Τα τελευταία χρόνια ο χρηματοπιστωτικός τομέας έχει γνωρίσει μια ρηξικέλευθη αλλαγή που τροφοδοτείται από την ταχεία επέκταση του Fintech, το οποίο αναφέρεται στη χρήση της τεχνολογίας για τη βελτίωση και την αυτοματοποίηση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αλλά και την ενσωμάτωσή τους σε άλλους επιχειρηματικούς τομείς.
Από τις πληρωμές μέσω κινητού τηλεφώνου έως τα online δάνεια, η χρηματοοικονομική τεχνολογία διαταράσσει τα παραδοσιακά τραπεζικά μοντέλα, παρέχοντας υπηρεσίες που μας λύνουν τα χέρια στη καθημερινότητά μας και στις επιχειρήσεις εργαλεία για να τρέξουν τις εμπορικές δραστηριότητές τους απρόσκοπτα αλλά και τρόπους να αυξήσουν τα έσοδά τους ειδικά στις συναλλαγές online και να αναπτύξουν μοναδικά επιχειρηματικά μοντέλα.
Σε κάθε περίπτωση, η πανδημία COVID-19 επιτάχυνε περαιτέρω αυτή την τάση, καθώς οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις στράφηκαν σε ψηφιακές πλατφόρμες για τις οικονομικές τους ανάγκες. Η συγκεκριμένη επιλογή δεν άφησε αδιάφορες τις Startups του χώρου, συμπαρασύροντας μαζί και τους μεγάλους τραπεζικούς οργανισμούς, οι οποίοι στην ουσία έχουν μετατραπεί σε τεχνολογικές εταιρείες με χιλιάδες προγραμματιστές στο μισθολόγιό τους.
Με περισσότερες από 25.000 νεοσύστατες επιχειρήσεις Fintech παγκοσμίως, πρόκειται για έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς καινοτομίας με εκθετικό τεχνολογικό αντίκτυπο σε πολλές και διάφορες αγορές.
Γιατί το Fintech έχει σημασία
Στον πυρήνα του Fintech βρίσκεται η ικανότητά του να επιλύει μακροχρόνια προβλήματα στον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Οι παραδοσιακές τράπεζες, με τα «παλιά» συστήματά τους και την αργή προσαρμογή στις τεχνολογικές εξελίξεις, συχνά δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των σύγχρονων καταναλωτών που αναζητούν απρόσκοπτες, ψηφιακές εμπειρίες. Οι εταιρείες Fintech, από την άλλη πλευρά, είναι ευέλικτες, εστιασμένες στην τεχνολογία και προσανατολισμένες στον πελάτη. Αυτό τους επέτρεψε να προσφέρουν υπηρεσίες που δεν είναι μόνο ταχύτερες και φθηνότερες, αλλά και πιο προσιτές σε υπο-εξυπηρετούμενους πληθυσμούς.
Ένα από τα βασικά οφέλη της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας είναι η χρηματοπιστωτική ένταξη. Στις αναπτυσσόμενες αγορές, πλατφόρμες Fintech όπως η M-Pesa στην Κένυα έχουν φέρει επανάσταση στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες για εκατομμύρια ανθρώπους που προηγουμένως δεν είχαν πρόσβαση στις παραδοσιακές τραπεζικές υπηρεσίες. Η τάση αυτή δεν περιορίζεται στις αναδυόμενες αγορές. Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, οι Fintech Startups παρέχουν χαμηλού κόστους τραπεζικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες εκδημοκρατίζοντας τη χρηματοδότηση με τρόπους που προηγουμένως ήταν αδιανόητοι.
Από την άλλη πλευρά, οι τράπεζες δεν έμειναν αμέτοχες, αφού μέσω εκτεταμένων προγραμμάτων ψηφιακού μετασχηματισμού μετατρέπονται και αυτές αργά και σταθερά σε τεχνολογικές εταιρείες με χιλιάδες προγραμματιστές να αναπτύσσουν λύσεις τόσο για την εύρυθμη και σύγχρονη λειτουργία τους αλλά και την προσφορά ψηφιακών υπηρεσιών στους πελάτες τους, ανταγωνιζόμενες με αυτό τον τρόπο και την πληθώρα των Fintech Startups.
Οι τάσεις του Fintech
Διάφορες τάσεις διαμορφώνουν το τοπίο της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας σήμερα. Μία από τις πιο σημαντικές είναι η άνοδος των ψηφιακών πληρωμών. Καθώς οι καταναλωτές στρέφονται όλο και περισσότερο προς τις συναλλαγές χωρίς μετρητά, τα κινητά πορτοφόλια όπως το Apple Pay και το Google Pay έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης και ανάπτυξης της αγοράς πληρωμών, το 2022, η παγκόσμια αγορά ψηφιακών πληρωμών αποτιμήθηκε σε 8,26 τρισεκατομμύρια δολάρια και προβλέπεται να αυξηθεί σε 14,79 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2027.
Μια άλλη τάση είναι η εμφάνιση των λεγόμενων neobanks – ψηφιακών τραπεζών που λειτουργούν χωρίς φυσική παρουσία. Εταιρείες όπως Viva, Revolut, Banq και N26 έχουν προσελκύσει εκατομμύρια πελάτες, ιδιαίτερα νεότερους σε ηλικία χρήστες που προτιμούν να διαχειρίζονται τα οικονομικά τους εξ ολοκλήρου μέσω εφαρμογών για κινητά. Οι νεοτράπεζες έχουν αναπτυχθεί ραγδαία, με τους παγκόσμιους χρήστες νεοτραπεζών να αναμένεται να φτάσουν τα 376 εκατομμύρια μέχρι το 2027, μια και στην ουσία έχουν κερδίσει την αγορά λιανικής των τραπεζών.
Το Open Banking, το οποίο επιτρέπει σε τρίτους παρόχους χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών να έχουν πρόσβαση σε τραπεζικά δεδομένα καταναλωτών μέσω API (Application Programming Interfaces), κερδίζει επίσης έδαφος. Αυτή η τάση προωθεί την καινοτομία, επιτρέποντας στις Fintech να αναπτύξουν υπηρεσίες πάνω στις παραδοσιακές υποδομές των τραπεζών, δημιουργώντας ένα πιο ανταγωνιστικό και φιλικό προς τον πελάτη οικοσύστημα. Η Ευρώπη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανοικτής τραπεζικής, καθοδηγούμενη από ρυθμιστικές πρωτοβουλίες όπως η PSD2 (Payment Services Directive 2), η οποία υποχρεώνει τις τράπεζες να μοιράζονται δεδομένα πελατών με αδειοδοτημένες εταιρείες Fintech.
Τράπεζες και Fintech Startups: Φίλοι ή εχθροί;
Ενώ οι Fintech Startups έχουν διαταράξει τον παραδοσιακό τραπεζικό κλάδο, ένας αυξανόμενος αριθμός τραπεζών αγκαλιάζει τώρα τη συνεργασία και όχι τον ανταγωνισμό. Συνειδητοποιώντας την ανάγκη για καινοτομία, πολλά παραδοσιακά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα συνεργάζονται με νεοσύστατες επιχειρήσεις Fintech για να προσφέρουν ψηφιακές λύσεις στους πελάτες τους.
Αυτή η συνεργασία είναι αμοιβαία επωφελής. Οι τράπεζες φέρνουν κανονιστική εμπειρογνωμοσύνη, εμπιστοσύνη πελατών και κεφάλαια, ενώ οι Fintechs συμβάλλουν στην ευελιξία, την καινοτομία και την τεχνολογική τεχνογνωσία. Μέσω της συνεργατικής αλληλεπίδρασης μπορούν να προσφέρουν πιο ολοκληρωμένες υπηρεσίες, να βελτιώσουν την εμπειρία των πελατών και να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε μια ταχέως εξελισσόμενη αγορά.
Για παράδειγμα, οι τράπεζες ενσωματώνουν λύσεις Fintech στις δραστηριότητές τους για τον εξορθολογισμό διαδικασιών όπως οι πληρωμές, ο δανεισμός και η εξυπηρέτηση πελατών. Η έκθεση της McKinsey υπογραμμίζει ότι περίπου το 73% των παγκόσμιων τραπεζικών αλληλεπιδράσεων πραγματοποιείται πλέον μέσω ψηφιακών καναλιών! Με την υιοθέτηση αυτών των τεχνολογιών, οι τράπεζες μπορούν να ενισχύσουν τη λειτουργική τους αποτελεσματικότητα και να ανταποκριθούν στις εξελισσόμενες απαιτήσεις των καταναλωτών.
Επιπλέον, η άνοδος των πλατφορμών Banking as a Service (BaaS) επιτρέπει στις παραδοσιακές τράπεζες να προσφέρουν υπηρεσίες παρόμοιες με αυτές του Fintech χωρίς να αναπτύσσουν νέες τεχνολογίες από το μηδέν. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει στις τράπεζες να παραμένουν ανταγωνιστικές, παρέχοντας παράλληλα στους πελάτες καινοτόμα χρηματοπιστωτικά προϊόντα που ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.
Ο ανατρεπτικός αντίκτυπος του Fintech
Ο disruptive χαρακτήρας της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας έχει αλλάξει ριζικά το τοπίο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών δημιουργώντας νέες αγορές. Για παράδειγμα, εταιρείες όπως η Robinhood έχουν φέρει επανάσταση στις χρηματιστηριακές συναλλαγές, προσφέροντας συναλλαγές χωρίς προμήθεια μέσω εφαρμογών για κινητά, προσελκύοντας μια νεότερη δημογραφική ομάδα που προτιμά την ψηφιακή πρόσβαση έναντι των παραδοσιακών – κλειστών χρηματιστηριακών υπηρεσιών.
Επιπλέον, η εμφάνιση των robo-advisors, όπως αυτή της ελληνικής Plum, έχει εκδημοκρατίσει τη διαχείριση επενδύσεων παρέχοντας αυτοματοποιημένες επενδυτικές συμβουλές με χαμηλότερο κόστος από τους παραδοσιακούς χρηματοοικονομικούς συμβούλους. Η τάση αυτή υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο η χρηματοοικονομική τεχνολογία όχι μόνο ενισχύει την προσβασιμότητα, αλλά και ενισχύει τον ανταγωνισμό εντός του κλάδου, ωφελώντας τελικά τους καταναλωτές μέσω χαμηλότερων τελών και βελτιωμένων υπηρεσιών.
Ωστόσο, αυτή η «διαταραχή» συνοδεύεται από προκλήσεις. Οι παραδοσιακές τράπεζες πρέπει να πλοηγηθούν σε ρυθμιστικά περιβάλλοντα που ενδέχεται να μην είναι πλήρως εξοπλισμένα για να χειριστούν τον ταχύ ρυθμό καινοτομίας στη χρηματοοικονομική τεχνολογία. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι επιφορτισμένοι με τη δημιουργία πλαισίων που ενθαρρύνουν την καινοτομία, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των καταναλωτών και τη σταθερότητα της αγοράς.
Ο ρόλος του Fintech στη σύγχρονη οικονομία και την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας
Η χρηματοοικονομική τεχνολογία διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής ένταξης και στον εκδημοκρατισμό της πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με την έκθεση 2024 Future of Global Fintech του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η χρηματοοικονομική τεχνολογία έχει βελτιώσει σημαντικά την πρόσβαση στον τραπεζικό τομέα για υπο-εξυπηρετούμενους πληθυσμούς όπως προαναφέραμε, ιδίως στις αναπτυσσόμενες οικονομίες όπου δεν υπάρχει παραδοσιακή τραπεζική υποδομή. Η επέκταση των λύσεων ψηφιακής τραπεζικής επέτρεψε σε εκατομμύρια ανθρώπους να ασχοληθούν με χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που προηγουμένως δεν ήταν διαθέσιμες σε αυτούς, προωθώντας την οικονομική ανάπτυξη και την καινοτομία.
Επιπλέον, ο αντίκτυπος της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας είναι ιδιαίτερα εμφανής μεταξύ των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ), οι οποίες συχνά αγωνίζονται να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση με συμβατικά μέσα. Οι εταιρείες χρηματοοικονομικής τεχνολογίας αξιοποιούν εναλλακτικές πηγές δεδομένων, όπως η δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα δεδομένα αποστολής, για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας, επιτρέποντάς τους να παρέχουν δάνεια και χρηματοπιστωτικά προϊόντα γρήγορα και αποτελεσματικά. Η μετατόπιση αυτή όχι μόνο στηρίζει τις ΜμΕ, αλλά συμβάλλει επίσης στην ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη, επιτρέποντας την επιχειρηματικότητα και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
H τεχνολογική εταιρεία JP Morgan
Μεγάλες παγκόσμιες τράπεζες όπως η JPMorgan Chase αλλά και οι εταιρείες καρτών Mastercard και Visa εξελίσσονται όλο και περισσότερο σε εταιρείες τεχνολογίας, απασχολώντας χιλιάδες προγραμματιστές για τη δημιουργία καινοτόμων λύσεων και υπηρεσιών Fintech. Αυτός ο μετασχηματισμός καθοδηγείται από την ανάγκη προσαρμογής σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο οικονομικό τοπίο, όπου η τεχνολογία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη βελτίωση της εμπειρίας των πελατών και της λειτουργικής αποτελεσματικότητας. Ειδικά οι πάροχοι καρτών γνωρίζουν ότι οι τεχνολογικές εταιρείες, όπως η Apple και η Google, μπορούν να μετατραπούν σε άμεσους ανταγωνιστές εφόσον το θελήσουν.
Η στροφή προς την τεχνολογία
Ιστορικά, οι τράπεζες επικεντρώνονταν κυρίως σε παραδοσιακές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, όπως δάνεια, καταθέσεις και επενδυτικά προϊόντα. Ωστόσο, η άνοδος της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας ώθησε αυτά τα ιδρύματα να επανεξετάσουν τις στρατηγικές τους. Επενδύοντας σημαντικά στην τεχνολογία, οι τράπεζες είναι πλέον σε θέση να προσφέρουν μια σειρά ψηφιακών υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες των καταναλωτών. Αυτό περιλαμβάνει εφαρμογές κινητής τραπεζικής, ψηφιακά πορτοφόλια και λύσεις εξυπηρέτησης πελατών με γνώμονα την τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες έχουν καταστεί απαραίτητες για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας στη σημερινή αγορά.
Επένδυση στην τεχνολογία και το ταλέντο
Για να υποστηρίξουν αυτές τις πρωτοβουλίες και οι δύο εταιρείες αυξάνουν τις επενδύσεις τους στην τεχνολογία και το ταλέντο. Η J.P. Morgan διαθέτει περίπου το 30% του προϋπολογισμού της για την τεχνολογία -πάνω από 9 δισεκατομμύρια δολάρια- σε καινοτομίες που ενισχύουν τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Για να υποστηρίξουν αυτή την τεχνολογική αλλαγή, οι τράπεζες προσλαμβάνουν μεγάλο αριθμό προγραμματιστών λογισμικού και επιστημόνων δεδομένων. Για παράδειγμα, η JPMorgan Chase έχει αυξήσει σημαντικά το τεχνολογικό εργατικό δυναμικό της τα τελευταία χρόνια, με χιλιάδες προγραμματιστές αφιερωμένους στην ανάπτυξη τραπεζικών λύσεων αιχμής. Ομοίως, η Mastercard έχει αγκαλιάσει την τεχνολογία επενδύοντας στις δικές της ομάδες ανάπτυξης λογισμικού για να ενισχύσει τις δυνατότητες επεξεργασίας πληρωμών και να επεκτείνει τις ψηφιακές προσφορές της.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #54
