Η Τεχνητή Νοημοσύνη παύει σταδιακά να αποτελεί μια “άγρια δύση” χωρίς κανόνες, και η Ελλάδα κάνει το πρώτο αποφασιστικό βήμα για την ενσωμάτωσή της σε ένα δομημένο θεσμικό πλαίσιο. Στις 16 Ιουλίου, υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο θεσπίζει το Εθνικό Πλαίσιο Εφαρμογής του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act).
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, στο δίλημμα μεταξύ καινοτομίας και ρύθμισης, η απάντηση είναι ξεκάθαρη: «Καινοτομία με Ρύθμιση». Στόχος είναι η δημιουργία ενός πλαισίου που θα προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών, θα ενισχύει την εμπιστοσύνη και, ταυτόχρονα, θα επιτρέπει στην τεχνολογική ανάπτυξη να ανθίσει με ασφάλεια. Με αυτή την κίνηση, η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον ανάμεσα στα πρώτα κράτη-μέλη της Ε.Ε. που αποκτούν έναν ολοκληρωμένο εθνικό μηχανισμό για το AI Act.
Τι περιλαμβάνει ο νέος Νόμος
Το νέο νομοσχέδιο λειτουργεί ως οδικός χάρτης για την ασφαλή ανάπτυξη και χρήση συστημάτων AI, ορίζοντας ξεκάθαρους ρόλους και αυστηρές κυρώσεις. Συγκεκριμένα, το πλαίσιο προβλέπει:
- Εποπτεία και συντονισμός: Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) ορίζεται ως η Κεντρική Αρχή Εποπτείας της αγοράς.
- Τεχνογνωσία: Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) αναλαμβάνει ρόλο κοινοποιούσας αρχής, ενώ στους κόλπους της συστήνεται Κέντρο Συντονισμού και Τεχνογνωσίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
- Καταγγελίες και κυρώσεις: Αναπτύσσεται ένα ενιαίο σύστημα για την υποβολή και διαχείριση καταγγελιών. Παράλληλα, καθορίζονται αποτελεσματικές και αποτρεπτικές διοικητικές κυρώσεις, οι οποίες μπορούν να επιβληθούν ακόμα και σε φορείς του Δημοσίου.
- Αντιμετώπιση των Deepfakes: Θεσπίζονται ποινικές κυρώσεις για την απαγόρευση αφαίρεσης σημάνσεων διαφάνειας από περιεχόμενο βαθυπαραποίησης (deepfakes), θωρακίζοντας την αλήθεια στον ψηφιακό χώρο.
- Διαφάνεια στο Δημόσιο: Δημιουργείται Ενιαίο Μητρώο Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης για τις εφαρμογές που αξιοποιούνται από τη Δημόσια Διοίκηση.
Τι σημαίνει το AI Act για τις Επιχειρήσεις και τις Startups
Για τον επιχειρηματικό και επενδυτικό κόσμο, ο νέος νόμος δεν αποτελεί τροχοπέδη, αλλά ένα «δίχτυ ασφαλείας» που προσφέρει σταθερότητα. Εναρμονισμένο πλήρως με το ευρωπαϊκό δίκαιο, το AI Act δημιουργεί ένα προβλέψιμο περιβάλλον.
Το μεγαλύτερο επιχειρηματικό ενδιαφέρον, ωστόσο, συγκεντρώνει η λειτουργία του Ρυθμιστικού Δοκιμαστηρίου (AI Regulatory Sandbox).
- Μέσω αυτού του μηχανισμού, startups και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αλλά και ερευνητικοί φορείς, αποκτούν έναν προστατευμένο χώρο.
- Εκεί θα μπορούν να δοκιμάζουν και να αναπτύσσουν καινοτόμες εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης σε πραγματικές συνθήκες, έχοντας την υποστήριξη και την καθοδήγηση των αρμόδιων αρχών.
- Αυτό σημαίνει ταχύτερη διείσδυση στην αγορά (go-to-market) για νέες ιδέες, χωρίς να γίνονται «εκπτώσεις» στην ασφάλεια των πολιτών.
Ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα υποδομών
Ο κ. Παπαστεργίου ξεκαθάρισε πως η στρατηγική της χώρας δεν εξαντλείται στη νομοθεσία. Η Ελλάδα επενδύει «επιθετικά» σε υποδομές και δεδομένα, υπό τον συντονισμό της Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων:
- Ο Υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ»: Το έργο του Ταμείου Ανάκαμψης στο Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου θα αποτελέσει τον 31ο ισχυρότερο υπερυπολογιστή παγκοσμίως, βάζοντας την Ελλάδα στο κλειστό club 14 χωρών με υποδομές επόμενης γενιάς AI.
- Συνεργασίες αιχμής: Προχωρούν έργα όπως το AI Factory «Pharos», το νέο υπερυπολογιστικό σύστημα στην Κοζάνη, και στρατηγικές διεθνείς συνεργασίες με κορυφαίες εταιρείες του χώρου, όπως η Mistral και η ElevenLabs.
- AI Gigafactories: Η χώρα συμμετέχει στην αντίστοιχη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία μέσω της ΔΕΗ.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην πράξη: Κράτος και κοινωνία
Τα αποτελέσματα του ψηφιακού μετασχηματισμού είναι ήδη ορατά. Όπως σημείωσε ο Υπουργός, το Κτηματολόγιο, μετά από 30 χρόνια καθυστερήσεων, έχει φτάσει στο 99% της κτηματογράφησης, με την AI να επιταχύνει δραστικά τον νομικό έλεγχο των εκκρεμών υποθέσεων. Παράλληλα, σχεδιάζονται εφαρμογές για τη Βουλή των Ελλήνων με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και την ταχύτερη πρόσβαση των πολιτών στο κοινοβουλευτικό έργο.
Τέλος, με γνώμονα την κοινωνική ενσωμάτωση, θεσπίστηκε το «Ηλεκτρονικό Μητρώο Καταχώρισης Σημείων Πρόσβασης και Θέσεων Στάθμευσης ΑμεΑ». Η ψηφιακή αυτή βάση, όπου οι Δήμοι θα καταχωρούν στοιχεία (ράμπες, θέσεις στάθμευσης κ.ά.), θα διασυνδεθεί με το app «MyStreet», δίνοντας στα άτομα με αναπηρία άμεση πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες για την καθημερινή τους μετακίνηση.
Η Ελλάδα, η οποία πλέον κατατάσσεται 15η ανάμεσα σε 44 χώρες στην ψηφιακή σύγκλιση του ΟΟΣΑ και υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε επτά δείκτες της «Ψηφιακής Δεκαετίας», βάζει πλώρη να μετατραπεί σε έναν ισχυρό κόμβο Τεχνητής Νοημοσύνης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
