η nVidia και οι δυο με κέντρα R&D.
Οι μεγάλες επιτυχίες των Startups: Το ελληνικό οικοσύστημα έχει ήδη να επιδείξει δύο εμβληματικές εξαγορές στον χώρο, η Think Silicon, μια startup με έδρα την Πάτρα που ειδικεύεται στον σχεδιασμό επεξεργαστών γραφικών (GPUs) εξαιρετικά χαμηλής κατανάλωσης, εξαγοράστηκε το 2020 από τον αμερικανικό γίγαντα Applied Materials.
Η Inaccel, τεχνοβλαστός του ΑΠΘ που ειδικεύεται στην επιτάχυνση υπολογιστικών φορτίων με τεχνολογία FPGA, εξαγοράστηκε το 2022 από την Intel. Μάλιστα, η κίνηση αυτή σηματοδότησε και την επίσημη είσοδο της Intel στην Ελλάδα, η οποία δημιούργησε τοπικό κέντρο R&D μετά την εξαγορά.
Η Υποδομή του ΙΤΕ στην Κρήτη: Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στο Ηράκλειο διαθέτει ήδη ένα από τα πιο προηγμένα εργαστήρια μικροηλεκτρονικής στη χώρα. Η υποδομή αυτή, που μπορεί να υποστηρίξει την κατασκευή και τον έλεγχο πρωτοτύπων, αποτελεί ένα θεμελιώδες “asset” πάνω στο οποίο θα χτίσει το HCCC.
Η στρατηγική δέσμευση της χώρας στους ημιαγωγούς: Η δέσμευση της Ελλάδας σε ευρωπαϊκό επίπεδο γίνεται ακόμα πιο ισχυρή, καθώς, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις, η χώρα πρόκειται να υπογράψει την “Semicon Alliance Declaration” μαζί με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Αυτή η κίνηση επισημοποιεί τη συμμετοχή της Ελλάδας στην πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία και δίνει στη HETiA, ως εκπρόσωπο του κλάδου, άμεση φωνή και πρόσβαση στα κέντρα διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής πολιτικής για τα τσιπ.
H στρατηγική κίνηση στο Γάλλιο: Σε μια εξέλιξη τεράστιας στρατηγικής σημασίας, η METLEN ανακοίνωσε πρόσφατα την κατασκευή της πρώτης μονάδας παραγωγής γαλλίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η μονάδα θα έχει τη δυνατότητα να καλύψει το 100% της ζήτησης της ΕΕ για το συγκεκριμένο κρίσιμο ορυκτό. Αυτό είναι καθοριστικής σημασίας μια και μέχρι σήμερα η Ευρώπη εξαρτιόταν σχεδόν αποκλειστικά από την Κίνα, η οποία μάλιστα έχει επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές του. Το γάλλιο (και ειδικότερα το νιτρίδιο του γαλλίου – GaN) αποτελεί τη βάση για ημιαγωγούς υψηλής απόδοσης που είναι απαραίτητοι για τις υποδομές 5G/6G, τους φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων και τις αμυντικές εφαρμογές. Η παραγωγή γαλλίου στην Ελλάδα, σε συνδυασμό με τις δυνατότητες σχεδιασμού που θα προσφέρει το HCCC, δημιουργεί μια μοναδική ευκαιρία για τη χώρα να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη εγχώρια αλυσίδα αξίας.
