Του Παναγιώτη Κετικίδη*
Η καινοτομία δεν είναι τυχαία διαδικασία, αλλά αποτέλεσμα οργανωμένων οικοσυστημάτων που συνδέουν την επιχειρηματικότητα, την έρευνα και την κοινωνία. Τα οικοσυστήματα καινοτομίας μετατρέπουν ιδέες σε προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας και, για να είναι αποτελεσματικά, απαιτούν πολιτική βούληση και ηγεσία, χρηματοδότηση, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, κουλτούρα συνεργασίας, υποστηρικτικές δομές και πρόσβαση στις αγορές.
Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, η ανάπτυξη του ελληνικού οικοσυστήματος καινοτομίας παραμένει άνιση. Οι περιφερειακές ανισότητες και η έλλειψη χρηματοδότησης στα αρχικά στάδια των Startups εξακολουθούν να είναι εμπόδια. Δεν χτίζεται οικοσύστημα με «μπαλώματα» αλλά απαιτούνται στρατηγικό σχέδιο, γερά θεμέλια και ένας κεντρικός συντονιστικός μηχανισμός – μια «ομπρέλα» που θα φέρει σε ουσιαστική συνέργεια πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς. Η έκθεση του Μάριο Ντράγκι υπογραμμίζει την ανάγκη για στήριξη των Startups σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με έμφαση στη δημιουργία κινήτρων για επενδυτές, όπως οι Business Angels (επιχειρηματικοί άγγελοι). Η βελτίωση της πρόσβασης σε κεφάλαια και η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για ένα ισχυρότερο οικοσύστημα καινοτομίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ) παίζει ρόλο-κλειδί, λειτουργώντας ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην έρευνα, την επιχειρηματικότητα και τη δημόσια πολιτική. Μέσα από πρωτοβουλίες όπως ο Θύλακας Αγροδιατροφής (Thess InnoFood Hub), στρατηγικές συνεργασίες με πανεπιστήμια και επιχειρήσεις, καθώς και προγράμματα υποστήριξης νεοφυών επιχειρήσεων, συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός συντονισμένου και εξωστρεφούς περιβάλλοντος καινοτομίας. Το 2024 η ΑΖΚ υλοποίησε 132 δράσεις και εκδηλώσεις, σημειώνοντας αύξηση 20% σε σχέση με το 2023. Η διεθνής διάκριση «Startup Ecosystem Star 2024», που απέσπασε η ΑΖΚ στο Παρίσι από το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο, τη Mind the Bridge, τον ΟΟΣΑ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναδεικνύει τον ρόλο της στην προβολή της Βόρειας Ελλάδας ως ανερχόμενου «Innovation Hub», με ισχυρό ανθρώπινο δυναμικό και στρατηγικά πλεονεκτήματα.
Η γεωστρατηγική θέση της Θεσσαλονίκης, στο σταυροδρόμι της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ε.Ε., σε συνδυασμό με τις σύγχρονες ερευνητικές υποδομές και τα κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα (ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Διεθνές Πανεπιστήμιο, κολέγια), διαμορφώνει ισχυρή βάση για την ανάπτυξη νέων καινοτόμων τεχνολογιών και υπηρεσιών. Η πόλη διαθέτει όλα τα εφόδια για να εξελιχθεί σε πρότυπο διεθνούς οικοσυστήματος καινοτομίας. Ωστόσο, το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας χρειάζεται καλύτερο συντονισμό και στοχευμένες πολιτικές, ώστε να ξεκλειδώσει πλήρως τις δυνατότητές του. Με ενίσχυση της χρηματοδότησης στα αρχικά στάδια, ισχυρότερη διασύνδεση των περιφερειών με τις κεντρικές υποδομές και σαφή εθνική στρατηγική, η χώρα μπορεί να επιτύχει τη διπλή σύγκλιση. Για να αξιοποιηθεί αυτό το δυναμικό, απαιτείται ένας αποτελεσματικός «ενορχηστρωτής» που θα προωθεί συνέργειες με όλους τους «ενεργοποιητές» του οικοσυστήματος καινοτομίας, στο πλαίσιο της τετραπλής έλικας (κράτος, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια/έρευνα και κοινωνία).
Η αποστολή της ΑΖΚ είναι να αναδείξει τη Βόρεια Ελλάδα σε έναν κόμβο φιλικό προς την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα, αλλά και ελκυστικό τόπο για να ζει, να εργάζεται και να επενδύει κανείς. Η νέα θέση Επιτρόπου για τις Startups, την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ε.Ε. επιβεβαιώνει ότι η καινοτομία αποτελεί βασικό μοχλό της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας – ένα όραμα που η ΑΖΚ υπηρετεί με συνέπεια και πίστη στην «καινοτομία για όλους».
*Ο Παναγιώτης Κετικίδης είναι πρόεδρος της Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Startupper MAG #64
