Ήταν Δεκέμβριος του 1972 όταν ο Gene Cernan, κυβερνήτης του Apollo 17, τίναξε τη σεληνιακή σκόνη από τη στολή του και μπήκε στη σεληνάκατο, αφήνοντας πίσω του την τελευταία πατημασιά ανθρώπου σε άλλο ουράνιο σώμα. Αν του έλεγαν τότε ότι θα περνούσε μισός αιώνας και πλέον για να επιστρέψουμε, πιθανότατα θα γέλασε.
Κι όμως, βρισκόμαστε στον Φεβρουάριο του 2026. Έχουν περάσει 54 χρόνια σιωπής. Και ενώ βρισκόμαστε κυριολεκτικά στο κατώφλι της επιστροφής, η αντίδραση της κοινής γνώμης κυμαίνεται μεταξύ αδιαφορίας και άγνοιας. Γιατί συμβαίνει αυτό; Και τι ακριβώς προσπαθούμε να πετύχουμε αυτή τη φορά;
Μετά το Apollo 17, η ανθρωπότητα έστρεψε το βλέμμα της χαμηλά. Το πρόγραμμα Apollo ακυρώθηκε λόγω κόστους και έλλειψης πολιτικού κινήτρου (ο Ψυχρός Πόλεμος είχε κερδηθεί στο διάστημα). Για πέντε δεκαετίες, αρκεστήκαμε σε χαμηλή τροχιά: Διαστημικά Λεωφορεία, Mir, Διεθνής Διαστημικός Σταθμός (ISS). Ξεμάθαμε να τολμάμε το «αδύνατο».
Τι θέλουμε να κάνουμε τώρα: Το πρόγραμμα Artemis
Η επιστροφή δεν είναι «σημαίες και πατημασιές». Το πρόγραμμα Artemis της NASA (με τη συνδρομή της ESA και ιδιωτών όπως η SpaceX) έχει στόχο τη μόνιμη παρουσία.
● Ο Στόχος: Να φτιάξουμε μια βάση στον Νότιο Πόλο της Σελήνης, όπου υπάρχει πάγος (νερό). Το νερό σημαίνει οξυγόνο για αναπνοή και υδρογόνο για καύσιμα.
● Το Όραμα: Η Σελήνη θα γίνει το «βενζινάδικο» και το πεδίο δοκιμών για το πραγματικό βραβείο: τον Άρη.
Οι δοκιμές και το χρονοδιάγραμμα
Η διαδρομή μέχρι εδώ ήταν γεμάτη καθυστερήσεις και τεχνικά θρίλερ:
1. Artemis I (2022): Η πρώτη, μη επανδρωμένη δοκιμή στέφθηκε με επιτυχία. Η κάψουλα Orion πήγε στο φεγγάρι, μπήκε σε τροχιά και γύρισε, αποδεικνύοντας ότι μπορούμε να το ξανακάνουμε.
2. Artemis II (Το τρέχον Βήμα): Εδώ βρισκόμαστε σήμερα. Η αποστολή που θα μεταφέρει τέσσερις αστροναύτες (Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch, Jeremy Hansen) σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη –χωρίς να προσγειωθούν– ήταν προγραμματισμένη για τώρα. Ωστόσο, τεχνικά ζητήματα έσπρωξαν την εκτόξευση πιθανότατα για τον Μάρτιο του 2026. Είναι η πρώτη φορά μετά από 54 χρόνια που άνθρωποι θα βγουν από τη χαμηλή τροχιά της Γης.
3. Artemis III (Η Προσσελήνωση): Η μεγάλη στιγμή. Η πρώτη γυναίκα και ο επόμενος άνδρας θα πατήσουν στο φεγγάρι. Πότε; Αρχικά λέγαμε 2025, μετά 2026. Πλέον, ρεαλιστικά μιλάμε για το 2027 ή το 2028.
Γιατί κανένας δεν ασχολείται;
Αν το 1969 όλος ο πλανήτης ήταν καρφωμένος στις τηλεοράσεις, το 2026 η είδηση χάνεται στο scroll του TikTok. Οι λόγοι είναι σύνθετοι:
Το σύνδρομο του “Re-run”: Για το ευρύ κοινό, το “πάμε στο φεγγάρι” ακούγεται σαν επανάληψη μιας παλιάς ταινίας. Λείπει το δέος της “πρώτης φορά”. Η τεχνολογική πρόοδος θεωρείται δεδομένη.
Η κυριαρχία του Musk και του Άρη: Ο Elon Musk έχει καταφέρει να πείσει τον κόσμο ότι η Σελήνη είναι απλώς ένα βαρετό σκαλοπάτι για να πάμε στον Άρη. Το Starship, ο γιγαντιαίος πύραυλος που (ειρωνικά) θα χρησιμοποιήσει η NASA για να κατέβει στο φεγγάρι, έχει κλέψει τη δόξα με τις εκρηκτικές δοκιμές του. Ο κόσμος περιμένει τον Άρη, προσπερνώντας τη Σελήνη.
Η “αόρατη” πρόοδος: Το Artemis I δεν είχε πλήρωμα, άρα δεν είχε δράμα. Το Artemis II είναι απλώς μια βόλτα γύρω από το τετράγωνο. Η πραγματική δράση αργεί ακόμα.
Οι δοκιμές και η τελική εκτόξευση
Το πιο σημαντικό γεγονός που τρέχει τώρα είναι η «Υγρή πρόβα τζενεράλε» (Wet Dress Rehearsal) για την αποστολή Artemis II στο Kennedy Space Center της NASA. Οι μηχανικοί γεμίζουν τους τεράστιους πυραύλους SLS με υγρό υδρογόνο και οξυγόνο, προσομοιώνοντας μια πλήρη αντίστροφη μέτρηση εκτόξευσης.
Η δοκιμή ολοκληρώθηκε στις 3 Φεβρουαρίου, αλλά αντιμετώπισε τεχνικά ζητήματα (διαρροές και προβλήματα λόγω ψύχους), οδηγώντας τη NASA στην απόφαση να αναβάλει την εκτόξευση –που αρχικά στόχευαν για τον Φεβρουάριο– για τον Μάρτιο του 2026.
Παράλληλα, η SpaceX προετοιμάζεται για τη δική της μεγάλη δοκιμή (Flight 12) του Starship V3, ο οποίος θα πάει το Orion στη Σελήνη, η οποία έχει προγραμματιστεί επίσης για τις αρχές Μαρτίου.
Πού θα πάει το σκάφος Orion
Όταν εκτοξευτεί (πλέον τον Μάρτιο), το σκάφος Orion της αποστολής Artemis II δεν θα προσγειωθεί στο φεγγάρι. Η διαδρομή του θα είναι η εξής:
1. Γύρος της Γης: Αρχικά θα κάνει δύο περιφορές γύρω από τη Γη για να ελεγχθούν τα συστήματα υποστήριξης ζωής.
2. Πέρασμα από τη Σελήνη (Flyby): Στη συνέχεια θα ταξιδέψει προς τη Σελήνη και θα περάσει πίσω από τη σκοτεινή πλευρά της (far side).
3. Ρεκόρ Απόστασης: Θα φτάσει περίπου 10.400 χιλιόμετρα πέρα από τη Σελήνη. Σε αυτό το σημείο, το πλήρωμα θα δει τη Γη και τη Σελήνη μικροσκοπικές, πηγαίνοντας πιο βαθιά στο διάστημα από όσο έχει πάει ποτέ άνθρωπος.
4. Επιστροφή: Χρησιμοποιώντας τη βαρύτητα της Σελήνης (σε σχήμα «οκτώ»), το σκάφος θα εκσφενδονιστεί πίσω στη Γη για να πέσει στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Η σιωπηλή επανάσταση
Μπορεί να μην υπάρχουν παρελάσεις, αλλά η επιστροφή στη Σελήνη μετά από 54 χρόνια είναι ίσως το σημαντικότερο τεχνολογικό εγχείρημα της εποχής μας. Δεν πάμε για να αποδείξουμε ότι μπορούμε, όπως το ’69. Πάμε για να μάθουμε πώς να ζούμε κάπου αλλού.
Και ίσως, όταν οι πρώτες εικόνες HD από τον Νότιο Πόλο της Σελήνης φτάσουν στις οθόνες μας το 2027-28, η ανθρωπότητα να θυμηθεί ξανά πώς είναι να κοιτάς ψηλά και να ονειρεύεσαι. Μέχρι τότε, ας κάνουμε υπομονή μέχρι τον Μάρτιο.
